Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

QAN YADDAŞI

Timuçin Hacıbəylinin Fransa mətbuatında erməni fitnəkarlığından və azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımından bəhs edən məqaləsi aktuallığını bu gün də saxlamaqdadır

Paris, 1 aprel (AZƏRTAC). Taleyin hökmü ilə xarici ölkələrdə yaşamağa məcbur olmalarına baxmayaraq, qəlbləri daim Vətən həsrəti ilə döyünən soydaşlarımızın əksəriyyəti ölkəmizdə baş verən hadisələrə seyrçi münasibət bəsləməmiş, yeri gəldikcə Azərbaycanla bağlı həqiqətləri yaşadıqları ölkələrin xalqlarına çatdırmaq məqsədi ilə müxtəlif vasitələrdən istifadə etmişlər. Belə soydaşlarımızdan biri də görkəmli bəstəkarımız Üzeyir Hacıbəylinin qardaşı Ceyhunun kiçik oğlu Timuçin Hacıbəyli olmuşdur.

Ata-baba yurdu Azərbaycanın əzəl torpağı Dağlıq Qarabağ bölgəsi ətrafında hadisələrin gərginləşməsi Fransada yaşayan soydaşımızı narahat etməyə bilməzdi. Timuçin Hacıbəyli yaranmış vəziyyətlə bağlı Parisdə nəşr olunan “Aralıq dənizi və Qərb müsəlmanları jurnalı”nın 1988-ci il tarixli 48-49 nömrəsində dərc etdirdiyi “Dağlıq Qarabağ məsələsi azərbaycanlının nöqteyi-nəzəri ilə” sərlövhəli məqalədə erməni fitnəkarlığından və azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımlarından ətraflı bəhs etmişdir.

Məqalənin bu gün də aktuallığını saxladığını və yazıda maraqlı məqamlara toxunulduğunu nəzərə alaraq, onun xülasəsini təqdim etməyi məqsədəuyğun hesab etdik.

X X X

Azərbaycanlıların əsrlər boyu bütün xalqların nümayəndələri, o cümlədən ölkəmizdə məskunlaşan ermənilərlə mehriban və dostluq şəraitində yaşadıqlarını, çətin vaxtlarda duz və çörəklərini onlarla bölüşdüyünü diqqətə çatdıran T.Hacıbəyli ermənilərin Dağlıq Qarabağ iddiasının onu şoka saldığını qeyd etmişdir.

Müəllif başqa xalqın mədəni irsini öz adlarına çıxmaqda mahir olan ermənilərin saxtakarlığına toxunaraq, bir çox erməni tarixçilərinin öz əsərlərində əmisi Üzeyir bəy Hacıbəylinin “O olmasın, bu olsun” və “Arşın mal alan” əsərlərinin dünyada erməni operettaları kimi qələmə vermək cəhdlərindən söhbət açmış, “Arşın mal alan” əsərinin atası tərəfindən fransız dilinə tərcümə edildiyini və 1925-ci ildə Parisin “Femina” teatrında oynanıldığını bildirmişdir.

Dağlıq Qarabağdan bəhs edən müəllif vaxtilə Azərbaycanda alban tayfalarının yaşadıqları, ərəblərin ölkəmizə hücumu nəticəsində onların əksəriyyətinin islam dinini qəbul etdiyi, sonralar bu ərazilərdə yerləşdirilən ermənilərin alban abidələrini özünküləşdirdikləri barədə oxuculara məlumat vermişdir.

Məqalədə ermənilərin Azərbaycanda yerləşdirilməsindən ətraflı bəhs olunmuşdur. Müəllif göstərmişdir ki, 1828-ci ildə çar Rusiyası ilə İran arasında bağlanmış sülh müqaviləsindən sonra Türkiyə və İrandan kütləvi şəkildə köçürülən 130 mindən artıq erməni çar Rusiyasının apardığı siyasətə uyğun olaraq Dağlıq Qarabağ və Naxçıvan ərazilərində yerləşdirilmişdir. Həmin dövrdə Naxçıvan ərazisində 17 138 azərbaycanlı və 2690 erməni, Yerevanda 49875 azərbaycanlı və 10073 erməni yaşamışdır.

Ermənilərin azərbaycanlılara qarşı dəfələrlə soyqırımı törətdiklərini xatırladan T.Hacıbəyli “böyük Ermənistan imperiyası” yaratmaq kimi xam xəyala düşən ermənilərin XX əsrin əvvəllərindən etibarən öz çirkin niyyətlərini həyata keçirməyə başladıqlarını, 1905-ci ildə baş vermiş ilk soyqırımı zamanı ermənilərin Azərbaycanda yüzlərlə evi yerlə-yeksan etdiklərini, 10 mindən artıq azərbaycanlını qətlə yetirdiklərini diqqətə çatdırmışdır.

Növbəti soyqırımının 1918-1920-ci illərdə baş verdiyindən söhbət açılan məqalədə həmin dövrdə Bakı bolşevik təşkilatına rəhbərlik edən Stepan Şaumyanın məxfi tapşırığı ilə Şamaxı, Quba, Lənkəran, Naxçıvan və digər bölgələrdə 12 min azərbaycanlının amansızlıqla qətlə yetirildiyini vurğulamışdır. Daha sonra 1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistandan kütləvi şəkildə çıxarılması və nəhayət, 1988-ci ildə növbəti soyqırımının başladığı məqalədə yer almışdır.

Dağlıq Qarabağ ərazisinə ermənilərin iddiasından söhbət açan müəllif maraqlı bir məqama toxunaraq A.Mikoyanın V.Leninə ünvanladığı məktubu misal gətirir. Həmin məktubda A.Mikoyan Ermənistan hökumətinin daşnaklardan ibarət üzvlərinin Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsi iddiası ilə çıxış etdiklərini, amma yerli əhalinin heç vaxt əlaqədə olmadıqları Yerevanla deyil, Bakı ilə əlaqədə yaşamaq istədiklərini bildirmişdir.

Milçəkdən fil düzəltməkdə böyük səriştələri olan erməni liderləri və tarixçiləri hər dəfə Dağlıq Qarabağın guya 1923-cü ildə Stalin tərəfindən Azərbaycana verildiyi haqda gülünc fikri ortalığa atdıqlarını qeyd edən T.Hacıbəyli bildirir ki, Rusiya Kommunist Bolşeviklər Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Qafqaz təşkilatının 1921-ci il iyulun 5-də keçirdiyi yığıncaqda Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın əzəli ərazisi olduğu rəsmən təsdiqlənmişdir. Halbuki həmin vaxt İ.Stalin Mərkəzi Komitənin baş katibi deyildi. Ermənilərin növbəti tarixi saxtakarlığı üzə çıxsa da, onlar bu əsaslı faktla barışmaq istəmirlər.

T.Hacıbəyli məqaləsində haqlı bir sual qoyur: 80 min erməninin yaşadığı Azərbaycanın Dağlıq Qarabağına muxtariyyət verildiyi halda, nə üçün 580 min azərbaycanlının yaşadığı Ermənistanda onlara muxtariyyət verilmir?

Məqalədə xatırlanır ki, ciddi faktlarla barışmayan ermənilər Dağlıq Qarabağı Ermənistana birləşdirmək üçün bütün vasitələrdən istifadə etməyə çalışmışlar. 1945-ci ildə Dağlıq Qarabağın Ermənistana verilməsi ilə bağlı Ermənistan rəhbərliyi Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyası Mərkəzi Komitəsinin katibi G.Malenkova müraciət etsə də, onların bu müraciətləri yenidən rədd edilmişdir.

T.Hacıbəyli keçən əsrin 60-cı illərindən etibarən ermənilərin gizli şəkildə “böyük Ermənistan” yaratmaq ideyasını reallaşdırmağa çalışdıqlarını, 80-ci illərin sonlarından isə bu istiqamətdə fəallaşdıqlarını, Sumqayıt hadisələrinin ermənilər tərəfindən həyata keçirildiyini, Qriqoryan familiyalı bir nəfərin 6 ermənini qətlə yetirməsinin digər səbəblərlə birlikdə Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin başlanmasında əsas rol oynadığını diqqətə çatdırmış, bu sahədə xaricdəki erməni lobbisinin fəaliyyətini xüsusi vurğulamışdır.

Müəllif təəssüf hissi ilə qeyd edir ki, həmin vaxtlar dünya mətbuatı Ermənistanda və Dağlıq Qarabağda baş verən hadisələri geniş işıqlandırdıqları halda, yalnız bir xarici mətbuat Azərbaycana dair informasiya xarakterli məlumat dərc etmişdir.

Soydaşımız Timuçin Hacıbəylinin məqaləsi Azərbaycan həqiqətlərini, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin köklərini fransız oxucularına çatdırmaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Əsgər Əliyev

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Paris

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Hindistan 250 kilometr mənzilli ballistik raketi sınaqdan keçirib

Professor Merab Kiladze: Gürcüstan və Azərbaycan həkimləri tibbin bütün sahələrində uğurlu əməkdaşlıq edirlər

“Diaspor Akademiyası” layihəsi çərçivəsində səkkizinci təlim keçirilib

Varşava Azərbaycan Evində karyera təlimləri davam edir

BEA: Elektromobillərin qlobal satışları 2024-cü ildə rekord həddə çatıb

ABŞ Dövlət katibi Rusiyanı Çində müzakirə edəcək

Səfir Nazim Səmədov etimadnamələrini Qambiya Prezidentinə təqdim edib

Tədqiqat: Zərərli qidaların niyə xərçəngə səbəb olduğu məlum olub

Bayden ABŞ-ın yeganə dünya lideri olduğunu söyləyib

“Yuventus” İtaliya Kubokunun finalına yüksəlib

Premyer Liqa: “Arsenal” London derbisində “Çelsi”ni darmadağın edib

Senat ABŞ-ın Ukraynaya hərbi yardımını təsdiqləyib

Bosniya və Herseqovina Rəyasət Heyətinin sədri COP29-da iştiraka dəvət olunub

“COP29 və Azərbaycan üçün Yaşıl Baxış” forumu Gürcüstan mətbuatının diqqət mərkəzində olub

Milanda gecə saatlarında pizza və dondurma yemək qadağan olunacaq

İNALCO: Türk Mədəniyyəti və Dilləri Günündə Azərbaycan mədəniyyəti təqdim olunub

Ukrayna mülki aviasiyanın modernləşdirilməsinə dair sazişi ləğv edib

Rusiya müdafiə nazirinin müavini saxlanılıb

Nikol Paşinyan: Ermənistanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərindən kənarda heç bir ambisiyası yoxdur

Dövlət Departamenti: ABŞ Rusiyanın enerji sektoruna qarşı sanksiyaları davam etdirəcək

Elm, texnika, memarlıq, mədəniyyət və ədəbiyyat üzrə Dövlət Mükafatları Komissiyasının məlumatı

Rusiya XİN Bakı və İrəvan arasında sülh müqaviləsinin razılaşdırılmasının zəruri olduğunu bildirib

Bolat Nurqaliyev: Sülh prosesi başlayandan sonra Azərbaycan dünya səviyyəsində əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlib VİDEO

Rusiya Prezidenti son 12 ildə BAM-ın gücünün üç dəfə artdığını açıqlayıb

Milli Məclisin növbəti plenar iclasında 18 məsələ müzakirə olunub

Ombudsman britaniyalı müəllifin təşəbbüsü ilə hazırlanan kitab üçün müsahibə verib

İmişlidə “Mercedes” marketə çırpılıb, yeniyetmə son anda qəzadan xilas olub: anbaan görüntülər VİDEO

AMB sədrinin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın Bankçılıq Missiyası ABŞ-da işgüzar səfərdədir

Xankəndi şəhərində tapdığı silah-sursatları polisə təhvil verməyən şəxs saxlanılıb

"Azərreyl"in kapitanı: Xoşbəxtəm ki, əziyyətimizin bəhrəsini gördük

Azərbaycan Prezidentinin Rusiya səfəri iki ölkə arasında əməkdaşlıq baxımından tarixi önəm daşıyır ŞƏRH

Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin hesabat yığıncağı keçirilib

Azərbaycan Afrika və Yaxın Şərqin ən böyük kənd təsərrüfatı sərgilərindən birində təmsil olunur

SOCAR-ın prezidenti Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının ölkəmizdəki səfiri ilə görüşüb

Azərbaycan və İspaniya iqtisadi-ticarət əlaqələrinin inkişaf etdirilməsini müzakirə edib

Portuqaliyalı ekspert: Azərbaycanda keçiriləcək COP29 iqlim dəyişikliyi ilə bağlı qlobal problemlərin həlli üçün daha səmərəli olacaq VİDEO

® “Rabitəbank”dan Ümumdünya Kitab Günündə Ağdam kənd məktəbinə dəstək

Azərbaycan-Əlcəzair əlaqələrinin daha da inkişaf etdirilməsi imkanları müzakirə olunub

Pekində “Azərbaycanda investisiya və ticarətin təşviqi” konfransı keçirilib VİDEO

Prezident: Bəzi ölkələr Azərbaycana qarşı soyuq müharibəyə başlayıblar

Ombudsman Aparatı uşaq hüquqları ilə bağlı təlim təşkil edib

Avstriyalı ekspert: Prezident İlham Əliyevlə görüşümüz çox maraqlı və faydalı oldu

“Laçın” dövlət sərhədindən buraxılış məntəqəsinin qurulmasının ildönümü münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilib

MSN-in istehsal etdiyi silahlar Vətən müharibəsində və antiterror tədbirlərində düşmənə gücünü döyüş şəraitində göstərib

Ceyms Şarp: COP29-a ev sahibliyi etmək Azərbaycan üçün geniş imkanlar yaradacaq

Qarabağ Regional DOST Mərkəzində 300-dək şəxsə reabilitasiya xidmətləri göstərilib

Alman filosofu İmmanuel Kantın 300 illiyinə həsr olunmuş ümuminstitut seminarı keçirilib

Ceyhun Bayramov Çexiyanın “CEVRO” İnstitutunda ölkəmizin xarici siyasət prioritetlərindən danışıb

Voleybol üzrə Azərbaycan çempionatlarının qalibləri mükafatlandırılıb

Peşə təhsil müəssisələrinin məzun və tələbələri "Casa Culinary Cup 2024" yarışmasında qalib olublar

Qazaxıstanlı doktorantlar Neft və Qaz İnstitutunda təcrübə keçiblər

Prezident İlham Əliyevin Norveç Baş nazirinə ünvanladığı COP29-a dəvət məktubu səfirə təqdim edilib

Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın uğurlarının səbəbini açıqlayıb

Qarşılıqlı anlaşma və möhkəm təmələ əsaslanan Azərbaycan-Rusiya münasibətləri ŞƏRH

Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında mədəniyyət sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün münbit zəmin mövcuddur

Tədqiqat bəzi meşələrin iqlim dəyişikliyinə müqavimətdə mühüm rolunu üzə çıxarıb

BDU-nun tələbə və əməkdaşları Gənclər Fondunun qrant müsabiqəsinin qalibi olublar

“Hibrid enerji sistemləri və onların gələcək perspektivləri” - elmi seminar

ABŞ Konqresi üzvlərindən ibarət nümayəndə heyəti ölkəmizdə mövcud mina problemi barədə məlumatlandırılıb

AzTU-da Azərbaycan Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin IV dalğası barədə infosessiya keçirilib

Prezident: Quru sərhədlərin bağlı qalmasından sonra Azərbaycanda təhlükəsizliyin gücləndiyini görürük

® “PAŞA Holding” üçün taksi biznesində növbəti mərhələ

Qarbi Abdelbaset: QH çərçivəsində əlaqələr Əlcəzair-Azərbaycan münasibətlərin inkişafına imkan yaradıb

“Azərreyl”in qadın komandası da Azərbaycan çempionu olub

Prezident İlham Əliyev: Biz qonşularla yaxşı və bəzi hallarda əla münasibətlər qura bilmişik

Baş prokuror paytaxtın Sabunçu rayonunda vətəndaşları qəbul edib

ADA Universitetində “COP29 və Azərbaycan üçün Yaşıl Baxış” mövzusunda beynəlxalq forum keçirilib
Prezident İlham Əliyev forumda iştirak edib YENİLƏNİB VİDEO

“Reuters”: İlon Maskın “SpaceX” şirkətində xəsarət alan işçilərin sayı artır

Türkiyə millisinin futbolçusu Fransada üçüncü dəfə qarət olunub

Magistraturaya ikinci cəhd qəbul imtahanı keçiriləcək

Çexiya cəmiyyəti avroya keçməyə hazırdır?

Nərimanov rayonunda məktəblilərə narkotiklərin zərərli təsiri barədə məlumat verilib

Beynəlxalq ekspert: Azərbaycanın yaşıl enerji keçidində liderliyi beynəlxalq əməkdaşlıq üçün strateji imkandır – MÜSAHİBƏ

Yağış Şamaxıda bəzi fəsadlar törədib VİDEO

Ümumdünya Kitab və Müəlliflik Hüququ Gününə həsr olunmuş elmi seminar

® Balaxanı Əməliyyat Şirkəti ərazilərində ağacəkmə işləri həyata keçirilir

Əqli Mülkiyyət Agentliyinin və Qərbi Azərbaycan İcmasının birgə təşkilatçılığı ilə konfrans keçirilib - YENİLƏNİB-2 VİDEO

Kənd təsərrüfatı nazirinin müavini Qusarda vətəndaşları qəbul edib, fermerlərlə görüşüb

Əlcəzair parlamentarisi: Azərbaycanla əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar mövcuddur

Şəkidə ağacəkmə aksiyası keçirilib

Azərbaycan Prezidenti: Azərbaycanda ciddi və ya potensial qaydada yarana biləcək hər hansı risk yoxdur

BAM-ın ərsəyə gəlməsində Heydər Əliyevin bənzərsiz xidmətləri ŞƏRH

Azərbaycan Prezidenti: Biz özümüzü həm Avropada, həm də dünyanın Şərq hissəsində rahat hiss edirik

Ədəbiyyat İnstitutunda Abdulla Şaiqin “Türk çələngi” kitabı təqdim edilib

Xankəndi şəhərindəki tibb müəssisəsində ilk körpə dünyaya gəlib

Prezident: Cənubi Qafqazda ayırıcı xətlər çəkmək üçün bəzi cəhdlər göstərilir

Debora Zakuto: Fikrimcə Aida Mahmudovanın əsərlərindəki rəng ahəngi təbiətin onun həyatındakı rolunu göstərir

AzMİU-da “İnformasiya texnologiyaları və onların tətbiqi” adlı II beynəlxalq konfrans keçirilib

Fırat Arapoğlu: Aida Mahmudovanın ən böyük uğurlarından biri də bəşəri ziddiyyətləri əsərlərində təsvir edə bilməsidir

Küveyt Dövləti Azərbaycanla Ermənistan arasında razılaşmanı alqışlayır

Bakıda Türkiyənin Milli suverenlik və uşaq bayramı münasibətilə tədbir təşkil olunub

Prezident İlham Əliyev: Türkiyə-Azərbaycan birliyi regional təhlükəsizliyin və sabitliyin mühüm meyarıdır

İdman zalının kassasını talayaraq 12 min manat məbləğində pul oğurlayan mühafizəçi saxlanılıb

Azərbaycan Prezidenti: Hazırda neft və qaz ümumi daxili məhsulumuzun yarıdan az hissəsini təşkil edir

Azərbaycanın aparıcı musiqiçiləri Peterburq filarmoniyasında çıxış edəcəklər

Cari ilin birinci rübündə dövlət əmlakının icarəyə verilməsindən büdcəyə daxilolmalar artıb

Cibuti sahillərində miqrant qayığının batması nəticəsində 16 nəfər ölüb

BDU-nun şahmat komandasının uğuru

Alimlər heyvanlarda şüuru tanıyan bəyannamə imzalayıblar

Yeni inşa olunmuş yaşayış binası xidməti istifadəyə verilib