® Azərbaycanlı alimin daha bir uğuru
Nərgiz Klinikasının baş həkimi tibb elmləri doktoru, ixtiraçı-alim Məlahət Qəhrəmanovanın “Tibbi parazitologiya” adlı kitabı nəşr olunub. Kitabda qurd xəstəlikləri, onların əlamətləri barədə hər ailəyə lazım olan ətraflı məlumat yer alıb. Yeni nəşr ali məktəblərdə dərs vəsaiti kimi də istifadə ediləcək.
- “Tibbi parazitologiya” kitabını ərsəyə gətirmək zərurəti necə yarandı?
- Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına əsasən, hər il dünya əhalisinin 50%-dən çoxu qurd xəstəliklərinə yoluxur. Yoluxanların 70-80%-ni uşaqlar təşkil edir. Respublikamız qurd xəstəliklərinin geniş yayılmasına görə endemik ölkə sayılır. Qeyd edim ki, parazitlərin 2500-ə qədər növü var. İnsan orqanizmində 250 növə yaxın parazit yaşaya bilir. Bu 250 növ parazitdən ölkəmizdə yalnız 25-i aktivdir. Onlardan da ən çox 10 növə rast gəlinir. Yaşından asılı olmayaraq, hər kəs qurd xəstəliyinə yoluxa bilər. Ümumiyyətlə, parazitlərin insan orqanizminə düşməsinin müxtəlif səbəbləri var. İctimai yerlərdə qidalanma, “Fast-food” qidalara artan maraq, standartlara uyğun olmayan içməli sular, gigiyenik qaydalara riayət edilməməsi, miqrasiya faktoru və sairə. Qurdlar insan orqanizmində müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur, eyni zamanda, mövcud problemləri üzə çıxarır və ya ağırlaşdırır. Enterebiozlar, bizquyruq, tükbaş, lentşəkilli qurdlar, öküz soliteri isə ən tez-tez rast gəlinən parazitlərdir. Müalicənin effektivliyinin təxminən 70-80 faizi gigiyenik qaydalara əməl olunmasından asılıdır. İnsanların sağlamlığının qorunması üçün gigiyenik qaydalara əməl olunması və əhalinin bu qaydalara nəzarət etməsi olduqca vacibdir. Bu baxımdan da “Tibbi parazitologiya” əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Tibb Universitetinin Elmi şurası tərəfindən təsdiqlənən kitab 450 səhifədən ibarətdir. “Tibbi parazitologiya” kitabı iki müəllifin –mənim və tibb elmləri doktoru İbadulla Ağayevin beyninin və təcrübələrinin məhsuludur. “Tibbi parazitologiya” müəllifi olduğum 4-cü kitabdır. Bundan əlavə, Azərbaycan Tibb Universitetinin Biostatistika və biologiya fakültəsinin tələbələri üçün nəzərdə tutulan “Hepatoprotektor, ödqovucu və iltihab əleyhinə təsirə malik dərman bitkilərinin kolleksiyasının immunmodulyator xüsusiyyətlər”, həmçinin “Bitkilərin sirli dünyası”, “Qarabağın flora və faunası” kitablarımda illərin təcrübəsinə, xəstələr üzərində aldığımız nəticələrə, araşdırmalara dayanan bilgilər var. Hazırda növbəti kitab üzərində də işlərə başlamışam. Bu kitab isə mədə-bağırsaq xəstəliklərinin müalicəsindən bəhs edəcək.
- “Tibbi parazitologiya”əsasən kimlər üçün nəzərdə tutulub?
- Mən 43 illik fəaliyyətimin əsas bir hissəsini - 20 ilə yaxın müddətini fitoterapiya ilə məşğul olmuşam və 2006-cı ildən etibarən vətəndaşlarımızın maariflənməsi üçün də hər dəfə parazitologiya haqqında televiziya və mətbuatda geniş məlumatlar vermişəm. “Tibbi parazitologiya”nın bu amalın davamı olduğunu deyə bilərəm. Parazitologiya bir elm kimi bir neçə hissədən ibarətdir: ümumi parazitologiya, tibbi parazitologiya, baytarlıq parazitologiyası, bitki parazitologiyası. Ümumi parazitologiya parazitizmin ümumi qanunauyğunluqlarını, parazit-sahib münasibətlərinin nəzəri aspektlərini, taksonomiya, təsnifat və s. məsələləri nəzərdən keçirir. Öyrənilən parazit qruplarının sistematik vəziyyətindən asılı olaraq, parazitologiya bu bölmələrə ayrılır: protozoologiya, helmintologiya və araxnoentomologiya. Tələbələri tibbi parazitologiyanın əsasları, insanlar arasında təsadüf edilən parazitar xəstəliklər, onların epidemioloji xüsusiyyətləri, parazitar xəstəliklərin laborator diaqnostikası, o cümlədən Azərbaycanın ölkə patologiyasında mühüm rol oynayan parazitar xəstəliklərə qarşı aparılan mübarizənin əsas prinsipləri ilə tanış etmək üçün kitabda xüsusi bölmələr var. Parazitlərlə mübarizə üçün bu kitab həm dərslik vəsaiti kimi, həm də valideynlərin stolüstü kitabı kimi çox faydalıdır. Tibb bacıları və həkimlər üçün də bu vəsait əvəzsizdir. Hər bir ana isə bu kitabı oxumaqla ailəsini parazitlərdən qorumaq üçün lazımi bilgilər alacaq.
- Kitabın əhatə etdiyi əsas mövzular hansılardır?
- Parazitar xəstəliklərin keçiriciləri və törədiciləri ilə tanışlıq, onların, yəni tibbi əhəmiyyət daşıyan ibtidailərin, helmintlərin, buğumayaqlıların bioloji və ekoloji xüsusiyyətləri, insanın patologiyasında oynadığı rolu, laborator diaqnostikası, invazion və infeksion xəstəliklərin keçiriciləri ilə mübarizə tədbirlərinin aparılması və s. məlumatlar ətraflı şəkildə kitabda toplanıb. Mən xüsusilə “İnsan helmentləri” bölümü üzərində dayanmaq istəyirəm. Bu bölümdə aktual, gündəmdə olan parazitlərlə bağlı məlumatlar yer alıb. Askaridalar, lyambliyalar, entrebiozlar kimi qurd növləri ölkəmizdə də geniş yayıldığı üçün insanların bu bölüm üzərində dayanmalarını, bu barədə ətraflı məlumat almalarını tövsiyə edirəm.
- Elm sahəsi çətin və zəhmət tələb edən sahədir. Sizə işlərinizdə bol uğurlar arzulayırıq!
Tibb elmləri doktoru, Məlahət Qəhrəmanova
“Nərgiz Med”:(012) 541-72-72; (051)388-70-70; (055)319-81-22
Bölmənin digər xəbərləri
