Bakı, 26 oktyabr, AZƏRTAC
Oktyabrın 23-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Bakıda Hindistanın xarici işlər naziri Subrahmanyam Cayşankarı qəbul edib. Müzakirələr ikitərəfli siyasi münasibətləri, ticarət və iqtisadi əməkdaşlığı, yüksək texnologiyaları, mədəni və humanitar münasibətləri və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı əhatə edib. Tərəflər, həmçinin Qlobal Cənubun üzvləri kimi ümumi maraqlarını müzakirə ediblər. İki dövlət arasında bu cür diplomatik təmaslar əhəmiyyətlidir, çünki bu proses institusional əlaqələri gücləndirmək və praktik əməkdaşlıq sahələrini araşdırmaq imkanı təqdim edir. Azərbaycan və Hindistan arasındakı müasir münasibətlər iqtisadi, enerji, nəqliyyat əlaqələri, təhsil, turizm və tarixi mədəni münasibətlərin kombinasiyasına əsaslanır. Qlobal Cənub çərçivəsi inkişaf əməkdaşlığı, texnoloji mübadilə, iqlim fəaliyyəti və beynəlxalq institutların islahatı üçün ümumi lüğət təqdim etməklə bu münasibətləri genişləndirə bilər. Hər iki tərəf iqtisadi əlaqələri gücləndirə, təhsil və texnoloji mübadilələri genişləndirə və regional fikir ayrılıqları üzrə konstruktiv dialoqu saxlaya bilərsə, Azərbaycan-Hindistan münasibətləri daha diversifikasiya olunmuş və dayanıqlı şəkildə inkişaf edə bilər.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında politoloq Əlimusa İbrahimov deyib.
O qeyd edib ki, Azərbaycan və Hindistan arasındakı hazırkı münasibətlər iqtisadi maraqlar, enerji təhlükəsizliyi, ticarət, nəqliyyat əlaqələri, texnoloji inkişaf, çoxtərəfli diplomatiya və Avrasiyanın dəyişən geosiyasi mənzərəsi ilə diktə olunur: “Hər iki ölkə əhəmiyyətli regional maraqlara malik və inkişaf etməkdə olan dövlətlər olsalar da, onların müəyyən beynəlxalq məsələlərə dair fərqli xarici siyasi prioritetləri və baxışları mövcuddur. Qlobal Cənub konsepsiyası ümumi maraq sahələrinin araşdırılması, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və inkişaf etməkdə olan ölkələrin beynəlxalq idarəetmədə rolunun gücləndirilməsi üçün bir çərçivə təqdim edir. Lakin bu potensialı praktik nəticələrə çevirmək davamlı diplomatik səylər və hər bir ölkənin strateji narahatlıqlarına yeni baxış tələb edir. İqtisadi əməkdaşlıq dövlətlər arasında müasir ikitərəfli münasibətlərin əsas təməllərindən birini təşkil edir. Hindistan böyük sənaye bazasına, sürətlə genişlənən texnologiya sektoruna, enerji və xammala böyük tələbata malikdir. Azərbaycan isə öz növbəsində enerji resursları, Avrasiya nəqliyyat marşrutlarına çıxış və logistika, kənd təsərrüfatı, turizm və digər sektorlara investisiya imkanları təklif edir. İki ölkə arasında münasibətlərdə isə enerji mühüm birləşdirici amil roluna malikdir. Azərbaycan beynəlxalq ixrac infrastrukturuna malik tanınmış neft və qaz istehsalçısıdır, Hindistan isə dünyanın əsas enerji istehlakçılarından biridir. Hindistanın “ONGC Videsh” şirkəti Azərbaycanın Azəri–Çıraq–Günəşli neft yataqlarına və Bakı–Tbilisi–Ceyhan boru kəmərinə 1,2 milyard ABŞ dollarından çox investisiya yatırıb. Onun iştirakı ikitərəfli enerji münasibətlərinin yalnız neft almaqdan kənara çıxdığını, istehsal və nəqliyyat infrastrukturuna uzunmüddətli investisiyanı əhatə etdiyini göstərir”.
Politoloq coğrafiyanın əməkdaşlıq üçün digər əhəmiyyətli əsas yaradan amillərdən birini təşkil etdiyini vurğulayaraq bildirib: “Hindistan Cənubi Asiya, Yaxın Şərq və Hind Okeanı ticarət şəbəkələrinin kəsişməsində yerləşir, Azərbaycan isə Xəzər dənizi, Rusiya, İran, Türkiyə və Avropa arasında strateji mövqe tutur. Beynəlxalq Şimal–Cənub Nəqliyyat Dəhlizi (INSTC) xüsusilə aktualdır. O, dəniz, dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatının kombinasiyası vasitəsilə Hindistanı İran, Azərbaycan, Rusiya və daha şimalda yerləşən təyinat nöqtələri ilə birləşdirmək üçün nəzərdə tutulub. Azərbaycan 2005-ci ildə dəhliz sazişinə qoşulub və onun qərb marşrutunda mühüm rol oynayır. Lakin dəhlizin effektivliyi infrastruktur boşluqlarından, gömrük koordinasiyasından, sanksiyalarla bağlı çətinliklərdən və regionda təhlükəsizlik vəziyyətindən asılıdır. Buna görə də o, mövcud marşrutlara avtomatik uğurlu alternativ deyil, strateji imkan kimi qiymətləndirilməlidir. Eyni zamanda, Hindistanla Azərbaycan arasında elm və təhsil sahəsində əməkdaşlıq ikitərəfli münasibətlər üçün daha uzunmüddətli təməl yarada bilər, həmçinin birbaşa uçuşların genişləndirilməsi, səyahət prosedurlarının sadələşdirilməsi, mədəni festivalların təşviqi və akademik turizmin inkişafı xalqlar arası münasibətləri dərinləşdirə bilər”, - deyə Ə.İbrahimov vurğulayıb.