Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

MƏDƏNİYYƏT

Səlim Babullaoğlu: Kitab fenomeni unikaldır, heç bir qacet onu sıradan çıxara bilməz

Səlim Babullaoğlu: Kitab fenomeni unikaldır, heç bir qacet onu sıradan çıxara bilməz

Bakı, 18 iyun, AZƏRTAC

AZƏRTAC şair, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, müasir Azərbaycan ədəbiyyatının parlaq nümayəndəsi Səlim Babullaoğlu ilə müsahibəni təqdim edir.

-Əvvəlcə, ədəbi sahədə yorulmaz fəaliyyətinizə görə sizə təşəkkür etmək istəyirəm. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin layihələri daha geniş beynəlxalq ictimaiyyəti yerli ədəbiyyatla, eyni zamanda, ölkəmizdəki oxucuları xarici ədəbiyyatın ən yaxşı nümunələri ilə tanış etməyə kömək edir. Elə bu günlərdə AYB-də gözəl çoxcildlik nəşrin - MDB ölkələrinin şeir və nəsr toplusunun təqdimatı keçirildi. Zəhmət olmasa, bu layihə haqqında bizə məlumat verin.

- Mənim ünvanıma dediyiniz xoş sözlərə görə təşəkkür edirəm. Artıq 25 ildir ki, yəni əsrin dörddəbiri ərzində ədəbi yaradıcılığımla yanaşı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin fəaliyyəti çərçivəsində xarici ədəbiyyatın Azərbaycan dilinə tərcüməsini, təbliğini, habelə yerli ədəbiyyatın xaricdə nəşri layihələrini təşkil edirəm. Bu illər ərzində bir çox təşəbbüslər, o cümlədən onlarla irimiqyaslı layihələr həyata keçirilib.

Sözügedən layihə – “MDB ölkələrinin müasir ədəbiyyatı” antologiyası iki hissədən ibarətdir. Birinci hissə uşaq ədəbiyyatı, nəsr və poeziya nümunələrini ehtiva edən üçcildlik kitabdır. Bu cildlərin hər biri Azərbaycan müəlliflərinin əsərləri ilə açılır. Ümumilikdə, üçcildliyə 50-yə yaxın Azərbaycan şairi və nasirinin əsasən son 35 ildə, yəni müstəqillik dövründə qələmə aldığı əsərlər daxil edilib. İkinci hissə ikicildlik rus nəsri və poeziya toplusudur, buraya 70-ə yaxın rus şairi və nasirinin orijinal əsərləri daxil edilib ki, onlar praktiki olaraq heç vaxt Azərbaycan dilində nəşr olunmayıb. Soljenitsın, Astafyev, Proxanov, Aksyonov və başqaları kimi müəlliflər istisna olmaqla. Antologiyada təqdim olunan bir çox şair və nasirlər haqqında Azərbaycanın geniş oxucu kütləsi, eləcə də bəzi yazıçılar az məlumatlıdır. Eyni sözləri rus oxucuları haqqında da demək olar. Təqdim etdiyimiz antologiyada müəlliflərin çoxu onlar üçün əsl kəşf oldu. Əlbəttə, Anar, Elçin kimi hörmətli müəllifləri istisna edirəm, rus oxucusu, təbii ki, onların yaradıcılığı ilə tanışdır.

Layihə Rusiya Federasiyasının Rəqəmsal İnkişaf, Rabitə və Kütləvi Kommunikasiyalar Nazirliyi tərəfindən maliyyələşdirilib. Onun rəhbəri Vladimir Qriqoryev idi. Bütün redaksiya qayğılarını və səyləri OQİ (Birləşmiş Humanitar Nəşrlər nəşriyyatı) öz üzərinə götürmüşdü, redaktor və tərtibçi görkəmli rus şairi Maksim Amelin, koordinator isə Mədinə Jemuxova idi.

İkicildlik rus poeziyası və nəsri kitabı bizim Azərbaycan nəşriyyatımız “Mütərcim”in loqosu altında çap olunub ki, buna görə professor Telman Vəlixanlıya minnətdaram. Layihə zamanı müzakirələr üçün iki dəfə Moskvada oldum. Ümumiyyətlə, bu, bütün postsovet məkanında XXI əsrin çox mühüm ədəbi layihəsi oldu.

Təsadüfi deyil ki, beşcildlik Moskva Beynəlxalq Kitab Sərgisində “İlin kitabı” kimi tanınıb və Qran-Priyə layiq görülüb.

Yeri gəlmişkən, qeyd edim ki, şeir tərcümələrinin əsas hissəsini Nicat Məmmədov və siz həyata keçirmisiniz, mən Azərbaycan ədəbiyyatının rus dilinə tərcümələrini nəzərdə tuturam. Təbii ki, başqa tərcüməçilər də var idi. Hər cild üçün müfəssəl ön söz yazılıb: nəsr toplusu üçün akademik İsa Həbibbəyli, şeir və uşaq ədəbiyyatı cildləri üçün professor Abuzər Bağırov və filologiya elmləri doktoru Elnarə Akimova. Rus poeziyası və nəsrini isə Seyfəddin Hüseynli, Rəbiqə Nazimqızı, Azad Yaşar, Qismət, Günel Şamilqızı, Nadir Quliyev, Etimad Başkeçid və mən tərcümə etmişik. Öz tərəfimizdən beşcildlik əsərin koordinatoru və redaktoru olmuşam.

Təxminən il yarım rusiyalı həmkarlarımızla birlikdə beşcildlik kitab üzərində işlədik. Bu, çox dəyərli təcrübə idi. Mən sıx əməkdaşlıq etdiyim Maksim Albertoviçə və Mədinə Jemuxovaya çox minnətdaram.

- Əvvəlki sualdan irəli gələrək; ümumilikdə müasir mədəniyyət və xüsusən də ədəbiyyat, həm də prinsipcə zaman və tendensiyalar çox keçici və sürətlidir. Sizcə, bu və ya digər antologiya hansı zamana və ya seqmentə aiddir? Yoxsa bu akademik nəşrləri zamansız hesab etmək olar?

- Qısaca cavab verim. İstənilən yaxşı, savadlı, vicdanla tərtib edilmiş antologiya heç vaxt öz əhəmiyyətini itirmir. Ən azı gələcəkdə tədqiqatçılar üçün dəyərli mənbə olacağına zəmanət verilir.

- Ədəbiyyatı müəyyən qadın simasına bənzədiriksə, o, sizin gözünüzdə necə görünür - yerli ədəbiyyat və dünya ədəbiyyatı?

- Çətin sualdır. İndiyə qədər həyatımda beş əvəzolunmaz, unudulmaz qadın olub - nənəm, anam, bacım, həyat yoldaşım və qızım. Ümidvaram ki, inşallah, hələ gəlin və nəvələr də olacaq.

Nənəm mənə xeyirxahlığı, sevgini öyrətdi, nağıllar danışırdı. Anam mənə yazmağı, ədəbi düşünməyi öyrətdi və mütaliə sevgisini aşıladı, görünür, mən kəskin intuisiyamı ondan miras aldım; səbirli və inadkar olmağı bacımdan öyrənmişəm. Həyat yoldaşım bütün bu keyfiyyətləri özündə cəmləşdirib... O, necə deyərlər, mənim nənəmdən, anamdan, bacımdan mənimsədiyim bütün keyfiyyətləri mükəmməlləşdirib. Bundan əlavə, o, mənə sədaqət, ardıcıllıq öyrətdi, deyə bilər ki, məni xilas etdi. Qızım mənim eqoma alternativ oldu, bir növ müxalifətə çevrildi.

Milli ədəbiyyatımız, ümumən ədəbiyyatımız özümü, dünyanı dərk etməkdə mənə kömək etdi.

- Sizcə, müasir Azərbaycan cəmiyyətində ədəbiyyatın yerini necə qiymətləndirmək olar?

- Bilirsiniz, qədim zamanlardan Azərbaycan cəmiyyəti şeirmərkəzli olub. Bu, yəqin ki, hələ də müəyyən dərəcədə belədir. Ölkəmizdə və bütün Şərqdə, Türk dünyasında şairlər həmişə yüksək qiymətləndirilib. Təbii ki, təqib olunanlar da olub...

İnternetin və müasir texnologiyaların, telefonların və hər cür qacetlərin olduğu dövrümüzdə ədəbiyyatın yerini qiymətləndirmək çətindir. Yəqin ki, burada məsələ ədəbiyyat deyil, insanların sözə münasibətidir... Mən sizə bir əhvalat danışım. Bu, təxminən 10 il əvvəl olub. Mən bir dəfə Fəvvarələr meydanında dayanmışdım. Meydanın tam mərkəzində. Məndən bir neçə metr aralıda iki nəfər dayanmışdı, söhbətdən başa düşdüm ki, çoxdan bir-birini görməyən köhnə tanışlardır. Onlar sözün tam mənasında 3-4 dəqiqə danışdılar. Aralarındakı dialoqu xatırlayıram. Dayanmadan danışırdılar. Söhbətlərində kifayət qədər söz ehtiyatı olmasına baxmayaraq, lüğət vahidləri çox az idi. Bilirsiniz, primitiv hesablamalara görə, bir dəqiqəlik söhbət zamanı dialoq təxminən 150-200 sözdən ibarət olur, yəni bütövlükdə söz ehtiyatı; lüğət vahidləri isə - 70-80 sözdən. Bu söhbətdə 3-4 dəqiqə ərzində bu vahidlər dörd dəfə az oldu. Təkrarçılıq əmsalı bütün normaların üzərində idi. O vaxt necə dəhşətə gəldiyimi xatırlayıram və işə gələn kimi onların dialoqunu dərhal yaddaşdan kağıza köçürdüm. Belə bir cəmiyyətdə (mən təkcə Azərbaycanı deyil, bütün müasir dünyanı nəzərdə tuturam) bədii sözün rolu yüksək ola bilməz.

- Ölkəmizdə ədəbi tənqid məsələsinə də toxunmaq istərdim. Bu sahə mövcuddurmu? Təbii ki, söhbət şəxsiləşdirmədən sağlam ədəbi tənqiddən gedir.

- Ədəbiyyatşünaslara çox güvənmirəm. Başqa bir məsələ, əlbəttə ki, müəlliflərin özlərinin - Borxes, Yeyts, Bekket, Eliot, Brodskinin tənqidi məqalələridir. Deyək ki, böyük Şəhriyar təfsirdən yazır - bu, gözəldir. Yaxud Anar Vaqif Səmədoğlu haqqında yazır. Bu, artıq başqa məsələdir.

Zənnimcə, bir çox tənqidi məqalələr, qeydlər diqqətə layiq deyil, həm də təkcə bizdə yox.

- Gələk axırıncı suala. Siz bu fikrə şəriksinizmi ki, indiki uşaqları, necə deyərlər, bu “smart” nəslin nümayəndələrini oxumağa məcbur etmək lazımdır? Bununla bağlı daha bir sual; sizcə, kitab informasiyanın müasir audiovizual təqdimatının hücumuna tab gətirəcəkmi?

- Kimisə məcbur etməyə ehtiyac yoxdur. Həm də bu, çətin ki, mümkün olsun və istənilən effekti verməyəcək. Keçən il Şamaxıda keçirilən Ədəbiyyat Forumunda tribunadan çıxış edərkən təhsil nazirinə müraciətlə müasir təhsildə humanitar-ədəbi payın gücləndirilməsinin, onun təhsil sisteminə, dərsliklərə ahəngdar şəkildə daxil edilməsinin zəruriliyindən danışdım. Bu, fikrimcə, poeziyaya daha çox aiddir. Çünki öz ana dilini bilməyən, onu hiss etməyən insan gələcəkdə nə edirsə etsin, sözün əsl mənasında şəxsiyyətə çevrilə bilməz.

Sualınızın ikinci hissəsinə belə cavab verəcəyəm. Ola bilsin ki, kitab bir əmtəə kimi, paralelepiped formasındakı bir əşya kimi müasir yarışda davam gətirə bilməyəcək. Ancaq kitab bir fenomen kimi unikaldır. Onun fikir yükü zamanın fövqündədir. Başqa bir məsələ budur ki, bütün nəşrləri izləmək fiziki olaraq mümkün deyil. Dünyada hər gün nə qədər kitab nəşr olunur? Allah bilir! Keçən əsrin 50-ci illərinin statistikasını xatırlayıram. İldə 300 minə yaxın kitab nəşr olunurdu. Bilirsinizmi, oxuyan insan, əgər o, uzunömürlüdürsə, həyatı boyu 50 mindən çox kitab oxuya bilməyəcək. Belə olan halda, bu kitablardan hansını oxumaq, əsas olanları necə müəyyənləşdirmək və ikinci dərəcəliləri kənara qoymaq – bax, məsələ bundadır.

- Müsahibə üçün təşəkkür edirik.

Söhbəti Nadiya Kafarova apardı.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Dövlət Proqramı iştirakçısı “Qlobal Tələbə Mükafatı”nın Top 50 finalçısı siyahısında yer alıb

Rəsədxana kosmik hava proqnozunu açıqlayıb

XİN: Aİ-nin Ermənistana hərbi yardım göndərməsi qərarı olduqca yanlış və təhlükəli addımdır

DİM islamşünaslıq ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərə müraciət edib

İkinci Şuşa Qlobal Media Forumunun iştirakçıları Laçın şəhərində olublar

Qazaxıstan və İran prezidentləri arasında telefon danışığı olub

“Fənərbağça”nın avrokuboklardakı potensial rəqibləri müəyyənləşib

Belarus Dövlət İnformatika və Radioelektronika Universitetinin nümayəndə heyəti BANM-də

Son altı ayda proaktiv qaydada 74 mindən çox müavinət və təqaüd təyinatı aparılıb

İkinci Şuşa Qlobal Media Forumu işini başa çatdırıb

BDU-da astronomik müşahidə günləri keçiriləcək

Özbəkistan Statistika Agentliyi: İqtisadiyyat uğurla inkişaf edir

Fotoqraflarımız beynəlxalq fotomüsabiqədə 10 mükafat qazanıblar

Prokurorluq orqanlarının bu ilin birinci yarısında fəaliyyəti müzakirə edilib

Yeni Dehlidə UNESCO Ümumdünya İrs Komitəsinin 46-cı sessiyası keçirilir

Rəsmi İrəvan tez-tez sülh gündəliyindən danışsa da, real mənzərə bunun əksini göstərir - ŞƏRH

MSK sədri: Parlament seçkilərini izləmək üçün indiyədək 480 yerli müşahidəçi qeydə alınıb

“Paris-2024”: Lebron Ceyms ABŞ-ın bayraqdarı olacaq

İlk dəfə olaraq arxeoloqlar xüsusi geyim forması və çəkiliş dronları ilə təmin ediliblər

Bakıda arıçılıq məhsullarının 24-cü Respublika Sərgi-Satış Yarmarkası keçiriləcək

Sucuq istehsalı ilə məşğul olacaq müəssisəyə Ağdam Sənaye Parkının rezidenti statusu verilib

Dünya Seriyası: Azərbaycanın iki güləşçisi medal qazanıb

Gürcüstan ərazisində üçüncü dəfə zəlzələ baş verib

Dendrologiya İnstitutu Oxçuçay ətrafına ekspedisiya təşkil edib

“Yaşıl gələcək naminə” aksiyası davam edir

Sahibkarların maliyyə sektoru ilə əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsi müzakirə olunub

Mərkəzi Seçki Komissiyası Ana Vətən Partiyasının səlahiyyətli nümayəndələrini qeydə alıb

Hacı İsmayılov: Xarici və türkdilli ölkələrin teatrları ilə təmaslar qurmağa çalışacağıq

“Turan Tovuz” iranlı futbolçunu transfer edib

Müasir dövrdə media insanların həyatında böyük rol oynayan, ictimai rəyə təsir edən güclü vasitədir

Serbiyada qızmar istilər səbəbindən Rusanda gölü quruyub

Azərbaycanın Milli Mətbuat Günü Tbilisidə qeyd olunub

G20 ölkələrinin maliyyə nazirləri ABŞ-da prezident seçkiləri ərəfəsində qlobal vəziyyəti müzakirə edəcəklər

Qanunvericiliyin tətbiqinə dair təklifləri toplamaq üçün onlayn platforma yaradılıb

Konfrans Liqası: Azərbaycan klublarının potensial rəqibləri məlum olub

Tələbələrin köçürülməsi prosesi üçün tələb olunan sənədlərin siyahısı açıqlanıb

Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının XV konfransı keçirilib

® “Unibank” müştəriləri üçün 1 milyon 500 min manatlıq “Əjdaha” lotereya keçirir

“YAŞAT” Fondunun Antalyadakı düşərgəsi davam edir

“Bakı Ağac Emalı” ASC-nin ərazisində baş vermiş partlayışla bağlı cinayət işi tamamlanıb

Reklam sektorunun inkişafına dair ictimai müzakirə təşkil olunub

Sosial reabilitasiya mərkəzi benefisiarlarının Həsən bəy Zərdabinin ev-muzeyinə ekskursiyası təşkil edilib

Dövlət qulluğu vəzifələri üzrə imtahan verəcək namizədlərin nəzərinə

ANAMA: Ötən həftə 1673.7 hektar ərazi mina və partlamamış hərbi sursatdan təmizlənib

AYNA “Dream Fest 2024” ilə bağlı xüsusi avtobuslar ayırıb

Hərbi pilotlar təlim-məşq uçuşları icra ediblər

Tərcümə Mərkəzi seçim turlarını davam etdirir

DOST Rəqəmsal İnnovasiyalar Mərkəzi beynəlxalq mükafata layiq görülüb

2-ci Şuşa Qlobal Media Forumu çərçivəsində fransız kolonializmi ilə bağlı hesabatın təqdimatı olub VİDEO

AZƏRTAC-ın kollektivi Fəxri xiyabanda Ulu Öndər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib VİDEO

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 20 oktyabr tarixli 1082 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “ASAN Viza” sistemi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

F.K.Zakirova “Xalq artisti” fəxri adının verilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

“Neftçi” almaniyalı futbolçu ilə anlaşıb

“Azərbaycan Respublikası ilə Bolqarıstan Respublikası arasında ticarət-iqtisadi və elmi-texniki əməkdaşlıq üzrə Müştərək Komissiyanın Azərbaycan Respublikası tərəfindən yeni tərkibinin təsdiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2008-ci il 6 mart tarixli 2708 nömrəli Sərəncamında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

“Araz-Naxçıvan” braziliyalı hücumçu ilə müqavilə imzalayıb

Gürcü telekanalının əməkdaşı: Qlobal əhəmiyyətli tədbirlərə ev sahibliyi etmək Azərbaycanın yüksək inkişafının göstəricisidir

Nazim Mahmudov: İyul ayının ötən dövrü ərzində havanın temperaturu normadan yüksək olub

Türkiyədə meşə yanğınları ilə mübarizəyə 105 helikopter, 26 təyyarə və 14 PUA cəlb edilib

Gənclər Kitabxanasında Milli Mətbuat Günü ilə əlaqədar kitab sərgisi hazırlanıb

Xalq artisti Hacı İsmayılov Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının sədri seçilib

Bu ilin birinci yarısında sənaye zonalarında 1,4 milyard manatlıq məhsul satılıb

“Qarabağ”ın Avropa Liqasındakı mümkün rəqibi müəyyənləşib

Şuşa Forumunda süni intellektin reallığa, mediaya və dezinformasiyaya təsiri müzakirə edilib YENİLƏNİB

Gəncə Dövlət Kukla Teatrı Qaxda

“The Jerusalem Post”: Azərbaycanın zəngin tarixini və mədəniyyətini kəşf edin

Əhməd İsmayılov: Şuşa Qlobal Media Forumu dünya mediası üçün mühüm platforma rolunu oynayır VİDEO

Xaçmazda “Təhsil” İstirahət Mərkəzinin yeni korpusu istifadəyə verilib

Baş prokuror: Bəzi cinayətlərin açılmasında mətbuatın da töhfəsi olub

“Berliner Zeitung”in icraçı direktoru: COP29 çərçivəsində ziddiyyətli mövqelər arasında balans tapılmalıdır

Xorvatiyada qocalar evində beş nəfər qətlə yetirilib

Nərimanov rayonunda Qərbi Azərbaycan əsilli şəhid ailələrinin iştirakı ilə görüş keçirilib

Obama və Klinton Kamala Harrisin namizədliyinə münasibət bildiriblər

İqor Ponomaryov: “Makkabi”yə qarşı oyunlara tam hazırıq

Bəzi Bakıətrafı ərazilərdə qısamüddətli yağış yağacağı gözlənilir

Şuşa Forumunda “Yaşıl dünya naminə həmrəylik - COP29” adlı təqdimat keçirilib

“Turan Tovuz”un Türkiyə klubu ilə oyununda 6 qol vurulub

Elnur Soltanov: Metan qazının azaldılması prosesinə bütün ölkələr qoşulmalıdır

Naxçıvanda yazlıq əkinlərə görə subsidiyalar verilir

COP29-un baş icraçı direktoru: Yaşıl dəhlizlərin yaradılması Azərbaycan üçün çox vacibdir

Çində pensiya yaşı artırılacaq

Çempionlar Liqası: “Qarabağ”ın potensial rəqibi bəlli olub

Nyu-Yorkda “Qırmızı rəngi görmək: Renuardan Uorhola” adlı sərgi açılıb

Elnur Soltanov: İqlim dəyişikliyi problemini neft ölkələrinə bağlamaq düzgün deyil VİDEO

Azərbaycanda mövcud taxıl sahələrinin 90 faizində biçin yekunlaşıb

COP29-un baş icraçı direktoru: Atmosferi qorumaq üçün birləşməliyik

Lənkəranda 3 avtomobilin iştirakı ilə zəncirvari qəza olub

G7 Mərkəzi Asiyaya 200 milyard dollar sərmayə yatırmaq niyyətindədir

Millinin məşqçisi: İnanaq ki, badmintonçularımız Parisdən uğurlu nəticə ilə dönəcəklər - MÜSAHİBƏ

Gürcüstan ərazisində növbəti yeraltı təkanlar qeydə alınıb

Özbəkistanda tibbi tullantılardan enerji əldə ediləcək

FHN: Zəlzələ nəticəsində hər hansı dağıntı və ya insan xəsarəti barədə məlumat daxil olmayıb

Con Roberts: Ekoloji problemlərdən danışan bəzi ölkələr özləri təbiətə zərər verir

Zelenski: Biz Baydenin qərarına hörmətlə yanaşırıq

Kamala Harris demokratlarla telefon danışığına on saat vaxt sərf edib

Beynəlxalq vebinarın iştirakçıları Qərbi azərbaycanlılar, onların qayıdışı prosesi barədə məlumatlandırılıb

Ukraynanın xarici işlər naziri sabah Çinə səfər edəcək

INHA professoru: İkili diplom proqramının tələbələri beynəlxalq səviyyədə qabaqcıl mühəndislər olacaqlar

“Arab News”: Prezident İlham Əliyev müstəmləkə altında olan xalqlara dəstəyini ifadə edib

Nigar Arpadarai: Biz iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə inklüziv yanaşmanı istəyirik VİDEO

® Mərkəzi Gömrük Hospitalında Açıq qapı günü keçirilib