Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

MƏDƏNİYYƏT

Finlandiyada şahzadə Qacarın unudulmuş məzarı aşkar edilib

Finlandiyada şahzadə Qacarın unudulmuş məzarı aşkar edilib

 

Helsinki, 20 iyul, AZƏRTAC

Yazıçı-tərcüməçi Tahirə Cəfərovanın “Suomi azərbaycanlıları” adlı essesində tarixi hadisələr və qlobal kataklizmlər nəticəsində müxtəlif illərdə Finlandiyada məskunlaşmalı olan azərbaycanlıların taleyindən söhbət açılır.

Tahirə Cəfərova AZƏRTAC-ın müxbirinə müsahibəsində müəllifi olduğu essedən, Finlandiya Milli Arxivindəki araşdırmaları zamanı bu ölkədə yaşayan həmvətənlərimiz haqqında öyrəndiklərindən söz açır.

Fin ədəbiyyatının tərcüməçisi olan yazıçı Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Finlandiya Yazıçılar İttifaqının (SKTL), Avropa Ədəbi Tərcüməçilər İttifaqları Assosiasiyasının (CEATL), Tampere şəhəri Yazıçılar İttifaqının (“Pirkkalais kirjailijat ry”), Finlandiya Pen-klubunun üzvüdür.

Esse əslən Bakıdan olan, Azərbaycan-Finlandiya ədəbi əlaqələrinin inkişafı üçün çox işlər görmüş bu qeyri-adi xanımın şəxsi taleyi ilə də sıx bağlıdır. T.Cəfərova bu yaxınlarda “Gövhəri laməkan mənəm” adlı Azərbaycan poeziyası antologiyasının fin dilində tərcüməsini hazırlayıb. Antologiya onun səyləri ilə Helsinkidə nəşr olunub.

T.Cəfərova deyir ki, onun essesində Finlandiya Milli Arxivində aşkar edilmiş, köhnə fin mətbuatından, məsələn 1930-cu illərdə Tampere şəhərində çıxan, müsəlman əhali üçün nəzərdə tutulan “Yeni Turan” qəzeti kimi nadir mənbədən götürülmüş unikal məlumatlar təqdim olunur. Müəllif məzarını axtarıb-tapdığı və ziyarət etdiyi azərbaycanlı general-mayor Qacar haqqında tarixi dəyər kəsb edən faktlardan danışır. Esse oxucunu mühacirət həyatına Finlandiyada başlayan tanınmış siyasi xadim Məmməd Əmin Rəsulzadə ilə tanış edir. O, başqa həmvətənlərimizdən də yazır. Onlar barəsində zərrə-zərrə topladığı, fin dilindən tərcümə etdiyi məlumatlar böyük və faciəli tarixin şəhadətidir.

-Tahirə xanım, bu məlumatları necə aşkar edə bildiniz?

-Onları axtarıb tapmaq asan deyildi. Finlandiya Milli Arxivinə gəlib bu ölkədə yaşayan azərbaycanlılar haqqında materialları göstərməyi xahiş edəndə, mənə dedilər ki, onlarda belə materiallar yoxdur. Mən onları özüm axtarmağa başladım. İçərisində sənədlər olan qovluqları səbir və hövsələ ilə incələdim, kartotekaları öyrəndim, tarixçi və arxivçiləri sorğu-suala tutdum. Uzun sürən axtarışlarım hədər getmədi.

-Tahirə xanım, general-mayor Qacarın məzarının Helsinkidə olması barədə məlumat, yəqin ki, sizdə güclü təəssürat oyatdı. Zəhmət olmazsa deyin, orada adlı-sanlı Qacarlar nəslindən kim dəfn olunub?

-Məşhur Bəhmən Mirzə Qacarın nəvəsi şahzadə Əkbər Mirzə Qacar (1854-1919) çar Rusiyası ordusunun Finlandiyada yerləşən hərbi hissələrində xidmət edib, istefaya çıxıb və çox güman, Helsinkidə yaşamağa başlayıb. O, 1919-cu ildə vəfat edib. Yəqin ki, inqilabi təlatümlər 73 yaşlı generala təsirsiz ötüşməyib.

-Tahirə xanım, Əkbər Mirzə Qacarın məzarı haradadır və o məzarı görəndə hansı hissləri keçirdiniz?

-Məzar Lapinlahtidə müsəlman qəbiristanındadır. Əsasən Finlandiyada yaşayan tatarların ailə üzvlərinin dəfn olunduğu bu qəbiristan yetərincə baxımlı, təmiz və hətta gözəldir, gül-çiçək içindədir. Başdaşı yazıları ya rus, ya ərəb, ya da türk dillərindədir. Mən çox təəccübləndim ki, general-mayor Əkbər Mirzə Qacarın məzarı təqribən 100 ildir qayğı ilə qorunur. Qəbiristan işçisi kömək etməsəydi, məzarı tapa bilməzdim. O, fəxrlə dedi ki, burada iranlı şahzadə dəfn edilib və dərhal da əlavə etdi: “Rus dilində “müvəqqəti dəfn olunub” sözləri yazılıb, amma həmişəlik burada qalıb”.

Məlum oldu ki, başdaşı illərin təsiri ilə yana yatıb, rəngi tutqunlaşıb və üzərindəki yazılar da zorla oxunur. Görünür, məzar daşındakı yazıları atasını dəfn etməyə gələn oğlu Rüknəddin Mirzə Qacar yazdırıb.

-Yazının oğlu tərəfindən yazdırılması barədə hər hansı sübut varmı?

-Bəli, generalın oğlunun Helsinkiyə gəlməsi, 1918-ci il dekabrın 11-də “Privat” otelində yerləşməsi barədə sənəd var. Rüknəddin Qacar gələcəkdə atasının nəşini tarixi Vətənə aparmağa ümid bəsləyirdi. Amma XX əsrin hadisələri elə təlatümlü oldu ki, bunu edə bilmədi. Buna görə general indiyə qədər Finlandiya torpağında uyuyur.

-Maraqlıdır, finlər bu fakta necə münasibət bəsləyirlər?

-Əminlik hissi ilə deyə bilərəm ki, finlər general-mayorun məzarının onların ölkəsində olması ilə fəxr edirlər, çünki qəbiristanın arxivində bu məzar böyük ehtiramla qorunan üç məzar arasındadır. Orada yazılanları tərcümə edirəm: “Müsəlman qəbiristanında adlı-sanlı şəxsin – İran şahzadəsi Əkbər Mirzə Qaçarın məzarı yerləşir. O, rus ordusunun Finlandiyada yerləşən hissələrində xidmət edib və 1919-cu vəfat edib. Məzar əvvəlcə müvəqqəti nəzərdə tutulsa da, şahzadə indiyədək bu məzarda uyuyur. Tozağacının altında yerləşən məzarın üzərində tacir zümrəsindən olan şəxslər üçün tələb olunan qranit daş qoyulub. Daşın üzərində qızılı hərflərlə yazı həkk edilib. Başdaşının özü sadədir. Rus dilində olan yazı çətinliklə oxunur”.

-Necə olub ki, indiyə qədər bu barədə məlumatımız olmayıb?

-Bəli, həmvətənlərimizin adlı-sanlı həmyerlimizin məzarı barədə indiyə qədər məlumatlı olmaması məni də təəccübləndirdi. Axı üç ildən sonra onun vəfatının 100 illiyi tamam olacaq. Buna görə də “Suomi azərbaycanlıları” adlı essemdə bu barədə yazmağı və ilk növbədə mətbuatı məlumatlandırmağı qərara aldım. Ümidvaram ki, mənim informasiyam qədirbilən oxucuların rəğbətini qazanacaq. Bəlkə də imkanlı adamlar arasında elə bir mesenat tapılacaq ki, şanlı generalın layiqli başdaşı üçün pulunu əsirgəməyəcək. Axı məzar Finlandiyadadır.

Nigar Cəfərova

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Helsinki

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

XİN: Macarıstan terrorizmi hər zaman qınayacaq

“Crocus City Hall”dakı terror aktında şübhəli bilinən daha bir nəfər saxlanılıb

Hikmət Hacıyev: COP29 Azərbaycanın qətiyyətini, diplomatik və siyasi cəsarətini nümayiş etdirir

Gürcüstanın Bakuriani bölgəsində baş verən qar uçqunu nəticəsində bir nəfər itkin düşüb

Göyçayda yol qəzası baş verib, xəsarət alanlar var

Premyerası Bakıda keçirilmiş “Kalina krasnaya” filmi 50 yaşını qeyd edir

Gəncədə yaşayış binasında yanğın baş verib VİDEO

Netanyahu HƏMAS-ın “strateji aktivlərinə” həbs qoyulduğunu açıqlayıb

ABŞ Konqresinin nümayəndə heyəti Ankarada “F-16” tədarükü mövzusunu müzakirə edəcək

Gürcüstanın Baş naziri ölkə müsəlmanları üçün iftar süfrəsi təşkil edib

BMT: Konqonun şərqindəki döyüşlər 6 milyona yaxın insanın evlərini tərk etməsinə səbəb olub

Naxçıvandan Qarabağa yollanan şəhid ailələri Füzuli rayonunda olublar

“Crocus City Hall”da terror aktı törədilən yerdə sübutların yoxlanılması başa çatdırılıb

“Azərişıq” Göyçayda yenidənqurma işlərini davam etdirir

Səfir Leyla Abdullayeva Fransanın nüfuzlu universitetində Azərbaycanın enerji siyasətindən danışıb VİDEO

Lavrov: Ermənistandakı vəziyyət nikbinlik yaratmır

Növbəti aqrar biznes festivalı Qubada təşkil olunub

Azərbaycan boksçuları Bakıdakı beynəlxalq turniri 21 medalla başa vurublar

Politoloq: Ermənistanın Gürcüstan ərazilərini işğal etməsi de-yure təsdiqlənib

Naxçıvanda sel sularından səmərəli istifadə təmin edilib

Azərbaycan təhlükəsizlik orqanlarının 105 illiyi ilə bağlı təntənəli tədbir təşkil olunub

İtaliya İsraili Rəfahda hərbi əməliyyat keçirməməyə çağırıb

“Morgenland” Odlar Yurdu ilə görüşür” - Azərbaycan və Almaniya musiqiçilərinin birgə layihəsi təqdim olunub

Nazir: “SİMA İmza” tətbiqinin xarici ölkələrə ixracı üçün danışıqlar aparılır

Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumunun iclasında Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinin müraciəti əsasında konstitusiya işinə baxılıb

Taha Ayhan: Məqsədimiz Şuşanın azad olunma hekayəsini bütün dünyaya çatdırmaqdır

Nyu-Yorkun mərkəzində avtomobil sürmək üçün rüsum ödəniləcək

Fərid Qayıbov: İl ərzində Şuşada gənclər üçün müxtəlif tədbirlər keçiriləcək

Roma Papasının səhhəti yaxşılaşıb

Elektron Təhlükəsizlik Xidməti OIC-CERT kibertəhlükəsizlik təşkilatına üzv olub

Nazirlik: Taksilərin ağ və ya qırmızı olması ilə bağlı tələb yalnız iyulun 1-dən idxal edilən avtomobillərə şamil edilir

N.Paşinyan: Ermənistanda yalnız bir hökumət var və ikincisi ola bilməz

“Clarivate” şirkətinin nümayəndəsi seçilmiş jurnalların əməkdaşları üçün təlim keçəcək

Gəncə-Qazax bölgəsində yerləşən kolleclərdə monitorinqlər başlanıb

“Şuşa İƏT Gənclər Paytaxtı - 2024” beynəlxalq proqramının keçirilməsinə dair öhdəlik protokolu imzalanıb

Türkiyə Qəzzaya növbəti humanitar yardım gəmisi göndərib

Canını Vətənə fəda edənlər – Elçin Şükürov

Bağçalara müdir vəzifəsinə işə qəbulun test imtahanı mərhələsinin qaydaları açıqlanıb

Gürcüstanda doğulan uşaqların sayı 5 faiz azalıb

Mingəçevirdə yataqxana binasında yanğın olub, sakinlər təxliyə edilib

ABB Ağdaş filialını da yeniləyib

Naxçıvanda saxta zeytun yağları satış dövriyyəsindən kənarlaşdırılıb

“İnsanlıq əleyhinə cinayət: soyqırımı siyasəti, tarixi həqiqətlər və faktlar” mövzusunda konfrans keçirilib

Sərnişindaşıma ilə məşğul olan nəqliyyat vasitələrində AYNA-nın loqosu olacaq

Taksilərdə nağdsız ödəniş üçün pos-terminallar quraşdırılacaq

Taksi fənərləri ilə bağlı tələb müəyyənləşib

Qərbi Azərbaycan yallıları ilə bağlı kitabın təqdimatı olub

Akademik Əhəd Canəhmədov Niderlandda beynəlxalq tədbirdə elmi məruzə ilə çıxış edib

Azərbaycanla Misir arasında qida məhsullarının dövriyyəsini genişləndirmək məsələsi müzakirə olunub

Beynəlxalq turizm portalı Azərbaycanla bağlı yazı dərc edib

AMADA-nın əməkdaşı WADA-nın vebinarında iştirak edib

“Türk xalqları ədəbiyyatı” üç cilddə nəşrə hazırlanır

Buraxılış tarixi on beş ildən çox olan avtomobillər taksi kimi fəaliyyət göstərə bilməyəcəklər

Sumqayıtda yolların təmirinə başlanılıb VİDEO

Şokoladın həddindən artıq yeyilməsi baş ağrıları və qan təzyiqinin dəyişməsinə səbəb ola bilər

Ağciyər Xəstəlikləri İnstitutunda Ümumdünya Vərəmlə Mübarizə Gününə həsr olunan elmi-praktik konfrans keçirilib

“The Nation” qəzeti: ABŞ söz və fikir azadlığını qoruduğunu bildirir, lakin jurnalistlərin qətlinin təşkilində iştirak edir

Peşə təhsili pilləsinin bir səviyyəsindən növbəti səviyyəsinə keçid qaydasında dəyişiklik edilib

"IELTS imtahanına təşviq" layihəsi çərçivəsində 300 nəfər uğurlu nəticə əldə edib

Türkiyə Silahlı Qüvvələri son bir həftədə 38 terrorçunu zərərsizləşdirib

Niyazinin mənzil-muzeyində Əməkdar artist Arif Manaflı ilə görüş

Premyer Liqa: Dörd oyuna hakim təyinatları açıqlanıb

Azərbaycan ağırlıqqaldıranları üçün antidopinqlə bağlı seminar keçirilib

Azərbaycan və Türkiyə birgə tarixi film çəkəcəklər

“Azərbaycanda sürüşmə hadisələrinin kataloqu” Moskvada nəşr edilib

Korsikanın muxtariyyətinə dair qanun layihəsi qəbul olundu, deputat etiraz etdi: Bu, buxovdur

Birinci Beynəlxalq Opera Festivalının ən gənc iştirakçıları çıxışa hazırlaşırlar

Taksilərin texniki göstəriciləri, daxili və xarici tərtibatına dair tələblər təsdiqlənib

BMT-nin İnkişaf Proqramı ilə gələcək əməkdaşlığa dair fikir mübadiləsi aparılıb

Dövlət orqanlarında vakant inzibati vəzifələrin tutulması məqsədilə daxili müsahibə elan edilir

Kino Agentliyində “Kinematoqrafiya haqqında” Qanunun yenilənməsi məqsədilə işçi qrupu yaradılır

Novruz bayramı günlərində yollarda 39 yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib

Bakı şəhərətrafı dəmir yolu nəqliyyatı ilə sərnişindaşıma fəaliyyəti üzrə subsidiya verilməsi Qaydaları təsdiqlənib

“Müntəzəm və taksi minik avtomobili ilə sərnişin daşımalarında istifadə olunan avtonəqliyyat vasitələrinin texniki göstəriciləri, daxili və xarici tərtibatına dair tələblər”in təsdiq edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

“Ödəniş xidmətləri və ödəniş sistemləri haqqında” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 14 iyul tarixli 987-VIQ nömrəli Qanununun icrası ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının bəzi qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 5 dekabr tarixli 1048-VIQD nömrəli Qanununun icrasını təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 10 yanvar tarixli 5 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “İcbari tibbi sığorta üzrə Xidmətlər Zərfi”ndə dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

“Bakı şəhərətrafı dəmiryol nəqliyyatı ilə sərnişindaşıma fəaliyyəti üzrə subsidiya verilməsi Qaydaları”nın təsdiq edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Federasiya rəsmisi: “Böyük İpək Yolu” beynəlxalq turnirinin keçirilməsi ölkəmizdə boksun inkişafına müsbət təsir göstərəcək

“Azərbaycan Respublikasında ixrac-idxal əməliyyatları üzrə gömrük rüsumlarının dərəcələri haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1998-ci il 22 aprel tarixli 91 nömrəli Qərarında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 5 avqust tarixli 279 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Vətəndaşların peşə təhsili üzrə qeyri-formal və informal təhsil formaları vasitəsilə əldə etdikləri bilik, bacarıq, səriştə və təcrübənin qiymətləndirilməsi və tanınması məqsədilə imtahanın keçirilməsi və onlara peşə ixtisasını təsdiq edən sənədin verilməsi Qaydası”nda dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il 16 aprel tarixli 173 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Peşə təhsili pilləsinin bir səviyyəsindən növbəti səviyyəsinə keçid Qaydası”nda dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Qafqazşünaslıq İnstitutunda 31 Mart - Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr edilmiş dəyirmi masa keçirilib

Cənubi Afrika Respublikasının Prezidenti Matamela Siril Ramafozadan

Şərqşünas alimin məqaləsi Tehranda çap olunub

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin aparat rəhbəri Biləsuvarda vətəndaşları qəbul edib

Dünyanın futbol üzrə ən dəyərli “onbirliyi” açıqlanıb

Latviyanın xarici işlər naziri istefa verib

Beynəlxalq ekspert: COP29 Azərbaycanın iqtisadi mövqeyini gücləndirməsi üçün strateji fürsətdir - MÜSAHİBƏ

Əcnəbi tələbələr Quba Soyqırımı Memorial Kompleksini ziyarət ediblər

Qızıl medal qazanan boksçu: Rəqiblərim güclü olsa da, yarış mənim üçün yaxşı keçdi

AzTU Türkiyə universitetləri və istehsalat müəssisələri ilə əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirir

Azərbaycanın daha 2 boksçusu "Böyük İpək Yolu" turnirində qızıl medal qazanıb

BDU-da 2024-2026-cı illərdə aparılacaq elmi tədqiqat işləri müzakirə olunub

ATU rəhbərliyinə institusional akkreditasiya şəhadətnaməsi təqdim olunub

Lənkəranda baş verən qəzada 3 nəfər xəsarət alıb

Şərqşünaslıq İnstitutunda Naxçıvan Muxtar Respublikasının 100 illik yubileyinə həsr olunmuş elmi sessiya keçirilib

Gürcüstanda ailə quranların sayı 14,5 faiz azalıb

Azərbaycanlı kinoprodüser beynəlxalq kino forumunda münsiflər heyətinə daxil edilib

YAP Səbail rayon təşkilatı Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü ilə əlaqədar anım tədbiri keçirib

“Azərbaycanda sənayeləşdirmə: reallıqlar və perspektivlər” – yeni nəşr