Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

1915-ci il aprelin 24-də nə baş verib?

1915-ci il aprelin 24-də nə baş verib?

Berlin, 1 may, AZƏRTAC 

Erməni təbliğatına inansaq, 100 il bundan əvvəl ermənilərə qarşı soyqırımı həyata keçirilib və bu soyqırımı aprelin 24-də “Gənc Türklər” hökumətinin erməni xalqının bütün paytaxt elitasını həbs edib onları yalniz milliyyətinə görə məhkəməsiz-istintaqsız edam edərək bu millətin bütün qaymağını məhv etməsi ilə başlanıb.

Biz yuxarıda dırnaq işarəsindən bilərəkdən istifadə etmədik, yoxsa hər kəlməni dırnağa almalı olardıq. Gəlin, bunun əvəzinə arxiv mənbələrinə müraciət edək. O mənbələrə ki, erməni tərəfi onlara yaxın düşməyə belə qorxur. Faktlar, yalnız və yalnız faktlar!

Beləliklə, 1915-ci ilin aprel ayı. Ənvər Paşanın Sarıqamış qəzasından sonra Şərq cəbhəsində rus qoşunları erməni könüllü drujinaları və Osmanlı ordusunun onların tərəfinə keçmiş fərari erməni hərbi qulluqçuları ilə birlikdə hücuma keçərək dinc türk əhalisini məhv etməyə və erməni silahlı quldur dəstələrinin (onları necə istəsəniz - “partizanlar”, “vətənpərvərlər”, “fədailər”, yaxud “qiyamçılar” adlandıra bilərsiniz, lakin mahiyyət dəyişməz qalır) cəbhənin əks tərəfində, osmanlıların arxa cəbhəsində apardıqları əməliyyatları əlaqələndir. Rus ordusunun hücumu bir sıra şəhərlərdə ermənilərin silahlı qiyamı ilə (istəyirsiniz bunu “türk işğalçılarının çoxəsrlik əsarətinə qarşı ümumxalq üsyanı” adlandırın), bütün Şərqi Anadoluda hakimiyyətin ələ keçirilməsi və yerli müsəlman əhalisi arasında qırğın törədilməsi ilə müşayiət olunub (bunu soyqırımı adlandıraq, ya adlandırmayaq?). Bununla yanaşı, müttəfiqlər Çanaqqalada (Qallipolidə) yerləşib İstanbulu ələ keçirəcəkləri ilə hədə-qorxu gəlirdilər. Yalnız dövlətin deyil, həmçinin ölkənin şərqində sürətlə məhv edilən bütöv bir xalqın taleyi tükdən asılı idi.

Bunlar 1915-ci ilin aprel ayında ölkədəki vəziyyəti səciyyələndirən faktlardır və sağlam düşüncəyə malik heç bir kəs onları təkzib edə, yaxud “yalan” adlandıra bilməz.

Belə bir zamanda Osmanlı kəşfiyyatına məlum olur ki, müttəfiqlər paytaxtda vəziyyətin sabitliyini pozmaq üçün plan işləyib hazırlayıblar və bu plana aprelin 27-də Beşinci Sultan Məhmətin taxta minməsinin ildönümü zamanı silsilə terror aktlarının törədilməsi, bir sıra yüksək vəzifəli dövlət məmurlarının - Ənvər Paşanın, Tələt Paşanın və başqalarının həyatına qəsd edilməsi daxil idi. Terror aktlarını o zaman qadağan olunmuş “Daşnaksütyun”, “Ramkavar” və “Qnçaq” erməni partiyalarının üzvləri törətməli idilər. Bu partiyalar artıq çoxdan operativ müşahidə altında idilər və agentura mənbələrindən onların rəhbərlərinin müdhiş planları və həmin partiyaların bir çox üzvlərinin dövlət əleyhinə fəaliyyəti məlum idi.

1915-ci il aprelin 24-nə olan vəziyyətə görə, İstanbulda 77.735 erməni yaşayırdı. Aprelin 24-dən 25-nə keçən gecə, yəni planlaşdırılmış terror aktlarından üç gün əvvəl İstanbul polisi qadağan olunmuş erməni partiyalarının uzun müddətdən bəri nəzarət altında olan yüzlərlə üzvünün mənzillərinə gözlənilmədən reydlər edib. Bu genişmiqyaslı əməliyyat zamanı mənzillərində silah, döyüş sursatı və başqa dəlillər aşkar edilmiş yalnız 235 şübhəli şəxs saxlanılıb. Axtarış zamanı evindən heç nə çıxmamış partiya üzvləri isə (arxivlərdə onların dəqiq sayı barədə sənədlər aşkar edilməyib) həbsdən yaxa qurtara biliblər, halbuki agentura məlumatına görə, onlardan şübhələnmək üçün əsas vardı. Həbsə alınmış 235 şəxsə gəldikdə isə “ziyalıların” bu nümayəndələrinin (onların hamısı sən demə “sözləşiblərmiş kimi” qadağan olunmuş partiyaların üzvləri imiş) mənzillərindən 19 mauzer, 74 ədəd Martini tipli tüfəng, 111 ədəd Vinçester tipli tüfəng, 3.591 tapança, bu tapançalar üçün 45.221 patron, “bəstəkarların”, “keşişlərin” və “şairlərin” terror aktları və qətllər üçün tədarük gördükləri xeyli partladıcı maddə tapılıb. Bəli, xalqın qaymaqları bunlar idi.

Bu gün müharibə etməyən Avropada və ya ABŞ-da belə bir şey olsaydı, mətbuat bu ilkin tədbirləri “Əl-Qaidə”nin, Olsterin İrlandiya Respublikası Ordusunun, yaxud baskların ETA təşkilatının planlaşdırdıqları terror aktlarını aşkar etmiş “xüsusi xidmət orqanlarının gözəl işi” adlandırardı. Bütün bunlar dünya müharibəsində rəqib dövlətdə, üstəlik müsəlman dövlətində baş verdiyi üçün təbii ki, əməliyyatın xarakteristikası “məzlum” xristian əhalisinə qarşı “soyqırımının başlanmasından” başqa bir şey ola bilməzdi. Görürsünüzmü, müttəfiqlərin planları pozulub və əsas nazirlərin beşinci dəstənin əli ilə öldürülməsinə yol verilməyib!

Eybi yox, Allahları bilsin. Yaxşı ki, alçaqları qabaqlayıblar.

Beləliklə, o vaxt paytaxtda yaşayan 77.735 ermənidən 235 nəfəri tutulmuşdu. Bəzi tarixçilər bu rəqəmin 1800 və hətta 2345 olduğunu yazırlar, lakin bu rəqəmlərin istinad mənbəyi yoxdur, havadan götürülmüş rəqəmlərdir. Osmanlı arxiv sənədləri aprelin 24-dən mayın 24-dək olan dövrdə 235 erməninin həbsə alındığını təsdiqləyir. Onların bir hissəsini (təxminən 70 nəfəri) sonrakı təhqiqat üçün Ayaş şəhərindəki hərbi bazaya, 140 nəfərdən ibarət digər bir qismini isə Çankırıya (avqustun 31-dək oraya göndərilənlərin sayı 155 nəfərə çatıb) göndəriblər.

Sual olunur: əgər türklər soyqırımı barədə düşünürdülərsə, bu lazımsız təhqiqatlar və baha başa gələn köçürmələr nə üçün idi? Elə sadəcə başlarını kəsib atmaq olmazdımı?

Məsələdən uzaqlaşmayaq. Çankırıya göndərilənlər şəhərə yaxın olan bağ evlərində yerləşdirilmişdilər. Onlar rahatca şəhəri gəzə, qəzet ala, türk qəhvəsi içə və bu gözəl şəhərin açıq qəhvəxanalarında qəlyan çəkə, Anadolu baharından zövq ala bilərdilər, yalnız gündə bir dəfə yerli polisdə qeydiyyatdan keçməli idilər və ən azından özlərini elə göstərməli idilər ki, guya siyasət onları maraqlandırmır, yaxud dünya müharibəsində guya onlar yaşadıqları doğma dövlətin məğlubiyyətini istəmirlər. Onların bəziləri hətta ərizə yazdıqdan sonra cib xərcliyi də alırdı. Məsələn, maddi ehtiyacının olduğu barədə ərizə yazmış Arşak Mardirosoviç Diradoryan adlı birisi hər gün türk vergi ödəyicisindən xərclik pul alırdı.

Maraqlı “soyqırımıdır”, elə deyilmi?

Davam edək: Bir aydan sonra sürgün edilənlərin hamısına seçim imkanı verildi: ya Çankırıda qalıb yaşamaq, ya da İstanbula qayıtmaq üçün icazə istəmək (şəxsən və ya qohumlar adından). Xəstələr, əcnəbi təbəələr, habelə təqsiri müəyyən edilməmiş insanlar İstanbula qayıdıblar və ya öz vətənlərinə deportasiya ediliblər. Geri qayıdanların bəzilərinin - təqsirli olduğunu təsdiqləyən dəlillərin kifayət qədər olmadığı şübhəli şəxslərin ailəsi ilə birlikdə İstanbuldan kənarda yaşamasına icazə verilib.

Azad edilənlərdən bəziləri qeyri-leqal surətdə İstanbula soxularaq köhnə əməllərinə qayıdıblar. Məsələn, daşnak Serkis Kilinçyan kimi. O, Eskişəhərdə yaşamalı olduğu halda, gizlicə İstanbula gəlib, alman firmasının köməyilə Bolqarıstana keçərək Osmanlı imperiyasına qarşı vuruşan dəstələrə qoşulub. Yəqin ki, müharibədən sonra onun uşaqları və nəvələri Kaliforniyaya, yaxud Parisə köçüb özlərini "descendants of the genocide survivor" adlandırmağa başlayıblar.

İstanbuldan Çankırıya göndərilmiş 155 ermənidən 35-nə bəraət verilib və planlaşdırılmış terror aktlarında iştirakı təsdiqləyən dəlillər olmadığına görə azad edilib və onların İstanbula qayıtmasına icazə verilib; 57 nəfərə İstanbula qayıtmamaq şərtilə bəraət verilib və onlar başqa şəhərlərdə yaşamağa göndəriliblər; 25 nəfər mühakimə olunaraq Ankara və Ayaş hərbi bazalarına göndərilib. Qalan 31 nəfər müqəssir elan olunsa da əfv ediliblər. Onlardan 13-ü yaşamaq üçün İzmitə, 10-u Eskişəhərə (o cümlədən həmin yaramaz Serkis Kilinçyan), hərəsinə iki nəfər olmaqla Kütahya, Bursa və Kastamonuya, hərəsinə bir nəfər olmaqla Geyve və Kayseriyə göndərilib. 7 əcnəbidən üçü vətəninə deportasiya edilib, qalan dörd nəfərin ölkədə yaşamasına icazə verilib.

Mühakimə olunub Ankaraya və Ayaşa göndərilmiş 25 nəfər İstanbul ermənisinin çoxu bütün müharibəni orada keçirib və Mudros sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra azad edilib. Yalnız bir nəfər - Dikran Serkisoviç Baqdikyan 1918-ci il martın 9-da həbsxanada ölüb. Hər gün ölkənin yüzlərlə sakini aclıqdan öldüyü halda, həbsdə olan erməni terrorçularını yedizdirirdilər.

24 aprel tarixli təmimnaməyə görə, İstanbulda həbsə alınmış 235 nəfərdən başqa, ölkənin digər şəhərlərində qadağan olunmuş partiyaların 252 üzvü də saxlanılmışdı.

Qadağan olunmuş partiyaların saxlanılmış 487 üzvündən yalnız 20 nəfəri lazımi təhqiqatdan sonra ölüm cəzasına məhkum edilib (onlardan ikisi qiyabi olaraq). Bu şəxslər Osmanlı imperiyasının cinayət məcəlləsinin 54-cü maddəsi üzrə təqsirli biliniblər və iyunun 15-də barəsində ölüm hökmü çıxarılmış iyirmi nəfərdən 18-i edam edilib. Bir nəfər həbsxanada ölüb, qalanları isə müharibənin sonunadək rahat, bəziləri isə hətta komfortlu həyat sürüb.

1915-ci il aprelin 24-də guya “minlərlə günahsız ziyalının” şəhərdən kənara aparılaraq güllələndiyi barədə uydurma budur. Faktlarla heç bir əlaqəsi olmayan başdan-başa yalan!

İndi isə təsəvvür edin ki, İkinci Dünya müharibəsi illərində nasist Almaniyasında müttəfiqlərlə əlbir olub Reyx nazirlərinin həyatına qəsd etməyə hazırlaşan gizli yəhudi təşkilatının üzvlərini həbs edirlər və təhqiqatdan sonra onlara hələ cib xərcliyi də verirlər, məhkəmə kifayət qədər dəlil olmadığına görə müttəhimlərə bəraət verir, bəzi məhkumları isə əfv edir. Gizli fəaliyyət göstərən yəhudilər də tam sərbəst buraxılır. Təsəvvür edirsinizmi?

Bəli, bu da sizə “erməni Holokostu”!

Vüqar Seyidov

AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri

Berlin

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

16 noyabr – Beynəlxalq Tolerantlıq Günüdür

Dövlət sərhədini pozmağa cəhd edən paratrike tipli uçuş aparatı zərərsizləşdirilib

Hazırda Bakıda bir neçə istiqamətdə nəqliyyatın hərəkətində sıxlıq yaranıb

Paytaxtda qızıl-zinət əşyaları və mobil telefon oğurlayan şəxslər saxlanılıblar

Tailandda baş verən yanğın nəticəsində 11 nəfər həlak olub

Husilər Yəmənin müvəqqəti paytaxtı Ədənə doğru irəliləyirlər

Fon der Lyayen: Avropa Ukrayna ilə bağlı sülh danışıqlarında iştirak edəcək

SEPAH Bəhreyndə ABŞ radar stansiyasına dronlarla zərbə endirdiyini bildirib

Tramp ABŞ-də aviasiya sistemindəki problemlərə görə Bayden administrasiyasını günahlandırıb

Azərbaycan filmi Haaqa Beynəlxalq Film Festivalının qalibi olub

FT: Jensen Huanqın “Nvidia”nın rəhbərliyinə qayıtması üçün kampaniya aparılır

Husilər Ər-Riyad yaxınlığında neft obyektlərinə zərbə endiriblər

ABŞ-nin təyyarədaşıyan gəmisi bir sutka ərzində Yaxın Şərqə çatacaq

UEFA Millətlər Liqası: İngiltərə yığması İspaniyanı məğlub edib

“Tesla” “Cybercab” robotaksilərini şəxsi istifadə üçün satışa çıxarıb

Hörmüz boğazında tanker minaya düşərək yanıb

Bir əsrlik radio, 70 illik televiziya: Heydər Əliyev Sarayında “Yubiley gecəsi” FOTO

Bakıda aşan ağac səbəbindən evdə köməksiz vəziyyətdə qalan iki nəfər xilas edilib

İran XİN: ABŞ-nin Tehranın tələblərinə cavabları praktik deyil

Frankofoniya sammitində birlik çağırışı: Konqo və Ruanda arasında baş katib postu uğrunda gərginlik

Bu gün Avropa ölkələri Azərbaycanla əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini daha dərindən anlayırlar - ŞƏRH

ABŞ-də 10 mindən çox reysin ləğvindən sonra uçuşlara nəzarət sisteminin yenilənməsi gündəmə gəlib

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb VİDEO

Prezidentin sosial şəbəkə hesablarında həftəlik fəaliyyəti ilə bağlı icmal yayımlanıb VİDEO

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı

Bakıda küləyin sürəti 28 m/s-dək güclənib, Xınalığa və Şahdağa qar yağır - FAKTİKİ HAVA

“Mercedes-Benz” Almaniyadakı bəzi zavodlarını bağlamaq planını nəzərdən keçirir

İndoneziyada tufanlar nəticəsində 500-ə yaxın bina zərər görüb

Şon Daffi: ABŞ-də 10 mindən çox reysin ləğvinə səbəb olan nasaz qurğu aşkarlanıb

İsveç şahzadəsi Madlen uşaq serialını təqdim edib

Azərbaycan gimnastı gənclər arasında Dünya çempionatında tarixi bürünc medal qazanıb

Budapeştdə üçüncü Azərbaycan nar festivalı keçirilib

Estoniya Rusiya ilə sərhəd-keçid məntəqələrini bağlayacaq

Danimarkada milyon krondan çox qiyməti olan “Pokémon” kartlarını oğurlayıblar

Almaniyada görkəmli bəstəkar Arif Mirzəyevin xatirəsi anılıb

Gəncədə bağlı qapı arxasında köməksiz qalan azyaşlı xilas edilib VİDEO

Gəncədə bağlı qapı arxasında köməksiz qalan azyaşlı xilas edilib VİDEO

“Kür” komandasının baş məşqçisi: “Çair” komandası ilə cavab qarşılaşmasında həndbolçularımız bacardıqlarını etdilər

Bu saata olan əsas xəbərlər

Prezident İlham Əliyev: Ümummilli Liderin Azərbaycan teleradiosuna göstərdiyi diqqət və qayğı bu sahənin inkişafında xüsusi yer tutur

Prezident: Radio və televiziya dövlətçilik ənənələrimizin, milli kimliyimizin və Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır

Husilər 600 Yəmən əsgərinin azad edildiyini açıqlayıblar

Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə

Mixail Ulyanov: Digər ölkələr nüvə sınaqlarını bərpa etsə, Rusiya cavab tədbiri görəcək

Ölkə ərazisində küləkli hava şəraiti müşahidə olunur - FAKTİKİ HAVA

WP: ABŞ aviasiya tənzimləyicisi modernləşdirmə səbəbindən pozuntular riski barədə xəbərdarlıq alıb

Qadın həndbolçulardan ibarət “Kür” komandası Avropa Kubokunda mübarizəni dayandırıb

Ağdam şəhərində gənc tibb işçilərinin konfransı keçirilib

Fransa prezidentliyinə namizəd ölkənin xarici işlər nazirini təlxək və dəli adlandırıb

Körfəzdə neftdaşıyan supertanker batıb

Ağstafada sursat partlayışı baş verib, bir nəfər ölüb

Ordubadda avtobusun aşması nəticəsində xəsarət alanların vəziyyəti açıqlanıb - YENİLƏNİB 2 VİDEO

Ordubadda avtobusun aşması nəticəsində xəsarət alanların vəziyyəti açıqlanıb - YENİLƏNİB 2 VİDEO

Nazir: Türkiyədə avtomobil yolları PUA-ların uçuş-enməsi üçün uyğunlaşdırılacaq

Milli Kitabxanada “16 Noyabr – Beynəlxalq Tolerantlıq Günü” adlı virtual kitab sərgisi təqdim olunub

ABŞ Yaponiyadakı bazasına F-15EX qırıcı təyyarələri yerləşdirib

Azərbaycanlı alim COP31-də su hövzələrində çirklənməyə dair model təqdim edəcək

Media və Yayım Şurasından XƏBƏRDARLIQ: Söyüdlü ilə bağlı yayılan dezinformasiya ictimai rəyi manipulyasiya etmək məqsədi daşıyır

Azərbaycan NATO-nun xeyriyyə tədbirində iştirak edib

Mesut Özer: SOCAR ilə əməkdaşlıqdan məmnunuq

Qazaxda yanğın hadisəsi baş verib, 3 ton ot yanıb VİDEO

Qazaxda yanğın hadisəsi baş verib, 3 ton ot yanıb VİDEO

“Qaraca qız” tamaşası yenidən Şəki səhnəsində məktəblilərə təqdim olunacaq

Cəlilabadda yaşayış evi yanaraq yararsız vəziyyətə düşüb

Türkiyəli deputat: Ölkələrimizin COP31-də də birgə iştirakı qardaşlığımızın növbəti təzahürüdür

Yeniyetmələrin IV Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edən Azərbaycan komandası Vətənə qayıdıb

COP30-dan COP31-ə velosipedlə gələn beynəlxalq qrup iqlim bayrağını Antalyaya çatdırıb

Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalı təqdim edib VİDEO

Müdafiə Nazirliyi həftəlik icmalı təqdim edib VİDEO

İran: AEBA ABŞ-nin və Avropanın bəzi ölkələrinin təsiri altındadır

ADSEA sədri Naxçıvanda bir sıra inzibati binalara baxış keçirib

AK Parti rəsmisi: Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının gələcək nəsillərə ötürülməsi ən mühüm vəzifələrimizdəndir

“Starship” təkrar istifadə edilən raket sınağından uğurla keçib və orbitdən eniş meydançasına qayıdıb

Ege Universitetinin rektoru: Azərbaycan universitetləri ilə daha sıx əməkdaşlıq etməyə hazırıq VİDEO

Ege Universitetinin rektoru: Azərbaycan universitetləri ilə daha sıx əməkdaşlıq etməyə hazırıq VİDEO

İordaniya məhkəməsi kilsədə terror aktı törədən üç nəfəri edam cəzasına məhkum edib

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi – ŞƏRH

Sabah Bakıda və rayonlarda yağış yağacaq VİDEO

Sabah Bakıda və rayonlarda yağış yağacaq VİDEO

Rəsmi Tehran Körfəz ölkələrini ABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarına logistik dəstək verməkdə ittiham edib

“The Wall Street Journal”: İran müharibəyə rəğmən 2500-ə qədər raketə malikdir

Bu saata olan əsas xəbərlər

Balakəndə əlilliyi olan şəxslərin əl işlərinin satış-sərgisi olub

Tədqiqat: Dünyanın bütün regionları 1,5°C istiləşmə həddinə yaxınlaşır

Bəhreyn İranın bir neçə hava hücumunun qarşısını aldığını bəyan edib

ÜST Avropanı əqli sağlamlığı iqlim fəaliyyətinin bir hissəsinə çevirməyə çağırıb

FHN təbii və texnogen xarakterli fövqəladə hadisələrlə bağlı maarifləndirmə tədbirləri keçirib

Fələstin Dövlətinin Prezidenti Zati-aliləri cənab Mahmud Abbasa

Şəkidə gənclər arasında intellektual yarış keçirilib

APEC-in zirvə toplantısında 12 lider iştirak edəcək

Birjalarda qızıl bahalaşıb, gümüş ucuzlaşıb

Dünya birjalarında neftin qiyməti müxtəlif istiqamətlərdə dəyişib

İsmayıllı “DOST Evi”nin 3 illik fəaliyyəti: 150 vətəndaşa xidmət, 80-dən çox layihə

SEPAH Hörmüz boğazında iki neft tankerinin minaya düşdüyünü açıqlayıb

İranda dəhşətli avtobus qəzası: 11 ölü, 19 yaralı

Ərəb Koalisiyası Ər-Riyada atılan iki ballistik raketi zərərsizləşdirib

Peskov Avropa nümayəndə heyətinin Moskva ilə təmas qurmadığını bildirib

Fransa Prezidenti Avropanın gələcək təhlükəsizlik sistemində Ukrayna və NATO-nun rolunu vurğulayıb

CENTCOM Hörmüz boğazından neft daşınması ilə bağlı hesabat yayıb

Vaşinqton Avropadan 25 min deyil, cəmi 5 min əsgər çıxarmağı planlaşdırır

Rusiya Böyük Teatrı 250 illik yubileyinə özəl səhnə əsərləri hazırlayıb

“SpaceX” tarixi uğura imza atdı: "Starship" gəmisi ilk dəfə "Mechazilla" platforması ilə tutuldu

ABŞ Prezidentinin nümayəndəsi: NATO Avropa təhlükəsizliyinin əsas dayağı olaraq qalacaq

İtaliyada məxfilik pozuntusuna görə "Meta" şirkətinə rekord cərimə tətbiq olunub

UEFA Millətlər Liqası: V turun oyunları çərçivəsində 8 qarşılaşma baş tutub

Kuşner Ukrayna üzrə son danışıqlarda yeni həll yollarının ortaya çıxdığını açıqlayıb

Norveçdə quş qripinin yayılması ilə əlaqədar 13 min quş məhv ediləcək