Bakı, 27 oktyabr, AZƏRTAC
Azərbaycan ilə Niderland arasında münasibətlərin gələcək inkişafına yalnız ənənəvi diplomatik əlaqələr və ticarət dövriyyəsi prizmasından yanaşmaq düzgün olmazdı. Bu münasibətlərin daha geniş strateji məzmunu var. Söhbət Avropanın qabaqcıl texnoloji və mühəndislik təcrübəsinin Azərbaycanın regional nəqliyyat qovşağına çevrilmək, iqtisadiyyatını şaxələndirmək və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı inkişaf modeli qurmaq məqsədləri ilə uzlaşdırılmasından gedir. Niderlandın xarici işlər naziri Tom Berendsenin Bakıya səfəri məhz bu imkanları konkret əməkdaşlıq istiqamətlərinə çevirmək baxımından əhəmiyyətlidir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında siyasi elmlər doktoru Elxan Nuriyev deyib.
O qeyd edib ki, müasir beynəlxalq münasibətlərdə dövlətlər arasında tərəfdaşlığın gücü yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, həm də qlobal çağırışlara birgə cavab vermək qabiliyyəti ilə ölçülür. İqlim dəyişiklikləri, su ehtiyatlarının azalması, ərzaq təhlükəsizliyi, təchizat zəncirlərinin dayanıqlılığı və nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi həm Azərbaycan, həm də Niderland üçün müxtəlif formalarda aktuallıq daşıyan məsələlərdir. Bu baxımdan, iki ölkənin əməkdaşlığı ayrı-ayrı iqtisadi sahələrin çərçivəsini aşaraq daha geniş inkişaf gündəliyinə çevrilə bilər.
“Niderlandın xüsusilə diqqətəlayiq üstünlüyü məhdud təbii resurslardan səmərəli istifadə, su təsərrüfatının idarə olunması, intensiv kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyaların istehsala tətbiqi sahələrində topladığı təcrübədir. Azərbaycanın isə əlverişli coğrafi mövqeyi, kənd təsərrüfatı potensialı, nəqliyyat infrastrukturu və yeni iqtisadi inkişaf məkanları bu təcrübənin tətbiqi üçün imkanlar yaradır. Burada əsas məqsəd hazır texnologiyaların sadəcə idxalı deyil, onların yerli istehsal, elmi tədqiqat və kadr hazırlığı ilə birləşdirilməsidir. Belə yanaşma əməkdaşlığı birdəfəlik investisiyalardan uzunmüddətli iqtisadi dəyər yaradan tərəfdaşlıq modelinə çevirə bilər”, - deyə E.Nuriyev bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu potensialın reallaşdırılması üçün işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Həmin ərazilərdə müasir kənd təsərrüfatı sistemlərinin, enerji səmərəli yaşayış məntəqələrinin və dayanıqlı infrastrukturun yaradılması Niderland şirkətləri ilə əməkdaşlığın praktiki nəticələr verə biləcəyi istiqamətlərdəndir. Xüsusilə su ehtiyatlarının inteqrasiya olunmuş idarə edilməsi, “ağıllı” istixana təsərrüfatları, bərpaolunan enerji və şəhərsalma həlləri üzrə birgə layihələr uzunmüddətli perspektivə malikdir. Niderlandın Azərbaycanın minatəmizləmə fəaliyyətlərinə mümkün dəstək göstərilməsi imkanlarını nəzərdən keçirməyə hazır olduğunu bildirməsi də bu əməkdaşlığa mühüm humanitar ölçü əlavə edir. Çünki təhlükəsizliyin təmin olunması ərazilərin bərpasının, iqtisadi fəaliyyətin genişləndirilməsinin və insanların öz doğma yurdlarına qayıdışının əsas şərtlərindəndir.

Siyasi dialoqun real inkişaf imkanlarına çevrilməsi

“Digər mühüm istiqamət Azərbaycanın Avropa ilə Asiya arasında nəqliyyat və logistika əlaqələrində artan roludur. Orta Dəhlizin əhəmiyyəti yalnız yükdaşımaların həcmi ilə müəyyənləşmir. Bu marşrutun uzunmüddətli rəqabət qabiliyyəti logistikanın rəqəmsallaşdırılmasından, limanların səmərəli idarə edilməsindən, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsindən və nəqliyyat sistemlərinin əlaqələndirilməsindən də asılıdır. Niderlandın liman idarəçiliyi və mühəndislik sahələrindəki təcrübəsi Azərbaycanın bu istiqamətlərdəki hədəflərinə töhfə verə bilər. Belə əməkdaşlıq nəticəsində Azərbaycan təkcə coğrafi tranzit məkanı deyil, həm də əlavə dəyər yaradan logistika və xidmətlər mərkəzi kimi mövqeyini gücləndirəcək”, - deyə siyasi elmlər doktoru vurğulayıb.
O hesab edir ki, münasibətlərin siyasi ölçüsü də bu perspektivləri tamamlayır. Avropa İttifaqının qurucu üzvlərindən olan Niderlandla konstruktiv dialoq Azərbaycanın Avropa ilə iqtisadi və institusional əlaqələrinin inkişafı üçün əlavə imkanlar yaradır. Eyni zamanda, Cənubi Qafqazda davamlı sülhün möhkəmləndirilməsi, regional kommunikasiyaların açılması və qarşılıqlı iqtisadi asılılığın gücləndirilməsi Avropanın daha geniş təhlükəsizlik və bağlantı maraqları ilə uzlaşır. Bu mənada, Azərbaycan-Niderland əməkdaşlığı ikitərəfli münasibətlərdən daha geniş regional perspektivə malikdir. Bununla belə, bütün bu imkanların reallaşması avtomatik baş verməyəcək. Əsas məsələ siyasi iradənin konkret layihələrə, özəl sektorun daha fəal iştirakına, texnologiya transferinə və ölçülə bilən nəticələrə çevrilməsidir. 2026-2028-ci illər üzrə əməkdaşlıq yol xəritəsi məhz bu baxımdan qiymətləndirilməlidir: onun uğuru sənəddə əks olunan niyyətlərin sayı ilə deyil, həyata keçirilən layihələrin iqtisadi və sosial təsiri ilə müəyyən olunacaq.
Siyasi elmlər doktoru sonda əlavə edib ki, Azərbaycan və Niderland qarşılıqlı münasibətlərin yeni mərhələsində daha iddialı məqsəd qarşıya qoya bilərlər. Texnoloji təcrübəni, investisiya imkanlarını və strateji coğrafi mövqeyi birləşdirərək uzunmüddətli, dayanıqlı və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıq formalaşdırmaq mümkündür. Belə bir model Azərbaycanın iqtisadi transformasiyasına, Niderlandın regiondakı iqtisadi mövqeyinin möhkəmlənməsinə, eləcə də Avropa ilə Asiya arasında daha dayanıqlı əlaqələrin qurulmasına xidmət edə bilər. Əsl strateji tərəfdaşlığın meyarı da məhz budur: siyasi dialoqu real inkişaf imkanlarına çevirmək.