Bakı, 26 oktyabr, AZƏRTAC

Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi və insan kapitalının gücləndirilməsi Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindəndir. Bu sahələrdə beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi, yeni investisiyaların cəlb olunması və əmək bazarının müasir tələblərinə uyğun mütəxəssislərin hazırlanması ölkənin rəqabət qabiliyyətinin artırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu fikirləri AZƏRTAC-a müsahibəsində Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzinin (4SİM) icraçı direktoru Fariz Cəfərov səsləndirib. Müsahibəni təqdim edirik.

- Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun ölkə iqtisadiyyatı və rəqəmsal transformasiya baxımından əhəmiyyətini necə qiymətləndirirsiniz?

- Beynəlxalq İnvestisiya Forumu kimi tədbirlərdə dövlət nümayəndələri, özəl şirkətlərin rəhbərləri, iri beynəlxalq şirkətlərin təmsilçiləri, regional oyunçular və yerli nümayəndələr iştirak edirlər. Forum minlərlə iştirakçını bir araya gətirərək müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlıq və investisiya imkanlarının müzakirəsi üçün platforma yaradır.

Əsas məqamlardan biri Azərbaycanın müxtəlif sektorlara investisiyaların cəlb edilməsi istiqamətində atdığı addımlardır. Rəqəmsal iqtisadiyyat, süni intellekt, data mərkəzlərinin qurulması, əczaçılıq, kənd təsərrüfatı, enerji və digər sahələri əhatə edən sənədlərin imzalanması ölkə iqtisadiyyatı üçün əhəmiyyətlidir. Bununla yanaşı, yalnız ölkəmizə investisiyaların cəlbi yox, eyni zamanda Azərbaycanın da hüdudlarımızdan kənarda xarici ölkələrdə müxtəlif sektorlara investisiya yatırımlarının edilməsindən bağlıdır.

Belə platformalarda maliyyə institutları, dövlət qurumları və özəl təşkilatlar bir araya gələrək həm cari dövr, həm də gələcək üçün investisiya imkanlarını müzakirə edirlər.

Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun ikinci günü xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın müstəqillik dövründə keçdiyi inkişaf yoluna, iqtisadi artıma və əldə olunan nailiyyətlərə toxundu, rəqəmsal iqtisadiyyatın ölkəmiz üçün əhəmiyyətini vurğuladı.

Azərbaycanın enerji sektorunda əldə etdiyi nəticələr, data mərkəzlərinin elektrik enerjisi ilə təminatı imkanları və bu sahədə gələcək inkişaf perspektivləri də diqqətə çatdırıldı.

Dövlət başçısı, eyni zamanda, təhsilin, insanların bilik və bacarıqlarının artırılmasının əhəmiyyətini vurğuladı. Bu yanaşma təbii resurslardan əldə olunan gəlirlərin insan kapitalının inkişafına yönəldilməsi baxımından da mühüm məna daşıyır. Dördüncü Sənaye İnqilabının Təhlili və Koordinasiya Mərkəzi olaraq forumu bizim üçün də əhəmiyyətli platforma hesab edirik. Çünki burada rəqəmsal transformasiya və innovasiya sahələrində yeni əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunur.

Forum çərçivəsində “Oracle” və “Microsoft” kimi beynəlxalq texnologiya şirkətləri ilə imzalanmış sənədlər Azərbaycanda yeni rəqəmsal infrastrukturun yaradılması baxımından mühüm addımlardır. Bu təşəbbüslər ölkədə rəqəmsal iqtisadiyyatın genişlənməsinə, yeni iş imkanlarının formalaşmasına və əmək bazarının inkişafına töhfə verə bilər.

Ümid edirəm ki, növbəti illərdə keçiriləcək investisiya forumlarında bu sənədlərin real nəticələrini və iqtisadiyyatımıza verdiyi töhfələri daha aydın görəcəyik.

- Forumun sonuncu sessiyasında əsas mövzulardan biri insan kapitalının inkişafı olub. Sizcə, Azərbaycanda rəqəmsal iqtisadiyyatın davamlı inkişafı üçün hansı yeni bacarıqlara ehtiyac var?

- Bildiyiniz kimi, Prezident İlham Əliyev tərəfindən rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi məqsədilə xüsusi şura yaradılıb. Şuraya Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva rəhbərlik edir və burada müxtəlif dövlət qurumları təmsil olunur. Bu istiqamətdə rəqəmsal infrastrukturun inkişafı, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi, rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi və insan kapitalının gücləndirilməsi ilə bağlı 75-dən çox tədbir müəyyən edilib. Həmin addımlar dövlət qurumları arasında əməkdaşlığı, özəl sektorun cəlb olunmasını, infrastrukturun inkişafını, eyni zamanda, süni intellektin inkişafını, rəqəmsal sahənin sürətləndirilməsini və xüsusilə insan kapitalının inkişafı ilə bağlı tədbirləri və hədəfləri əhatə edir.

Bununla yanaşı, Rəqəmsal İqtisadiyyatın İnkişafı Strategiyası da ötən il ölkə rəhbəri tərəfindən qəbul olunub. Bu strategiya çərçivəsində 40 mindən çox dövlət qurumu əməkdaşının maarifləndirilməsi, minlərlə sənaye subyektinin və sahibkarın işçilərinin bilik və bacarıqlarının artırılması nəzərdə tutulur.

“Coursera”, “LinkedIn” və “OpenAI” kimi böyük şirkətlərlə əməkdaşlıq nəticəsində Azərbaycanda müxtəlif sahələrdə insan kapitalının inkişafına yönəlmiş proqramların yaradılması, xaricdə təhsil imkanlarının genişləndirilməsi, data elmi, analitika və proqramlaşdırma istiqamətlərində azərbaycanlıların təhsil alması da bu istiqamətdə mühüm addımlardır.

Eyni zamanda, əmək bazarının tələbləri mütəmadi təhlil edilməli, mövcud ehtiyaclara uyğun yeni proqramlar hazırlanmalı, beynəlxalq şirkətlərin iştirakı ilə müxtəlif intensiv təlim proqramlar təşkil olunmalı və bizim “7-dən 77-yə” dediyimiz həyatboyu öyrənmə konsepsiyası tətbiq edilməlidir. Çünki dördüncü sənaye inqilabının baş verdiyi dövrdə texnologiyalar çox sürətlə inkişaf edir və bu dəyişikliklər insanların peşə fəaliyyətinə, eləcə də əmək bazarına birbaşa təsir göstərir.

Qlobal proqnozlara əsasən, süni intellekt və digər yeni texnologiyalar milyonlarla yeni iş yerinin yaranmasına şərait yarada, eyni zamanda bəzi mövcud iş yerlərini və peşələrə olan tələbatı dəyişdirə bilər. Bu, qarşımızda ciddi vəzifələr qoyur.

Biz yalnız məktəb, peşə və ali təhsillə kifayətlənməməliyik. İnsanların həyatboyu öyrənməsini, bilik və bacarıqlarını davamlı şəkildə yeniləməsini dəstəkləyən proqramlar hazırlamalıyıq.

Çünki dördüncü sənaye inqilabının baş verdiyi bir dövrdə texnologiyalar həddindən artıq sürətlə inkişaf edir.

Qlobal statistikaya görə, süni intellektin 170 milyon yeni iş yeri yaradacağı, 90 milyondan çox iş yerinin isə aradan qalxacağı proqnozlaşdırılır. 2030-cu ilə qədər bilik və bacarıqların təxminən 40 faizinin süni intellektin təsiri ilə dəyişəcəyi gözlənilir. Bu o deməkdir ki, qarşımızda böyük çağırışlar var. Biz yalnız məktəb, peşə və ali təhsillə kifayətlənməməliyik. İnsanlarımızın həyatboyu öyrənməsini, öz bilik və bacarıqlarını, səriştələrini davamlı inkişaf etdirməsini dəstəkləyən proqramlar hazırlamalıyıq.

Dövlətimiz də bu istiqamətdə bir sıra yeni strategiyalar, sənədlər və dövlət proqramları hazırlayıb. İnanıram ki, rəqəmsal bacarıqların inkişafı, müasir texnologiyaların tətbiqi və insan kapitalına investisiyaların artırılması Azərbaycanın rəqəmsal iqtisadiyyatının daha da genişlənməsinə töhfə verəcək.