Kanberra, 22 avqust, AZƏRTAC

Əgər musiqi bir kainatdırsa, Azərbaycan musiqisi özünün bütün janrları və variantları ilə onun daxilində zəngin qalaktikadır.

Bu sözləri AZƏRTAC-ın Avstraliyadakı xüsusi müxbirinə məxsusi müsahibəsində tanınmış musiqiçi və tar ifaçısı Con Varley deyib.

Azərbaycan musiqisinin heyranı olduğunu vurğulayan avstraliyalı musiqiçi qədim Azərbaycan torpağı olan Qarabağa səfər etməyi və Şuşada milli musiqimizi ifa etməyi arzuladığını bildirib.

Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Hörmətli Con Varney, zəhmət olmasa, əvvəlcə özünüz haqqında oxucularımıza məlumat verin.

- Mən Avstraliyanın Brisben şəhərində yaşayıram və kontrabasda ifa üzrə ixtisaslaşaraq, simli alətlərdə ifanın pedaqogikasını öyrənmişəm. Bu sahənin peşəkarlarından biri kimi tanınıram. Kontrabasda ifanı İtaliyanın çox məşhur ifaçılarından öyrəndikdən sonra altı il Cənubi Amerikada, Kolumbiyada işləmişəm. Bundan sonra Avstraliyaya qayıdaraq ixtisasım üzrə çalışıram.

- Azərbaycan musiqisinə və tarına maraq sizdə necə yarandı? Sizin ailəniz buna necə reaksiya verdi?

- Mən dünya xalqlarının musiqisinə həmişə böyük maraq göstərmişəm, Latın Amerikası, türk, fars və hind musiqisini ifa etmişəm. 2018-ci ildə Azərbaycana ilk səfərim zamanı musiqi pedaqoqlarının konfransına qatılmaqla yanaşı, axşam saatlarında Azərbaycan musiqisindən ibarət konsertə də qatılmışdım. Həmin konsertdə populyar xalq mahnıları, köklü şəkildə Azərbaycan janrında improvizə edilmiş klassik musiqi, muğam və hətta caza belə qulaq asmışdım. Müxtəlif musiqi janrlarının yaratdığı güclü təsir, bu musiqinin dərinliyi və genişliyi sözün həqiqi mənasında məni valeh etdi. Burada Qərbi Avropa, rus, fars, türk musiqiləri, muğam, bununla yanaşı, milli geyimdə olan rəqqasların təqdim etdiyi rəqslər vəhdət təşkil etmişdi. Bu əsrarəngiz ölkənin musiqisini öyrənmək məqsədilə Brisbenə qayıtmazdan əvvəl özümə bir tar aldım. Bu nadir Azərbaycan musiqi alətində ifanı isə yutub kanalındakı çarxlardan öyrənməyə başladım. Lakin bütün cəhdlərə baxmayaraq, böyük uğur qazana bilmədim. Həmin ilin dekabrında Bakıya qayıdaraq, yerli müəllimdən beş həftə ərzində tarda ifanın sirlərinə yiyələndim. İlk olaraq “Bayatı-Şiraz” muğamını və “Sarı gəlin” mahnısını ifa etməyi öyrəndim. Avstraliyaya qayıtdıqdan sonra həmin musiqi nömrələrini yaddaşım əsasında ifa etmək üçün inamla çalışdım. Ailəmə gəlincə isə, onlar mənim bu istəyimə böyük maraqla yanaşaraq, böyük dəstək göstərdi.

- Siz Avstraliyada Azərbaycan tarının və musiqisinin ustad ifaçısı kimi tanınırsınız. Azərbaycanda təşkil edilən müxtəlif tədbirlərdə, konsertlərdə çıxışlarınız tamaşaçılar tərəfindən böyük alqışlarla qarşılanıb. Bəs tarda ifa Avstraliyada necə qarşılanır?

- Əgər məni ustad ifaçı adlandırırsınızsa, bu sizin tərəfinizdən mənim bacarığıma verilən çox yüksək qiymətdir. Mən isə özümü bu sahəni yeni öyrənməyə başlayan həvəskar hesab edirəm. Mənim əsas alətim kontrabas olduğuna görə, Azərbaycan musiqisini əsasən bu alətdə ifa edirəm. Tarda isə xüsusi tədbirlərdə, kiçik kampaniya qarşısında ifa edirəm. Bunun səbəbi isə həmin musiqi alətinin Avstraliyada çox da tanınmaması ilə bağlıdır. Həmçinin düşünürəm ki, Azərbaycan musiqisini anlamaq istəyirsinizsə, onda mütləq bu musiqini milli alətdə ifa edilərkən dinləməlisiniz.

- Dediyiniz kimi, tarda ifanı öyrənmək məqsədilə Azərbaycana getmisiniz. Zəhmət olmasa, müəlliminiz haqqında da məlumat verərdiniz.

- Tarda ifanı mənə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin müəllimi Səxavət Məmmədov öyrədib. Mən onu müəllimim olmaqla yanaşı, virtuoz bir ifaçı kimi də tanıyıram. Belə ki, o, öz sevimli tarı ilə bir çox xarici ölkələrdə təşkil edilən konsertlərdə uğurla çıxış edib. Biz onunla həm onlayn formatda əlaqə saxlayırıq, həm də Azərbaycana hər səfərim zamanı mütləq görüşürük. İşinin çoxluğuna baxmayaraq, o, hər dəfə mənim üçün vaxt ayırır və mən buna görə ona çox minnətdaram. Səxavət müəllim mənə tarda ifa ilə yanaşı, Azərbaycan dilini öyrənməkdə də yaxından kömək edib.

- Bakıda olarkən yerli telekanala müsahibə zamanı siz Qarabağ, bu qədim Azərbaycan torpağı barədə də fikir bildirmisiniz. Azərbaycan mədəniyyətinin beşiyi hesab edilən Şuşaya səfər etsəniz orada hansı musiqi nömrəsini ifa edərdiniz?

- Bakıya səfərlərimin birində mən özümə üzərində “Qarabağ Azərbaycandır!” sözləri yazılmış köynək almışam. Onu geyinməyi çox sevirəm. Azərbaycanlı dostlarımla bir yerə toplaşanda da biz birlikdə bu şüarı səsləndirməyi çox sevirik - Qarabağ Azərbaycandır!

Qarabağa getmək arzumu isə müəllimim Səxavət Məmmədova çoxdan demişəm və ilk imkan yaranan kimi böyük məmnuniyyətlə həmin əraziyə səfər etmək istəyirəm. Bu mənim Azərbaycan ilə əlaqəli ən böyük arzularımdan biridir. Şuşada isə “Sarı gəlin” mahnısını ifa etməyi düşünürəm.

- Azərbaycan musiqisini öyrənmək çətindirmi? Əsasən hansı mahnıları bəyənirsiniz?

- İstənilən musiqini peşəkar səviyyədə öyrənmək böyük zəhmət tələb edir. Düşünürəm ki, mənim Azərbaycan musiqisi barədə bildiklərim hazırda minimum səviyyədədir. Mən deyərdim ki, musiqi bir kainat qədər sonsuzdur və onu tamamilə anlamaq mümkün deyil. Bu mənada Azərbaycan musiqisi özünü bütün janrları və variantları ilə bir nəhəng qalaktikanı xatırladır. Mən muğamı ifa etməyə bacarsam da, bu heç də mənim onun tamamilə başa düşməyim anlamına gəlməməlidir. Fikrimcə, mən Azərbaycan musiqisini tam anlamaq üçün bu gözəl ölkədə azı bir neçə il yaşamalı və tanınmış ustadlardan dərs almalıyam. Mən buna əminəm.

Qeyd etdiyim kimi mənim əsas ifa etdiyim alət kontrabasdır və bu məndən həmin alətlə daha ciddi məşğul olmağımı və ifamı təkmilləşdirmək üçün daha uzun müddət məşq etməyi tələb edir.

Doğrusunu deyim ki, mənim xüsusi sevgi ilə yanaşdığım mahnı çoxdur, çünki mən Azərbaycan musiqisini bütün spektrləri ilə sevirəm. Məsələn, mənim “Görüş” filmindəki “Arzular” mahnısı üçün kontrabasda aranjirovkam tamaşaçılar tərəfindən həmişə sürəkli alqışlarla qarşılanır.

- Cari ilin mayında Azərbaycanın Müstəqillik Günü ilə əlaqədar tədbirdə milli musiqi nümunələrini ifa etmisiniz. Zəhmət olmasa, bu tədbir, orada ifanız haqqında məlumat verin.

- Brisbendə yaşayan Azərbaycan icması üzvlərinin sayının az olmasına baxmayaraq, cari ilin mayında Müstəqillik Günü ilə bağlı bir yerə toplaşaraq bu böyük bayramı qeyd etmək hamı üçün çox sevindirici oldu. Tədbir zamanı mən “Bayatı-Şiraz” muğamını, “Sarı gəlin” mahnısını və bir neçə digər əsəri ifa etdim. İştirakçılar mənim bu ifamı böyük maraq və sürəkli alqışlarla qarşıladılar. Mən bu diqqəti və hörməti həqiqətən də çox yüksək qiymətləndirirəm.

- Bəs Avstraliyada Azərbaycan musiqi alətlərində ifa etmək istəyənlər, tarda ifanı öyrətdiyiniz tələbələr varmı? Xahiş edirəm, bu barədə mənə məlumat verin.

- Təəssüf hissi ilə qeyd etmək istərdim ki, Avstraliyada Azərbaycan musiqisinin öyrənilməsi hazırda özünün ilkin mərhələsini yaşayır. Buna görə də bu musiqi barədə məlumat əldə etmək, milli musiqi alətlərində ifanı öyrənmək istəyənlərin sayı çox azdır. Digər tərəfdən Avstraliyada Azərbaycan musiqisini təbliğ edən, milli musiqi alətlərini təqdim edən elə bir mərkəz də yoxdur. Amma düşünürəm ki, zaman keçdikcə bu istiqamətdə dəyişikliklər baş verəcək və şəxsən mən buna yardım etmək üçün əlimdən gələni etməyə hazıram.

- Gələcək fəaliyyət və konsertlər haqqında planlarınızı bilmək maraqlı olardı.

- Avstraliyada Azərbaycanı yaxşı tanımadıqlarına görə mən öz fəaliyyətimi ilk növbədə sizin ölkəniz haqda məlumatların daha geniş kontekstdə yayılması istiqamətində qurmağa çalışıram. Bu məqsədlə cari ilin sonlarında “Daxili dənizlərin musiqisi” adlı konsert proqramı ilə çıxış etməyi planlaşdırıram. Həmin konsert zamanı Xəzər, Qara və Aralıq dənizlərinin sahillərində yaşayan xalqların - Türkiyə, Gürcüstan, Qazaxıstan, İran, İtaliya və digər ölkələrin musiqi nömrələrini tamaşaçılara təqdim edəcəyik. Təbii ki, həmin konsertdə Azərbaycan musiqisinə də xüsusi yer ayrılacaq.

Bununla yanaşı, mən Azərbaycandan özümlə gətirdiyim milli musiqi haqda əsərləri də öyrənməyə çalışıram. Düşünürəm ki, həmin kitablar sizin zəngin musiqi mədəniyyətiniz haqda biliklərimi artırmaqla yanaşı, onun Avstraliyada təbliği işinə də yardım edəcək.

-Maraqlı müsahibəyə və Azərbaycan musiqisinə bəslədiyiniz böyük məhəbbətə görə çox sağ olun.