Kəşf olunmamış Anadolu: Frigiya – qaya sakinlərinin sivilizasiyası VİDEO
Ankara, 3 iyun, AZƏRTAC
Eramızdan əvvəl XII əsrdə Anadoluda formalaşmış sivilizasiyanın məskəni olan qədim Frigiya ərazisi müasir Türkiyədə turizmin perspektivli məkanlarından biri kimi tanınır.
Qayalarda yaşayış məskənləri, məbədlər və türbələrin oyulduğu friqlərin irsinə aid abidələri hər il yüz minlərlə turist ziyarət edir, bəziləri isə hava şarında Frigiya panoramasından həzz alırlar.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Afyonkarahisar vilayətinin valisi Kübra Güran Yiğitbaşı jurnalistlərlə söhbətində əcnəbi qonaqlar, o cümlədən Azərbaycandan gələnlər üçün bütün lazımi şəraiti yaratmağa hazır olduğunu bildirib.
Onun sözlərinə görə, ərazisizində Frigiya irsi abidələrinin əsas hissəsinin yerləşdiyi vilayətin hakimiyyət orqanları regionun görməli yerlərini xaricdə, o cümlədən turizm sərgilərində fəal şəkildə reklam edirlər. Milli aviadaşıyıcı – “Türk Hava Yolları” şirkəti ilə turistlərin daşınmasında güzəştli qiymətlər məsələsi ilə bağlı ayrıca müqavilə imzalanıb.
Vali Türkiyə və Azərbaycanın bölgələri arasında birgə festivalların təşkilinin mümkünlüyünü istisna etməyib. Onun sözlərinə görə, iki qardaş ölkənin idmançılarının iştirakı ilə yarışların keçirilməsi də mümkündür. “Ümid edirəm ki, bütün bu ideyalar tezliklə həyata keçiriləcək. Azərbaycan bizim qardaş ölkəmizdir və bu dost dövlətdən gələn hər bir qonağı səmimiyyətlə salamlayırıq”, - deyə vali vurğulayıb.
Kübra Güran Yiğitbaşı Afyonkarahisarın termal enerjisindən istifadə sahəsində zəngin təcrübəsinə də diqqət çəkib. Jurnalistlər Afyonkarahisar valisi administrasiyasının nümayəndələrinin müşayiəti ilə bir vaxtlar Frigiya mədəniyyətinin çiçəkləndiyi ərazilərdə olublar.
Afyon Kocatepe Universitetinin Turizm fakültəsinin müəllimi Bircan Ergün AZƏRTAC-a bildirib ki, friqlər Anadoluya Het krallığının süqutundan sonra gələn tayfadır. Bir versiyaya görə, bu insanlar müasir Türkiyə ərazisinə Qafqazdan köçüblər.
Bircan Ergünün sözlərinə görə, friqlər özünəməxsus mədəniyyət yaradıblar, onların abidələrinə Türkiyənin Ankara, Eskişehir, Kütahya və Afyonkarahisar vilayətlərinin geniş ərazisində rast gəlmək olar. Paytaxtı Qordium (Ankaranın Polatlı mahalı - red.) olan Frigiyanın çiçəklənmə dövrünün zirvəsi eramızdan əvvəl VIII əsrin ortalarına təsadüf edir.
Frigiyalıların hələ alimlər tərəfindən oxunmamış bir yazılı irsi olub, həmçinin onlar bir çox tanrı və ilahələrə sitayiş edirdilər, bunlardan ən əsası Matar Kubilei (“Təbiət Anası”) hesab olunurdu. Bu xalqın adı sonralar Homer, Herodot, Strabon və Plininin əsərlərində də xatırladılıb.
Əfsanəyə görə, bu xalqın ən məşhur hökmdarı Tanrının ona tərbiyə məqsədilə uzunqulaq qulaqları bəxş etdiyi padşah Midas hesab olunur. Eyni hökmdar ətrafındakı hər şeyə toxunaraq onları qızıla çevirən padşah haqqında əfsanənin də əsas qəhrəmanı hesab olunur.
Kimmerlərin köçəri tayfaları Frigiyanı ələ keçirdikdən sonra bu sivilizasiya yox olub və sonradan Frigiya abidələrinin bir qismi romalılar və bizanslılar tərəfindən qaya kilsələrinə çevrilib.
Tarixçilərin fikrincə, bəşər tarixində ilk dəfə musiqi yarışmaları məhz Frigiyada təşkil edilib. Ergün, həmçinin Frigiya ərazisindən keçən və sonrakı əsrlərdə Böyük İpək Yolunun bir hissəsinə çevrilən qədim dünyanın ən mühüm ticarət yollarından biri olan məşhur Krallar Yoluna da diqqət çəkib.
Ramin Abdullayev
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Ankara