Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

CƏMİYYƏT

Professor Lalə Allahverdiyeva: Qlobal istiləşmə ilə bağlı bütün dünyada artıq epidemiya baş verir

Professor Lalə Allahverdiyeva: Qlobal istiləşmə ilə bağlı bütün dünyada artıq epidemiya baş verir

Bakı, 22 fevral, AZƏRTAC

Azərbaycan Tibb Universitetinin “Allerqologiya və immunologiya” kafedrasının müdiri, Əməkdar elm xadimi, tibb elmləri doktoru, Azərbaycan “Allerqoloq və immunoloqlar” cəmiyyətinin prezidenti, professor Lalə Allahverdiyeva tridemiya ilə bağlı suallarımızı cavablandırıb. AZƏRTAC müsahibəni təqdim edir.

-Lalə xanım, tridemiya nədir?

-Tridemiya termini haqqında ilk məlumat 2022-ci ilin noyabrında Amerikanın “The Wall Street Journal”da verilmişdir. Ötən ilin sonu və bu ilin əvvəlində dünya mövsümi epidemiya – tridemiya haqqında danışmağa başladı. Bu zaman əhali 3 qrup aktiv yayılan virusların təsirinə məruz qalmışdı. Bunlar koronavirus, A qrip virusunun H3N2 ştamı (Honkonq qripi) və kəskin respirator virus infeksiyalarıdır.

ÜST bütün dünyada hələ də COVID-19 təhlükəsinin davam etməsi haqqında xəbərdarlıq edir. Bundan əlavə, koronavirusun yeni variantları əmələ gəlir. Bu gün dünyada COVID-19 infeksiyasının 30-a yaxın yarımnövü ya submutasiyaları var və onlar omikron ştamına aiddir. Azərbaycanda rəsmi məlumatlara görə ötən il dekabrdan 31-dən cari il yanvarın 31-nə qədər koronavirusla 325 yeni yoluxma halı aşkar edilib və onlardan 21 nəfəri vəfat edib.

- Tridemiyanın əsas yaranma səbəbi nədir?

- Tridemiyanın meydana çıxmasının əsas səbəbi dünyadakı epidemioloji vəziyyətdir. Məsələn, pandemiyanın bizə diktə etdiyi sərt məhdudiyyətlər hesabına (özünütəcrid, tibbi maskaların taxılması, dezinfeksiyanın ciddi aparılması) və bunun nəticəsində biz bir neçə epidemik mövsüm ərzində qrip və KRVİ ilə təmasda olmamışdıq. Nəticədə müxtəlif infeksiyalara qarşı kollektiv immunitet azalıb və onlara həssas əhali kütləsi isə artıb. Belə kifayət qədər ciddi əks epidemik rejim nəticəsində 3 il ərzində praktik olaraq nə qrip, nə də KRVİ ilə xəstələnmə halları qeydə alınmayıb. Müdafiə tədbirləri yumşaldıqdan sonra viruslar yenidən aktivləşiblər.

Tridemiyanın daha bir ciddi problemi 2020-ci ildən sonra anadan olan uşaqlarla bağlıdır. İndiki 4 yaşa qədər olan uşaqlar heç bir virusla təmasda olmayıblar və onların immun sistemi bu virusları tamamilə tanımır. Bunun nəticəsində onların orqanizmi bu viruslara çox həssasdır və onlar tez yoluxurlar, xüsusilə uşaq bağçalarına və hazırlıqlara gedən uşaqlar. Virusla xəstələnən uşaqlar bu infeksiyaları evə gətirib və ailənin digər üzvlərini yoluxdururlar.

-Tridemiya nə ilə təhlükəlidir?

- Müxtəlif viruslara eyni zamanda və ardıcıl olaraq yoluxmaq mümkündür. Virus infeksiyası ilə mübarizədə immun sisteminin rolu çox vacibdir. Məsələn, artıq keçirilmiş xəstəlik nəticəsində əgər immunitet zəifləyibsə, orqanizmə daxil olan yeni virusla mübarizə aparmaq və təkrar xəstələnmə orqanizmin müqavimətini zəiflədir. Bir neçə virusla eyni vaxtda yoluxma zamanı onların necə davranacaqlarını öncədən təxmin etmək çətindir. 3 virusun kombinasiyası ciddi ağırlaşmalara gətirib çıxara bilər. Belə virus “kokteyli” risk qrupuna daxil olan insanlar üçün xüsusilə təhlükəlidir. Bu risk qrupuna ilk növbədə uşaqlar, hamilə qadınlar, yaşlı insanlar və xronik xəstəliyi olan pasiyentlər daxildir.

-Tridemiyadan necə qorunmaq olar və siz hansı tövsiyələr verə bilərsiniz?

-Tridemiya ilə bağlı tövsiyələrdə ilk növbədə tibbi maskaların istifadəsi və vaksinasiya nəzərdə tutulur. Koronavirus pandemiyası ilə keçirdiyimiz illər göstərdi ki, maskaların taxılması qrip və digər KRVİ-lərlə yoluxmaqdan yaxşı müdafiə edir. Qriplə xəstələnmə və onun ağır gedişatının qarşısını almaq məqsədilə mövsümdən öncə vaksinasiya olunmaq zəruridir. İlk respirator simptomlar meydana çıxdığı andan düzgün müalicəyə tez başlamaq lazımdır.

-Qızılca ilə bağlı epidemioloji vəziyyət nə yerdədir?

- Hazırda bütün dünyada qızılca ilə yoluxma halları kəskin artıb. Məsələn, Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələrində ötən il qızılca ilə yoluxma 30 dəfə artmışdır. Azərbaycanda da epidemioloji vəziyyət ürəkaçan deyil. Beynəlxalq CDC (Central Disease Control and Prevenetion) təşkilatının son məlumatlarına görə Azərbaycan qızılca ilə yoluxmaya görə ilk onluqdadır. Hazırda bu xəstəliyə nəinki uşaqlar, hətta böyüklər də yoluxur. Böyüklərin bu infeksiyaya yoluxmasının səbəbi 30 ildən sonra qanda qoruyucu anticisimlərin aşağı düşməsi ilə əlaqədardır.

Qızılcanın belə alovlanması COVID-19 pandemiyası dövründə vaksinasiya əleyhinə çıxanların mövqelərinin güclənməsi ilə bağlıdır. Onlar nəinki COVID-19, hətta digər infeksiyalara qarşı peyvənd olunmamağa insanları inandırmışlar. Cəmiyyət, xüsusilə də gənc valideynlər vaksinasiyadan imtina edərək düzgün olmayan qərarlar vermişlər. Bundan əlavə 1990-cı illərdə Sovet hökuməti dağılan zaman keçmiş respublikalarda əksər qrup insanlar qızılcaya qarşı vaksinasiya olunmamışlar və nəticə göz qabağındadır.

Bundan əlavə, Cənubi Qafqaz regionu üçün quş qripi və daşıyıcısı ağcaqanadlar olan Denge qızdırması müəyyən təhlükə yaradır. Qlobal istiləşmə ilə bağlı bütün dünyada artıq epidemiya baş verir. Ötən il Denge qızdırması ilə kütləvi yoluxma halları İtaliya, İspaniya, Yunanıstan, Türkiyə, Fransa və digər ölkələrdə qeydə alınmışdır.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

DİN: Ötən gün qanunsuz saxlanılan odlu silahlar aşkarlanaraq götürülüb

Xankəndidə silah-sursat aşkarlanıb

DİN: Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb

Rayonlarda hava şəraiti yağıntılı olub, Şahdağa sulu qar yağıb – Faktiki hava

Azərbaycan neftinin qiyməti ucuzlaşıb

Şəmkirdə mağazada yanğın baş verib

Malayziyada 2 helikoterin toqquşması nəticəsində 10 nəfər ölüb

23 Aprel - Ümumdünya Kitab və Müəlliflik Hüququ Günüdür

Dünyanın beyin mərkəzlərinin nümayəndələri yenidən Azərbaycanda toplanır

Rəsmi Pekin ABŞ-ı Çin şirkətlərinə qarşı birtərəfli sanksiyaları dərhal dayandırmağa çağırıb

Türkiyə Böyük Millət Məclisinin açılışının 104-cü ildönümünü, Milli Suverenlik və Uşaq Bayramını qeyd edir

Füzuliyə qayıdan sakin: Bundan böyük sevinc hissi ola bilməz

Bakının bir sıra yollarında sıxlıq müşahidə olunur - SİYAHI

Qazaxın dörd kəndinin dinc yolla geri qaytarılması növbəti zəfərimizdir - ŞƏRH

Çində gəmi körpüyə çırpılıb: 4 nəfər itkin düşüb

Keçmiş məcburi köçkün: Füzuliyə qayıtmaq ən böyük arzumuz idi

Hesabat: Dünyanı ən çox narahat edən 15 problem

Füzuli sakini: Doğma yurda qayıdış hissini yaşamaq möhtəşəmdir

Füzuli şəhərinə növbəti köç karvanı yola düşüb

Düzgün nəfəs almaq ömrü uzadır

Ekstremal hava şəraiti Avropaya milyardlarla avro məbləğində ziyan vurub

Böyük Britaniya Kiyevə 617 milyon dollar hərbi yardım edir

ABŞ-ın Yel Universitetində etiraz aksiyaları zamanı 47 nəfər həbs olunub

Yuxu problemini aradan qaldırmaq üçün ən təsirli meyvə - Ananas

Azərbaycan və Rusiya prezidentlərinin Baykal-Amur Magistralının 50 illik yubileyi münasibətilə dəmir yolu sahəsinin veteranları və işçiləri ilə birgə görüşü keçirilib YENİLƏNİB -2 VİDEO

Britaniyalı nazir Azərbaycan və Ermənistan arasında delimitasiya üzrə irəliləyişi alqışlayıb

Şimali Koreya ilk genişmiqyaslı nüvə əks-hücum təlimini keçirib

ABŞ günəş enerjisinin inkişafı üçün 7 milyard dollar ayırıb

Bloomberg: Rusiyada neft emalı minimuma enib

“İnter” 20-ci dəfə futbol üzrə İtaliya çempionu olub

Kemeron: Tacikistana səfər edən ilk britaniyalı xarici işlər naziri olmaqdan şadam

Duda: Polşada nüvə silahının yerləşdirilməsi ilə bağlı qərar qəbul edilməyib

Qambiya gənc diplomatlarını təcrübə qazanmaq üçün Azərbaycana göndərməkdə maraqlıdır

Kiyevdə 1913-cü ildə azərbaycanlı tələbələrin gizli yığıncağına həsr olunmuş tədbir keçirilib

Prezident İlham Əliyevin Rusiyaya işgüzar səfəri başa çatıb

Tayvanda güclü zəlzələ baş verib

Türkiyə Superliqası: “Fənərbağça” səfərdə xal itirib

Bayden Zelenskiyə yeni silah paketinin tezliklə ayrılacağını vəd edib

Rusiyanın “Birinci kanal”ı Prezident İlham Əliyevin işgüzar səfəri haqqında reportaj yayımlayıb

Prezident İlham Əliyev: Heydər Əliyev amili Rusiya və Azərbaycanın dövlətlərarası münasibətlərində həmişə mühüm rol oynayıb və oynayacaq

Ceyhun Bayramov Çex Respublikasına rəsmi səfərə yola düşüb

Ödənişli yolda qəza baş verib, yaralananlar var VİDEO

“Forbes” jurnalı əsas varlanma sahələrini açıqlayıb

Prezident İlham Əliyev: Vladimir Putin və Heydər Əliyev Azərbaycan ilə Rusiya arasında dostluq, mehriban qonşuluq münasibətlərinin əsasını qoyublar

Prezident İlham Əliyev: Fəxr edirik ki, azərbaycanlı mütəxəssislər BAM-ın tikintisində fəal iştirak ediblər

Türkiyə, İraq, Qətər və BƏƏ “İnkişaf Yolu” layihəsi üçün səylərini birləşdirəcək

Prezident Vladimir Putin: Heydər Əliyev Baykal-Amur Magistralının tarixində müstəsna, böyük rol oynayıb

Prezident Vladimir Putin: BAM bütün XXI əsrdə böyük dərəcədə qlobal logistikanı müəyyən edəcək

Gürcüstan Azərbaycan ilə Ermənistan arasında əldə olunmuş razılaşmanı alqışlayır

Keniya ilə iqtisadi əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub

Azərbaycan və Rusiya prezidentləri birgə nahar ediblər

II Ramzesın 3400 yaşı olan heykəli vətənə qaytarılıb

“Murov Az Terminal”ın baş məşqçisi: Rəqib hücumda və müdafiədə yaxşı oynadı

Gennadi Şmal: BAM veteranları Heydər Əliyevə minnətdardırlar

Kəngərli rayonunda avtomobillər toqquşub, yaralananlar var

BSU-da akademik Vaqif Abbasovla görüş təşkil edilib

UNEC-də “Ulu Öndər Heydər Əliyev xatirələrdə” kitabının təqdimatı keçirilib

Rusiya mediası Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin bu ölkəyə səfərini geniş işıqlandırır

İrakli Çikovani: Gürcüstan Cənubi Qafqazda sülh və sabitliyin bərqərar olmasına töhfə verməyə hazırdır

Qərbi azərbaycanlılara qarşı soyqırımı və deportasiya cinayətləri Helsinkidə müzakirə edilib

Macarıstanın öz istehsalı olan yaşıl enerjiyə ehtiyacı var

Dostluqdan şöhrətə uzanan yol: Görkəmli azərbaycanlı memarların uğurlu həyat hekayəsi

Gürcüstan parlamentarisi: Azərbaycanla münasibətlərin hazırkı səviyyəsindən məmnunuq

Azərbaycan səfiri Gürcüstanın iqtidar partiyasının sədri ilə regiondakı vəziyyəti müzakirə edib

Azərbaycan diasporu ilə Moldova hakimiyyəti arasında əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub

Ətraf mühitin qorunması, dayanıqlı inkişaf və iqlim dəyişikliyi – təlim

Faktiki hava: Oğuz və İsmayıllıya dolu düşüb

David Sonqulaşvili: Xalqlarımızın tarixi ənənələrə söykənən əlaqələri bu gün də dinamik inkişaf edir

BDU-da icbari tibbi sığorta ilə bağlı infosessiya

Kişi voleybolçular arasında Azərbaycan çempionatının qalibi bəlli olub

“Xalqın mədəni sərvəti” sənət layihəsinin bağlanış mərasimi olub VİDEO

Prezident İlham Əliyevin Prezident Vladimir Putinlə təkbətək görüşü olub YENİLƏNİB VİDEO

® “Caspian Investment Forum Bishkek 2024” 10 ölkə sahibkarlarını bir araya toplayıb

Rusiyalı politoloq: Azərbaycan özünü etibarlı tərəfdaş kimi göstərib

V “Məmməd Araz Poeziya günü”nə yekun vurulub

Ölkə üzrə 38 min hektar sahəyə çiyid səpilib - proses davam edir

Azərbaycan Mətbuat Şurası ilə Özbəkistan Jurnalistlər İttifaqı arasında əməkdaşlıq genişlənir

ETX “Azərpoçt” əməkdaşları üçün maarifləndirmə tədbiri təşkil edib

AQTA: Bəzi “ekspert”lər və “mütəxəssis”lər həqiqətə uyğun olmayan populist bəyanatlar yayır

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin “Dövlət büdcəsinin, büdcədənkənar dövlət fondları büdcələrinin tərtibi, icrası və icrasına nəzarət üzrə əməliyyatların əlaqələndirilməsinə dair Tədbirlər planı”nın təsdiq edilməsi haqqında” 2004-cü il 12 iyul tarixli 93 nömrəli və “Dövlət büdcəsinin gəlirlərinin, o cümlədən dövlət büdcəsinin qeyri-neft gəlirlərinin və dövlət büdcəsinin neft gəlirlərinin proqnozlaşdırılması Qaydası”nın təsdiq edilməsi haqqında” 2020-ci il 10 yanvar tarixli 4 nömrəli qərarlarında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

“Ovçuluq haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 24 oktyabr tarixli 1013-VIQD nömrəli Qanununun icrasını təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin bəzi qərarlarında dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Avropa çempionatı: Azərbaycan boksçusu erməni rəqibini məğlub edib

Azərbaycan-Çin əməkdaşlığı: iqtisadi, mədəni və insanlar arasında mübadilələr – panel iclas

Naxçıvanda 22 Aprel - Beynəlxalq Yer Günü qeyd olunub

İordaniya Azərbaycan və Ermənistan arasındakı razılaşmanı və demarkasiya səylərini alqışlayıb

® ABB-nin baş sponsorluğu ilə alış-veriş festivalı davam edir!

GDU-da bədii yaradıcılıq festivalının baxış müsabiqəsi keçirilib

Britaniyadakı qanunsuz miqrantlar 10-12 həftə ərzində Ruandaya yollanacaq

Prezident İlham Əliyev: Rusiya ilə əlaqələrimizin inkişafından çox razıyıq VİDEO

"Barselona" "Real Madrid"lə oyunun təkrarlanmasını tələb edə bilər

Al-qırmızı xalıya bürünmüş Ağgöl Milli Parkından reportaj FOTO

Müəllimlərin iş yerinin dəyişdirilməsi üzrə növbəti vakansiya seçimi mərhələsi başlanır

BDU-da IFLA-nın fəaliyyətinə həsr olunmuş elmi seminar

Gürcüstan parlamentinin komitə sədri Milli Məclisdə olub

İstanbul hava limanlarından üç ayda 27,1 milyon sərnişin istifadə edib

Azərbaycan və Özbəkistan arasında elmi əməkdaşlıq genişlənir

Naxçıvan şəhərində narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsində şübhəli bilinən 2 nəfər saxlanılıb

Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin 140 illik yubileyi Sankt-Peterburqda qeyd olunub

Hərbi Prokurorluq və Dövlət Sərhəd Xidməti Qubadlıda ekoloji mövzuda birgə tədbir keçiriblər

Tərtərdə keçmiş məcburi köçkünlərin müraciətləri dinlənilib