Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

Beynəlxalq konqres çərçivəsində türkologiyanın fundamental məsələləri müzakirə olunub VİDEO

Bakı, 29 iyun, AZƏRTAC

İyunun 29-da Heydər Əliyev Mərkəzində “Birinci Türkoloji Qurultay: yüz ilin elmi və mədəni irsi” beynəlxalq konqresi çərçivəsində “Türk dillərinin inkişaf dinamikası: tarixi və filoloji baxış” mövzusunda panel sessiya keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, tədbir “Ədibin evi” Ədəbiyyata Dəstək Fondunun icraçı direktoru Şəfəq Mehrəliyevanın moderatorluğu ilə baş tutub.

Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin direktoru, akademik Nizami Cəfərov qeyd edib ki, türkologiyada bu gün ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri vahid türk ədəbi dilinin mövcudluğu ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, türk xalqlarının müxtəlif coğrafiyalarda və fərqli ictimai-siyasi şəraitdə inkişaf etməsi dillərin həm ortaq, həm də fərqli xüsusiyyətlər qazanmasına səbəb olub.

Akademik vurğulayıb ki, Türk dünyasında mədəni inteqrasiya prosesləri sürətlənir və bu baxımdan ortaq əlifbanın, terminologiyanın və elmi məkanın formalaşdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. O əlavə edib ki, XVII–XIX əsrlərdən etibarən türk dillərinin diferensiasiyası güclənib və XX əsrin əvvəllərində “Azərbaycan türkcəsi”, “Türkiyə türkcəsi”, “Özbək türkcəsi”, “Qazax türkcəsi” kimi anlayışlar elmi ədəbiyyatda geniş istifadə olunmağa başlayıb. Bununla belə, bütün bu dillər ortaq tarixi köklərə və vahid türk dil ailəsinə mənsubdur.

Türk Dil Qurumunun rəhbəri, professor Osman Mert diqqətə çatdırıb ki, 1926-cı ildə Bakıda keçirilən Birinci Türkoloji Qurultayda irəli sürülən ideyalar bu gün də aktuallığını qoruyur. Onun fikrincə, bu, qurultayın təkcə tarixi hadisə deyil, həm də Türk dünyasının elmi və mədəni inkişafına istiqamət verən mühüm platforma olduğunu göstərir.

Professor vurğulayıb ki, Türk dünyasının birliyində əsas rolu dil, tarix, ədəbiyyat, folklor, arxeologiya və digər humanitar elmləri özündə birləşdirən türkologiya oynayır. O qeyd edib ki, Birinci Türkoloji Qurultayda ortaq əlifba, terminologiya, lüğət və elmi əməkdaşlıq kimi mühüm məsələlər müzakirə olunsa da, sonrakı siyasi proseslər bu ideyaların tam reallaşmasına mane olub. Bununla belə, son illərdə ortaq əlifba, ortaq tarix layihələri və akademik əməkdaşlıq istiqamətində atılan addımlar həmin ideyaların davamıdır. Professor əlavə edib ki, 2024-cü ildə Bakıda ortaq türk əlifbasının qəbul olunması bu istiqamətdə mühüm tarixi nailiyyət olmaqla yanaşı, Bakının Türk dünyasının elmi və mədəni əməkdaşlığındakı xüsusi rolunu bir daha təsdiqləyib.

Daha sonra Avrasiya Türk Araşdırmaları İnstitutunun direktoru, professor İnkyonq Oh çıxışı zamanı bildirib ki, Birinci Bakı Türkoloji Qurultayı yalnız əlifba islahatı ilə bağlı toplantı deyil, türk xalqlarını ortaq intellektual məkanda birləşdirməyə yönəlmiş tarixi təşəbbüs idi. Onun sözlərinə görə, bu gün artıq klassik türkologiyanın müasir “Türk Dünyası Region Araşdırmaları” modelinə keçid vaxtıdır.

Professor qeyd edib ki, Türk Dövlətləri Təşkilatının formalaşması və “Türk Dünyası – 2040” vizyonu bu istiqamətdə yeni imkanlar yaradıb. Gələcəyin əsas prioritetləri isə rəqəmsal bilik şəbəkələrinin, süni intellektəsaslı akademik tərcümə sistemlərinin və ortaq elmi platformaların yaradılmasıdır. O əlavə edib ki, XXI əsr Türk dünyasının ortaq elmi və mədəni irsinin qlobal miqyasda inkişaf etdirilməsi dövrü olmalıdır.

Özbəkistan Milli Universitetinin Özbək ədəbiyyatşünaslığı kafedrasının müdiri, professor Hamidulla Boltabayev tədbir çərçivəsində çıxışı zamanı qeyd edib ki, Birinci Türkoloji Qurultay türk xalqlarının ortaq elmi və mədəni dəyərlərinin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Onun sözlərinə görə, qurultayda ortaq əlifba, terminologiya, ədəbi dil və türk dillərinin tarixi kimi fundamental məsələlər geniş müzakirə olunub və bu ideyalar bu gün də aktuallığını qoruyur.

Professor vurğulayıb ki, qurultayda Özbəkistan alimləri də fəal iştirak edərək türk dillərinin qrammatikası, tarixi və nəzəri problemləri ilə bağlı mühüm elmi fikirlər irəli sürüblər. O qeyd edib ki, görkəmli özbək mütəfəkkiri Əlişir Nəvainin zəngin ədəbi irsi və türk ədəbi dilinin inkişafındakı xidmətləri qurultayın əsas müzakirə mövzularından biri olub. Hamidulla Boltabayev əlavə edib ki, Birinci Türkoloji Qurultayın irsi bu gün də Türk dünyasında elmi əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi, ortaq mədəni dəyərlərin qorunması və türkologiyanın inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Avrasiya Milli Universitetinin professoru Qulqaya Saqıdola çıxışında vurğulayıb ki, ortaq türk əlifbası Türk dünyasının elmi, mədəni və informasiya məkanının daha da yaxınlaşması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Onun sözlərinə görə, son illərdə Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Türkmənistan və Türkiyə arasında bu istiqamətdə əməkdaşlıq əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib.

Professor qeyd edib ki, müstəqillik əldə etdikdən sonra türk respublikaları latın qrafikalı əlifbaya keçid istiqamətində mühüm addımlar atsalar da, bəzi ölkələrdə bu proses hələ də davam edir. O əlavə edib ki, ortaq əlifbanın formalaşdırılması təkcə yazı sisteminin vahidləşdirilməsi deyil, həm də türk xalqları arasında elmi, mədəni və informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsinə xidmət edir.

Qeyd edək ki, Bakıda Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr olunmuş “Türk Dünyası Həftəsi” başlanıb. Elm və mədəniyyətlə bağlı silsilə tədbirlərdən ibarət həftə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin “Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında” 22 oktyabr 2025-ci il tarixli Sərəncamına uyğun olaraq təşkil edilib.

İyulun 3-dək davam edəcək “Türk Dünyası Həftəsi” Mədəniyyət Nazirliyi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Elm və Təhsil Nazirliyinin birgə təşkilatçılığı, Türk Dövlətləri Təşkilatı, TÜRKSOY, Bakı Dövlət Universiteti, Türk Akademiyası, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun tərəfdaşlığı ilə gerçəkləşir.

 

Müxbir - Günel Alıyeva
Fotomüxbir - Azər İbrahimov
Beynəlxalq konqres çərçivəsində türkologiyanın fundamental məsələləri müzakirə olunub VİDEO

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

FTB məlumat bazasına edilən haker hücumunu araşdırır

Əraqçi: ABŞ İranla sülh razılaşması bağlamaq niyyətini açıq bəyan etməlidir

Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub

Gürcü politoloq: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması sülh prosesinin mühüm tərkib hissəsidir

“The Times”: Britaniyanın Baş naziri ölkənin Aİ-yə qayıtmasını istəyir

Peruda güclü zəlzələ baş verib

Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub YENİLƏNƏCƏK

Hörmüz boğazında son bir həftə ərzində altı tankerə hücum edilib

Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

Əraqçi: İran zənginləşdirilmiş uranı ölkədən çıxarmaq niyyətində deyil

Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

Gürcüstanın Prezidenti Zati-aliləri cənab Mixeil Kavelaşviliyə

“Qızıl top”un qalibi Harri Keyn Bundesliqa matçında zədələnib

Tramp “Nvidia”nın keçmiş rəhbərinin vəzifəsinə qaytarılmasını istəyir

Polşada ABŞ hərbi bazasının yerləşdirilməsi ilə bağlı qərar dekabrın əvvəlində verilə bilər

Tramp: Rusiya, ABŞ və Çin nüvə arsenallarını azaltmalıdırlar

Almaniyada gənclərin etiraz aksiyalarında 87 minə yaxın insan iştirak edib

Vitkoff və Kuşner Berlində Qətərin Baş naziri ilə İran məsələsini müzakirə ediblər

Fransa Senatı polisin odlu silah tətbiqi ilə bağlı qanun layihəsini təsdiqləyib

Filippin paytaxtında Orta Dəhlizin perspektivlərindən danışılıb

Ağdam Şəhəri Günü silsilə tədbirlərlə qeyd olunub

Murat Kurum: İqlim danışıqlarında dünyanın və gələcək nəsillərin mənafeyi nəzərə alınmalıdır

Fransada növbəti etiraz aksiyalarına 70 min polis və jandarm səfərbər olunacaq

Rusiya hərbi attaşesi Danimarkadan çıxarılır

Qazaxda V İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib

Azərbaycan rəqəmsal hökumət reytinqində 36 pillə irəliləyib VİDEO

Azərbaycan rəqəmsal hökumət reytinqində 36 pillə irəliləyib VİDEO

Premyer Liqa: "Sabah" səfərdə "Sumqayıt"ı darmadağın edib

Ağdam Şəhəri Günü münasibətilə keçirilən tədbirlər möhtəşəm atəşfəşanlıqla başa çatıb VİDEO

Ağdam Şəhəri Günü münasibətilə keçirilən tədbirlər möhtəşəm atəşfəşanlıqla başa çatıb VİDEO

Bakıda Koreya Respublikasının Dövlətçilik və Silahlı Qüvvələr günləri qeyd edilib

Şuşadan Meksikaya uzanan yaddaş: Vətən sevgisi nifrət deyil, sülh çağırışıdır

Lənkəranda şəhid Vüsal Kazımovun xatirəsinə boks yarışı təşkil olunub

11 ölkədən tarixi ekoloji öhdəlik: Yer Kürəsi Günündə 1 milyarddan çox ağac əkiləcək

Hərbi təhsil müəssisələrinin müəllimləri üçün NATO proqramı üzrə təlim başa çatıb

Ermənistanın itkin düşmüş şəxslər üzrə razılaşmaların icrasından yayınması nəyə xidmət edir? TƏHLİL

Avropanın təhlükəsizliyi üçün birgə addım: Fransa və İsveçdən hava təlimi

Höteborq Universitetinin dosenti: İtkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyən edilməsi beynəlxalq humanitar hüququn tələbidir

Bu saata olan əsas xəbərlər

Ağdam Şəhər Günü konsert proqramı ilə qeyd olunub

Bakı metrosunun Qırmızı xəttində qatarların hərəkəti normal rejimə qaytarılıb

Lerikdə fermer təsərrüfatları genişlənir: müasir texnologiyalar və yeni istehsal imkanları

İtkin azərbaycanlıların aqibəti: Ermənistan nəyi ört-basdır edir? VİDEO

İtkin azərbaycanlıların aqibəti: Ermənistan nəyi ört-basdır edir? VİDEO

Adi şüşə qablar necə sənət əsərinə çevrilir?

Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə hərbçilərinin iştirakı ilə keçirilən “Eternity-2026” təlimi başa çatıb

Böyük Britaniya və Aİ arasında yeni razılaşma əldə olunub

Azərbaycan-Vyetnam strateji tərəfdaşlığı: İqtisadi əməkdaşlığın yeni perspektivləri VİDEO

Azərbaycan-Vyetnam strateji tərəfdaşlığı: İqtisadi əməkdaşlığın yeni perspektivləri VİDEO

İtkinlərin taleyi ətrafında “humanitar dialoq” - Ermənistanın ikili mövqeyi

Azərbaycanın hüdudlarından kənarda terror təşkilatının fəaliyyətində iştirak edən şəxslər həbs edilib

Şahzadə Harri övladlarının Böyük Britaniyadakı yeni həyatından danışıb

“Azərişıq” sədri Gəncədə vətəndaşlarla görüşüb

Bilal Dündar: Azərbaycanın enerji və nəqliyyat imkanları ölkənin beynəlxalq siyasi çəkisini artırır

® PAŞA Holding COP-da niyə iştirak edir?

Qazaxıstan yazıçısı: Hər bir ailə Qarabağda itkin düşmüş yaxınlarının taleyindən xəbər almaq hüququna malikdir

“Parla” proqramına bu il 2020 müraciət daxil olub

Orta Dəhliz Vyetnam üçün Avropa ilə ticarətin genişləndirilməsi istiqamətində yeni imkanlar açır - ŞƏRH

Baş direktorun müavini: Ermənistan itkin düşmüş azərbaycanlıların axtarışı üzrə vədlərdən əməli addımlara keçməlidir

Ekspert: Azərbaycanın qlobal rəqəmsal xidmət arxitekturası liderlər səviyyəsində qurulub

Azərbaycan parataekvondoçusu: Dünya çempionu olmaq çox qürurverici hissdir

Türk dillərində astronomiya təhsilinə həsr olunmuş beynəlxalq sessiya

Masallıda aqrar sahənin inkişafı üçün yeni layihələr reallaşdırılır

“ŞƏT: Azərbaycanın iştirakı və əldə edə biləcəyi faydalar” adlı yeni hesabat dərc olunub

Azərbaycan və Belarus hərbçiləri rabitə sahəsində təcrübə mübadiləsi aparıblar

Parlamentin komitə iclasında 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxil olan sənədlər ikinci oxunuşda plenara tövsiyə edilib

Məcnun Məmmədov Culfada vətəndaşların müraciətlərini dinləyəcək

Fəxrəddin Hacıbəyli: Elə duyğular var ki, onları sözlə ifadə etmək çox çətin olur VİDEO

Fəxrəddin Hacıbəyli: Elə duyğular var ki, onları sözlə ifadə etmək çox çətin olur VİDEO

Taksi sürücüsü olmaq istəyənlərin nəzərinə: imtahana qeydiyyat başlanıb

Yoldaşlıq oyunu: Azərbaycanın U-20 millisi İraqa qalib gəlib

Məktəblərdə bullinq: problemin səbəbləri və psixoloji nəticələri

Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri: Tarixi dostluqdan strateji tərəfdaşlığa VİDEO

Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri: Tarixi dostluqdan strateji tərəfdaşlığa VİDEO

Direktor: “Deepfake” təhlükələrinə qarşı rəqəmsal məzmunun idarə olunması gücləndirilməlidir

Fransada COVID-19-un yayılması sürətlənir

Azərbaycan-NASDA əməkdaşlığının perspektivləri müzakirə edilib

Bəhramtəpə Hidroqovşağında təmir işləri su təchizatına təsir göstərməyəcək

“Şaiq dünyasına vitraj baxışı” adlı sərgi açılıb

Orta ixtisas təhsili müəssisələrinə tələbə qəbulunun nəticələri təhlil edilib

Vyetnamla əməkdaşlıq Azərbaycanın Asiya bazarlarına çıxışını genişləndirəcək ŞƏRH

“Anthropic” səhmlərində kəskin satış dalğası davam edir

Səməd Vurğunun ev-muzeyində qorunan nadir eksponatlar

Turxan Süleyman: Təhsil müəssisələrinin fəaliyyətinin planlaşdırılması diqqət mərkəzindədir

“Azərbaycan-İraq türkmanları arasında tarixi, mədəni və ictimai əlaqələr” - beynəlxalq elmi konfrans YENİLƏNİB

Hafiz Səfixanov: Azərbaycanlı itkinlərlə bağlı məlumatları gizlədən Ermənistan beynəlxalq ictimaiyyəti növbəti dəfə aldadır

İlham Zəkiyev Qran-Pri turnirində çıxış edəcək

Sərdar Hacıyev: Torpağımızın münbitliyinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi birbaşa mütəxəssislərin öhdəliyindədir

® “Azərikard” finteklər üçün yeni imkanlar təqdim edib

Bakı Təşəbbüs Qrupunun sosial media hesablarına Fransa və Hindistan ərazisindən kiberhücumlar olub

Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinin 15 saylı cəzaçəkmə müəssisəsində müasir peşə hazırlığı mərkəzi istifadəyə verilib

Rusiya XİN Bakı ilə İrəvan arasında sülhü Cənubi Qafqazda tərəqqinin şərtlərindən biri adlandırıb

BDYPİ-dən sürücülərə xəbərdarlıq: Yolda məcburi dayanma qaydalarına əməl edilməməsi faciə ilə nəticələnir

® “INMerge” 2026: 40-dan çox startap “INBattle” səhnəsində mübarizə aparacaq, qalib 50 min dollar qazanacaq

Vyetnamın azadlığı uğrunda ağrı, müqavimət və mübarizə tarixi -  Hoalo muzeyindən REPORTAJ  VİDEO

Vyetnamın azadlığı uğrunda ağrı, müqavimət və mübarizə tarixi - Hoalo muzeyindən REPORTAJ VİDEO

Ermənistanın humanitar əməkdaşlıq bəyanatları ilə real fəaliyyəti arasındakı ziddiyyət – RƏY

Nazirliyin sektor müdiri: Kolleclərə qəbul olunanlar arasında 61 yaşlı tələbə də var

Qarşılıqlı iqtisadi maraqlara və strateji tərəfdaşlığa əsaslanan Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri - ŞƏRH

Ağdam Muğam Mərkəzində rəsm və fotosərgilər, eləcə də ustad dərsləri təşkil olunub

Azərbaycan onlayn xidmətlərin inkişaf səviyyəsinə görə Avropa və yüksəkgəlirli ölkələrin göstəricilərini ötüb

Naxçıvanda musiqi və incəsənət məktəbləri müəllimlərinin sertifikatlaşdırılması ilə bağlı konfrans keçirilib

Kolleclərə qəbul olunanların 74 faizi tam orta təhsilini bitirənlərdir

Ağdam bu gün böyük dirçəliş dövrünü yaşayır - ŞƏRH

Doqquz ayda ölkədə 75 üçəm doğulub

Azərbaycanda aqrar kredit kooperativlərinin yaradılması nəzərdə tutulur

“Dayazsulu Günəşli” yatağı üçün Çindən yeni qazma qurğuları alınıb