Bakı, 1 dekabr, AZƏRTAC

Səhiyyə və tibb sahəsində dövlət siyasəti. Son illər Azərbaycanda səhiyyə sektorunun inkişafı ilə bağlı islahatlar həyata keçirilir. Mühüm dövlət proqramlarının qəbul olunması, əhalinin sağlamlığının daha etibarlı şəkildə qorunması, vətəndaşların ən yüksək səviyyədə tibbi xidmətlərlə əhatə edilməsi bu sahədə dövlət siyasətinin prioritetlərini təşkil edir. Sağlam ictimai mühitin formalaşmasında səhiyyənin rolu böyükdür. Müasir dövrümüzdə səhiyyənin idarə olunması, tibb müəssisələrinin maddi-texniki bazasının gücləndirilməsi və digər irimiqyaslı tədbirlər həyata keçirilib. Bütün bu uğurlar səhiyyənin dünya standartları üzrə inkişafına, onun dünyanın qabaqcıl ölkələrinin səhiyyə sisteminə ardıcıllıqla inteqrasiya edilməsinə zəmin yaradan amillərdir.

Ölkəmizdə səhiyyə sahəsində aparılan islahatlar, Prezident İlham Əliyevin sərəncam və tapşırıqlarına əsasən, tikilib istifadəyə verilən, yenidən qurulan tibb ocaqları Azərbaycan səhiyyəsinin inkişafının bu gün ən yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini göstərir. Qeyd etmək olar ki, müxtəlif aspektlərdən səhiyyədə aparılan uğurlu islahatlar əhalinin sağlamlığının təminatına, onun tam şəkildə dünya standartları səviyyəsində qurulmasına istiqamətlənib. Ölkəmizdə müasir tibb avadanlığı və cihazlarla təchiz olunmuş 700-ə yaxın səhiyyə müəssisəsinin əhalinin istifadəsinə verilməsi insan sağlamlığına ayrılan diqqətin bariz nümunəsidir. Bu gün Azərbaycanda “Talassemiya” Mərkəzi, Milli Onkologiya Mərkəzinin Uşaq Klinikası, Respublika Uroloji Klinik Xəstəxanası, ən son texnologiyalarla təchiz olunmuş diaqnostika mərkəzləri və s. əhaliyə lazımi xidmət edir. Hər növ müasir tibbi avadanlıq və ləvazimatlarla təchiz olunmuş xəstəxanalar dünya standartlarına uyğunlaşdırılıb. Yeni istifadəyə verilən, təmir və bərpaolunan səhiyyə ocaqlarına dünyanın inkişaf etmiş ölkələri olan Almaniya və İsveçrə kimi ölkələrdən avadanlıqlar gətirilir. Ölkə rəhbərliyinin həyata keçirdiyi sosial siyasət nəticəsində dövlət büdcəsindən səhiyyəyə ayrılan vəsaitin ildən-ilə artırılması tibb müəssisələrinin fəaliyyətinin yaxşılaşdırılmasına, ümumilikdə xidmətin səviyyəsinin yüksəlməsinə imkan yaradır.

Səhiyyə sahəsində bir sıra dövlət proqramlarının reallaşdırılmasında Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev Fondunun müstəsna xidmətləri var. Belə ki, Fond diabetli, talassemiyalı xəstələrə qayğı və onların müalicəsinin təşkilində, qanvermə aksiyalarının keçirilməsində, ana və uşaqların sağlamlığının qorunması işinin yaxşılaşdırılmasında bir çox böyük layihələrə imza atıb.

Hazırda ölkəmizdə tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün, həmin xidmətlərə əhalinin əlçatanlığını təmin etmək məqsədilə İcbari tibbi sığortanın tətbiqi həyata keçirilir. Bu məqsədlə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 24 noyabr tarixli 1125 nömrəli Fərmanı ilə “İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi” publik hüquqi şəxs yaradılıb. Həmçinin icbari tibbi sığortanın tətbiqi ilə əlaqədar tibb müəssisələrinin idarə edilməsi və bu sahədə nəzarətin həyata keçirilməsi məqsədilə “Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi” (TƏBİB) publik hüquqi şəxs yaradılıb. TƏBİB-in fəaliyyətinin əsas məqsədi tabeliyində olan tibb müəssisələrində tibbi xidmətlərin təşkilini təmin etməkdən və tibbi xidmətlərin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün tədbirlər görməkdən ibarətdir. TƏBİB, həmçinin tibb müəssisələrinin fəaliyyətini icbari tibbi sığorta sisteminin tələblərinə uyğunlaşdırır. Vətəndaşlara tibbi xidmətlər TƏBİB-in tabeliyindəki tibb müəssisələrində xidmətlər zərfi çərçivəsində göstərilir. TƏBİB-in tabeliyində olan dövlət tibb müəssisələrində müvafiq xidmətin göstərilməsi mümkün olmadıqda vətəndaşa agentliyin müqavilə bağladığı özəl tibb müəssisələrindən birinə göndəriş vərəqəsi verilir. TƏBİB-in tabeliyində olan tibb müəssisələrində çalışan işçilərin sayı 97125 nəfərdir. Onların 16381 nəfəri həkimdir. 38949 orta tibb işçisi, 22608 kiçik tibb işçisidir. 2022-ci ildə 12440 işçi işə qəbul olunub. Tibb müəssisələrində çalışan həkim və orta tibb işçilərinin peşə hazırlığının artırılması, təcrübə mübadiləsinin təşkil edilməsi, təlim proqramlarının hazırlanması, müvafiq sahə üzrə təlimçilərin hazırlanması məqsədilə tibb müəssisələrindən ümumilikdə 2000-dən çox personal təlimlərə cəlb edilib. Ölkəmizdə səhiyyəyə ayrılan büdcə vəsaiti son 10 il ərzində 11 dəfədən çox artıb. Yoluxucu xəstəliklərlə mübarizə işində mühüm nəticələr əldə olunub. Ana və uşaq ölümünün səviyyəsi bir neçə dəfə aşağı salınıb. Belə ki, 2013-cü illə müqayisədə beş yaşadək uşaq ölümü 2234-dən 1256-ya, ana ölümü 25 nəfərdən 18-ə düşüb.

Azərbaycan səhiyyə sisteminin dayanıqlılığı, həkimlərimizin bacarığı, fədakar səyi koronavirus pandemiyası dövründə bu sahənin inkişafını bir daha təsdiqlədi. Həmin dövrdə virusun diaqnostikası və müalicəsi üçün zəruri olan laborator testlər, bəzi tibbi avadanlıqlar və ləvazimatlar ölkəyə gətirilərək testlərin aparılması üçün mühüm şərait yaradıldı. Bununla bağlı çoxsaylı laboratoriya fəaliyyətə başladı. Azərbaycan 80-dən çox xarici ölkəyə maliyyə və humanitar yardım göstərdi, həmçinin beynəlxalq təşkilatlara, o cümlədən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına 10 milyon dollar məbləğində könüllü ianə verdi. Ölkəyə ən etibarlı vaksinlər gətirildi və 14 milyona yaxın peyvənd istifadə edildi.

Səhiyyə və tibb sahəsində qabaqcıl yanaşma. Azərbaycan səhiyyəsinin bugünkü inkişafı təkcə ölkə daxilində deyil, beynəlxalq aləmdə də qəbul edilir. Ölkəmiz 2005-ci ildən etibarən ardıcıl olaraq Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının və onun Avropa Regional Bürosunun rəhbər orqanlarında təmsil olunur. Səhiyyənin ən aktual problemləri üzrə qəbul edilmiş dövlət proqramlarının icrası əhalinin sağlamlığının mühafizəsi ilə əlaqədar çox mühüm vəzifələri uğurla yerinə yetirməyə imkan yaradır. Səhiyyə sistemində islahatların davam etdirilməsi, ölkə əhalisinin keyfiyyətli və əlverişli şərtlərlə tibbi xidmətlə təmin olunması “Azərbaycan 2020: gələcəyə baxış” İnkişaf Konsepsiyasında xüsusi yer tutur: "Konsepsiyada səhiyyənin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, yeni tibb müəssisələrinin tikintisi, əsaslı təmiri və yenidən qurulması, onların ən müasir tibb avadanlıqları ilə təchiz edilməsi, səhiyyə islahatlarının planlı şəkildə davam etdirilməsi nəzərdə tutulub. Bundan əlavə, dövlət tərəfindən sosial xəstəliklərlə (diabet, hemofiliya, talassemiya, hemodializ, onkoloji xəstəliklər, immunoprofilaktika, vərəm, QİÇS və s.) mübarizə sanitariya maarifi işi, narkomaniya və alkoqolizmlə mübarizə üzrə müxtəlif dövlət proqramları vasitəsilə həyata keçiriləcək. Azərbaycanda əhalinin sağlamlığının qorunmasına və səhiyyə xidmətlərinin dünyanın inkişaf etmiş ölkələri səviyyəsinə çatdırılmasına yönələn dövlət siyasəti ölkənin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının mühüm elementlərindən biridir. Belə ki, sağlam insan və güclü səhiyyə uzunmüddətli, dayanıqlı inkişafı təmin etmək üçün insan resurslarına nail olmağa imkan verir.

Yeni normativlərin yer aldığı bir zamanda tibb müəssisələri dünya standartlarına uyğun şəkildə qurulub. Azərbaycan səhiyyəsi qabaqcıl dövlətlərin səhiyyə sisteminə inteqrasiya olunur. Bu məqsədə çatmaq üçün önəmli və mühüm amillərdən biri ölkəmizdə istifadə olunan həkim ixtisaslarının Avropanın və Amerikanın inkişaf etmiş ölkələrində qəbul olunmuş reyestrə maksimal uyğunlaşdırılmasıdır. Hazırda tibbi xidmətin yaxşılaşdırılması üçün Avropa standartlarına cavab verən xəstəxanalarımız fəaliyyətdədir. Qeyd etmək olar ki, dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da idarəetmə bacarığı əsas məsələlərdən biri olaraq diqqətdədir. İnkişaf etmiş ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da yüksək səviyyəli ambulator tibbi xidmət göstərilir. Xəstələr müayinə və müalicə üçün ancaq müasir avadanlıqları olan xəstəxanalara üz tuturlar. Son dövrlər səhiyyə sahəsində çox böyük uğurlar əldə olunub. Dövlətimizin başçısının bu istiqamətdə lazımi dəstək göstərməsi səhiyyə sahəsində mövcud olan bütün problemlərin həlli üçün geniş imkanlar açıb. Onun səhiyyənin inkişafı ilə bağlı imzaladığı hər bir sərəncamı səhiyyə sahəsinə xüsusi diqqət və qayğısının bariz nümunəsidir.

Səhiyyə və tibb sahəsində standartların tətbiqi. Keyfiyyətli tibbi yardım bir tərəfdən köhnəlikdən yaxa qurtarmağı, dünyanın artıq çoxdan imtina etdiyi müalicə üsullarından əl çəkərək, innovasiyalara yol açmağı, digər tərəfdən isə düşünülmüş addımlar atmağı, tam tədqiq edilməmiş və sübut olunmamış hər hansı yeniliyin tətbiqindən çəkinməyi nəzərdə tutur. Standartlar tibbi yardım göstərilməsi sahəsində qaydaları müəyyən edən bir vasitədir. Səhiyyə sisteminin fəaliyyətinin planlaşdırılması və maliyyələşdirilməsi, dövlət, səhiyyə sistemi və pasiyentlər arasında əlaqələr məhz bu əsas üzərində qurulmalıdır. Deyə bilərik ki, bu bütün dünyada qəbul edilmiş və tibbi yardım göstərilməsi sahəsində şəxsi dəyərləndirmə, subyektiv fikirlər və özbaşınalıqdan normativ tənzimlənməyə keçidi təmin edən bir yanaşmadır.

Tibbi standartların tətbiqinin əsas məqsədi ölkə əhalisinə göstərilən tibbi xidmətin keyfiyyətinin yüksəldilməsidir. Yəni ölkənin istənilən nöqtəsində dövlət və ya özəl tibb müəssisəsinə müraciət etmiş vətəndaş zəmanətli şəkildə keyfiyyətli tibbi xidmətlə təmin olunmalıdır. Digər tərəfdən isə bu standartlar lüzumsuz olaraq təyin edilən diaqnostik proseduralar və dərman vasitələrinin həcmini minimuma endirməli, səhiyyəyə sərf edilən vəsaitlərin daha effektiv və səmərəli şəkildə istifadəsini təmin etməlidir.

Vətəndaşların sağlamlığına göstərilən qayğı ölkəmizin həm bugünkü, həm də gələcək nəsillərinin sağlamlığının təminatıdır. Bu sahədə görülən işlər və uğurlar həm də ondan xəbər verir ki, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi sosial siyasət və bütövlükdə Ulu Öndərin ideyaları layiqincə davam etdirilir.

Material Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi (TƏBİB), Medianın İnkişafı Agentliyi və Azərbaycan Mətbuat Şurasının “Bir ömür xidmətinizdə”... mövzusundakı birgə müsabiqəsinə təqdim edilir.