Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

Ermənistanda real sektor: real çöküş – Təhlil

Ermənistanda real sektor: real çöküş –  Təhlil

Bakı, 27 oktyabr, AZƏRTAC

Beynəlxalq qurumların hesablamalarına görə, Ermənistanda iqtisadi artım tempinin cari ildə neqativ zonada olacağı, ortamüddətli dövrdə isə aşağı olaraq qalacağı proqnozlaşdırılır. Belə ki, “Fitch Ratings”in cari ilin oktyabr ayında verdiyi proqnozlara əsasən, bu ölkədə iqtisadi artım tempinin cari ildə 6,2 faiz, növbəti ildə isə 3,2 faiz təşkil edəcəyi gözlənilir. Buna səbəb kimi COVID-19 pandemiyasının təsiri ilə ölkədə iqtisadi aktivliyin aşağı düşməsi və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin yenidən başlaması göstərilir. Ortamüddətli dövrdə isə Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) iqtisadi artım tempinin 2019-cu ilə nəzərən daha aşağı səviyyədə olacağını proqnozlaşdırıb və bunu iqtisadi artımın öz potensial səviyyəsinə yaxınlaşması ilə izah edib.

AZƏRTAC İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin mövzu ilə bağlı şərhini təqdim edir.

Ermənistanda iqtisadiyyatda yaradılan əlavə dəyərin ən böyük hissəsi indi iflic olan sənayenin payına düşür. Sәnaye mәhsulunun təxminən üçdə ikisi emal sənayesində, üçdəbiri isə mәdәnçıxarma və digər sektorlarda istehsal olunub. Emal sənayesində məhsuldarlığı aşağı olan sahələr, o cümlədən qida mәhsullarının istehsalı, içki istehsalı, tütün mәmulatlarının istehsalı, metal istehsalı daha çox paya malikdir. İqtisadiyyatın digər əhəmiyyətli bir hissəsini kənd təsərrüfatı təşkil edir. Belə ki, 2018-ci ilin sonuna kənd təsərrüfatı məşğulluqda 33 faiz, ÜDM-də təxminən 15 faiz paya malik olub.

Ümumi daxili məhsulun xərc komponentlərini təhlil etdikdə iqtisadi artımın hərəkətverici qüvvəsinin ev təsərrüfatlarının istehlak xərcləri olduğunu görə bilərik. 2019-cu ildə qeydə alınmış 7,6 faizlik iqtisadi artıma istehlak xərcləri 10,8 faiz bəndi, o cümlədən ev təsərrüfatlarının istehlak xərcləri 9,3 faiz bəndi, investisiyalar 3,1 faiz bəndi, xalis ixrac 0,1 faiz bəndi töhfə verib.

İstehlak xərclərinin əsas maliyyələşmə mənbələrindən biri xarici ölkələrdən göndərilən pul baratlarıdır ki, bu məbləğ də azalır. 2019-cu ildə xaricdən daxil olmuş pul baratlarının ÜDM-də xüsusi çəkisi 10,9 faiz təşkil edib ki, bu da iqtisadiyyatın xarici faktorlardan asılılığını göstərir.

Son 5 ildə Ermənistanda idxalın ixracı üstələməsi nəticəsində xalis ixrac iqtisadi artıma müsbət töhfə verə bilməyib. İxracın məhsullar üzrə strukturunda mineral maddələr, qiymətli metallar və daşlar, habelə digər metallar cəmi ixracda təxminən 50 faiz paya malikdir ki, bu da iqtisadiyyatın əmtəə qiymətlərindəki dəyişikliklərə həssas olduğunu deməyə əsas verir. Onu da qeyd edək ki, son 10 ildə ixracın məhsullar üzrə strukturunda əhəmiyyətli dəyişiklik baş verməyib.

2001-2008-ci illərdə iqtisadi artımın hərəkətverici qüvvəsini əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlər təşkil edib. Belə ki, həmin dövrdə xaricdən daxil olan pul baratlarının artımı tikinti bumuna səbəb olub. 2009-cu ildə daşınmaz əmlak bazarında köpüyün partlaması nəticəsində investisiyaların, o cümlədən birbaşa xarici investisiyaların iqtisadiyyatda rolu azalmağa başlayıb. Belə ki, birbaşa xarici investisiyalar son 10 ildə azalan dinamikaya malik olub və ÜDM-də xüsusi çəkisi 2009-cu illə müqayisədə 6,9 faiz bəndi azalaraq 2019-cu ildə 1,9 faizə enib. Halbuki, bu göstərici ötən il Moldovada 5 faiz, Gürcüstanda 7,2 faiz, Albaniyada 7,9 faiz, Estoniyada 9,4 faiz təşkil edib. Birbaşa xarici investisiyaların son illərdəki strukturuna diqqət yetirdikdə xarici vəsaitlərin yarıdan çoxunun dağ mədən sənayesinə və enerji sektoruna yönəldiyini görə bilərik.

Ermənistanda ixracı və investisiyaları artırmaq və bununla da dayanıqlı və rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat qurmaq üçün bir sıra məsələlər, o cümlədən institutlar, rəqabət, demoqrafiya və infrastruktur ilə bağlı problemlər həllini tapmalıdır.

Məlum olduğu kimi, infrastruktur ixraca və ölkənin birbaşa xarici investisiyalar üçün cəlbediciliyinə təsir göstərən başlıca amillərdəndir. Qeyd edək ki, Ermənistanda cəmi yükdaşımaların həcminin 84 faizi, sərnişindaşımalarının isə 88 faizi avtomobil yollarının payına düşür. Avtomobil yollarının keyfiyyətinə görə 2019-cu ildə dərc olunan “Qlobal Rəqabətlilik Hesabatı”nda Ermənistan 141 ölkə arasında 91-ci yerdə qərarlaşıb. Avtomobil yollarının keyfiyyətinin aşağı olmasının başlıca səbəbi dövlət büdcəsindən yolların tikintisi və saxlanması üçün kifayət qədər vəsaitin ayrılmamasıdır. Belə ki, 2016-cı ildə avtomobil yollarının saxlanmasına yönəldilən xərclərin ÜDM-ə nisbəti 0,14 faiz (12 milyon avro) təşkil edib ki, bu da Ermənistanın İnkişaf Strategiyasında nəzərdə tutulan hədəf göstəricisindən (ÜDM-in 0,25 faizi) aşağıdır.

Ölkədə demoqrafik və sosial-iqtisadi vəziyyətlə əlaqədar əməkqabiliyyətli əhalinin sayında azalma müşahidə olunur. Belə ki, gənclər arasında işsizlik səviyyəsi yüksək olduğundan əməkqabiliyyətli əhali ölkəni birdəfəlik tərk edir. 2018-ci ilin sonuna gənclər arasında işsizlik kişilərdə 31 faiz, qadınlarda isə 46 faiz olub. Əmək qabiliyyətli əhalinin sayına mənfi təsir göstərən digər bir amil 1990-cı ilin əvvəllərindən 2000-ci ilədək yeni doğulan uşaqların sayında qeydə alınan azalmadır. Ümumilikdə Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankına əsasən, 2008-2017-ci illəri əhatə edən dekadada əməkqabiliyyətli əhali 14,5 faiz azalıb.

Məxməri inqilabdan sonra Ermənistanda korrupsiya ilə mübarizə sahəsində bir sıra tədbirlər, o cümlədən korrupsiya və vergidənyayınma ilə bağlı təhqiqatların başlanılması, bəzi keçmiş dövlət məmurlarının həbs edilməsi həyata keçirilib. Bununla belə, Ermənistanın Qlobal Rəqabətlilik Hesabatında korrupsiya göstəricisi üzrə mövqeyində (141 ölkə arasında 91-ci yer) yaxşılaşma baş verməyib. Dünya Bankı tərəfindən dövlət idarəetməsi sahəsində 2019-cu il üzrə aparılan qiymətləndirmələrin nəticələrinə əsasən Ermənistan region ölkələrindən geri qalır.

Dövlət idarəetməsində qeyd olunan problemlərin nəticəsi olaraq siyasətçilərin bizneslə əlaqəsinin yaranması, habelə daxil bazarın həcminin kiçik olması, ölkənin quru sərhədlərinin əhəmiyyətli hissəsinin bağlı olması iqtisadiyyatda rəqabəti məhdudlaşdırsa da, korrupsiya ilə mübarizə sahəsində əldə edilmiş ilkin uğurlar rəqabətin güclənməsinə təkan verib. Belə ki, idxalda qeyri-rəsmi inhisarçılığın və gömrük orqanlarında korrupsiyanın azaldılması ilə bağlı görülmüş işlərin nəticəsində ərzaq məhsullarının idxalı ilə məşğul olan şirkətlərin sayında artım baş verib.

 

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Estoniya Rusiya ilə sərhədin bağlanması ilə bağlı qanun layihəsini birinci oxunuşda təsdiqləyib

ABŞ müdafiə naziri: Venesuelanın müdafiə sektorunda islahatlara kömək etməyə hazırıq

Naxçıvan Dövlət Universitetində “Açıq mikrofon” layihəsinin növbəti görüşü olub

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

Finlandiyada ən nadir pişik cinslərindən olan likoylar yetişdirilir

Azərbaycan nümayəndə heyəti San Paulu Şəhər Şurasında görüş keçirib

Çin batareyaların, Günəş panellərinin və külək turbinlərinin pərlərinin təkrar emalı ilə bağlı yeni qaydalar hazırlayır

Ceyhun Bayramov və Hakan Fidan arasında telefon danışığı olub

Naxçıvan Dövlət Universiteti ilə muxtar respublikanın Mədəniyyət Nazirliyi arasında əməkdaşlıq memorandumu imzalanıb

Zelenski: Ukrayna Donald Trampın Çindəki danışıqları barədə məlumat gözləyir

“Neftçi” FIBA Avropa Kubokunda növbəti oyununu uduzub

ABŞ ilə Venesuela arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlıq müqaviləsi imzalanıb

Gənclər və idman naziri “Eurosport”un nümayəndələri ilə görüşüb

Putin və Trampın görüşü noyabrın 19-na planlaşdırılıb

Azərbaycanın dörd boksçusu U-23 Avropa çempionatında növbəti mərhələyə yüksəlib

“Gəncə” basketbol klubu FIBA Avropa Kubokunda növbəti oyununu keçirib

Latviya səfiri: Azərbaycan təbiəti, tarixi və qonaqpərvərliyi ilə heyran edir

Səfir: İçərişəhər hər zaman insana ilham verir

Qazaxda baş verən qəzada ölənlərin sayı 4-ə çatıb YENİLƏNİB VİDEO

Qazaxda baş verən qəzada ölənlərin sayı 4-ə çatıb YENİLƏNİB VİDEO

“LANDAU Lions” FIBA Avropa Kubokunda növbəti oyununu keçirib

Kanada mətbuatı: Kanada Azərbaycanla tərəfdaşlığı genişləndirməlidir

Bakıda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin müstəqilliyinin 43-cü ildönümü qeyd olunub

Bərdədə piyadanın ölümü ilə nəticələnən yol qəzası baş verib

Milli Məclisin sədri Türkmənistanda işgüzar səfərdədir

Bakıda səfirlərin fotolarından ibarət “Başqa Azərbaycan” sərgisi açılıb

Azərbaycan ilə ABŞ arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası çərçivəsində əməkdaşlıq layihələri nəzərdən keçirilib

Bu saata olan əsas xəbərlər

“Şuşa – İƏT-in turizm paytaxtı 2026” tədbirinin bağlanış mərasimi olub YENİLƏNİB VİDEO

“Şuşa – İƏT-in turizm paytaxtı 2026” tədbirinin bağlanış mərasimi olub YENİLƏNİB VİDEO

Cenevrədə Azərbaycanın sədrliyi ilə Miqrasiya üzrə Qlobal Paktın “Çempion ölkələr” təşəbbüsü çərçivəsində görüş təşkil olunub

Böyük Britaniya Aİ ölkələrindən olan tələbələr üçün təhsil haqlarını azaltmağa hazırlaşır

Cənubi Koreyada imtahanda süni intellektdən istifadə edənləri xəbər verənlər 75 min dollar mükafat alacaq

Dünya Çin Dili Konfransında Azərbaycanda Çin dilinin tədrisinə dair məruzə dinlənilib

YAP nümayəndə heyəti Rusiyada keçirilən beynəlxalq tədbirdə iştirak edib

Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası: dövlət-vətəndaş cəmiyyəti əməkdaşlığı və regional sülh gündəliyi ŞƏRH

Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanının ölkəmizə səfəri davam edir VİDEO

Gürcüstan Müdafiə Qüvvələri komandanının ölkəmizə səfəri davam edir VİDEO

VK: Təəssüflər olsun ki, bəzi vəkillərin saxlanılması ilə bağlı məlumatların mediada ictimaiyyətə təqdim edildiyini müşahidə edirik

Qarabağda CİS və Yerin Məsafədən Müşahidəsi texnologiyaları ilə layihələr reallaşdırılır – MÜSAHİBƏ

Böyük Britaniyanın yenidən Avropa İttifaqına üzvlüyünə dair çağırış edilib

Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın Qərbə çıxışında mühüm nəqliyyat-logistika qovşağına çevrilir - ŞƏRH

Yerjan Mukaş: Şuşa “Turizm paytaxtı” kimi çox gözəl tədbirlərə ev sahibliyi edib VİDEO

Yerjan Mukaş: Şuşa “Turizm paytaxtı” kimi çox gözəl tədbirlərə ev sahibliyi edib VİDEO

Avropada yeni sərhəd nəzarəti sistemi britaniyalılar üçün ciddi problemlər yaradır

Kənan Quluzadə: Bu ilin əsas fəlsəfəsi Şuşanın turizm imkanlarını dünyaya tanıtmaqdır VİDEO

Kənan Quluzadə: Bu ilin əsas fəlsəfəsi Şuşanın turizm imkanlarını dünyaya tanıtmaqdır VİDEO

ANAMA sədri Brüsseldə mühüm görüşlər keçirib: minatəmizləmə sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq genişlənir

Balakəndə aqrar sektorun inkişafı istiqamətində bir neçə layihə icra olunur

DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat: 104 kiloqram narkotik ələ keçirilib, 8 nəfər saxlanılıb VİDEO

DİN-dən irimiqyaslı əməliyyat: 104 kiloqram narkotik ələ keçirilib, 8 nəfər saxlanılıb VİDEO

AQTA-da uşaqlar üçün əyləncəli və maarifləndirici gün

Nəğmələrdə yaşayan ömür: Bəstəkar Oqtay Rəcəbovun 85 illiyi qeyd edilib

“E-Şikayət” sistemi vasitəsilə poçt rabitəsi xidmətləri ilə bağlı 3015 şikayət daxil olub

Beynəlxalq axtarışda olan Özbəkistan vətəndaşı Azərbaycanda saxlanılaraq ölkəsinə təhvil verilib

Lətif Kərimovun 120 illiyi münasibətilə yeni kitab təqdim olunub

Bakıda Gələcəyin Peşələri Sammiti keçirilib VİDEO

Bakıda Gələcəyin Peşələri Sammiti keçirilib VİDEO

Böyük Qayıdışdan regional sülhə: Azərbaycan postmüharibə dövrünün yeni reallıqlarını formalaşdırır – ŞƏRH

Səudiyyə Ərəbistanı enerji sahəsində razılaşmaların əldə olunmasına maneçilikdə ittiham edilir

Xəzər dənizinin səviyyəsinin 2050-ci ildən sonra yüksəlməsi ehtimal olunur

Azərbaycanla Gürcüstan arasında ikitərəfli əlaqələrin aktual istiqamətləri nəzərdən keçirilib

Avropa Mərkəzi Bankı avrozonada maliyyə riskləri ilə bağlı xəbərdarlıq edib

AzTU Fənlərarası Elm Reytinqdə yer alıb

Qəbələ Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzində nümunəvi tələbələrin valideynləri mükafatlandırılıb VİDEO

Qəbələ Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzində nümunəvi tələbələrin valideynləri mükafatlandırılıb VİDEO

DİM dövlət qulluğu üzrə imtahan verəcək namizədlərə müraciət edib

® “Birbank”ın “Böl-ödə” krediti ilə 15 min manatadək alış-verişi 6 ayadək komissiyasız hissələrə bölün

CECECO Türkiyənin Külək Enerjisi Assosiasiyası ilə memorandum imzalayıb

Ayxan Abbasov: Yeni müqavilə məsələsini AFFA rəhbərliyi ilə müzakirə edəcəyik

Azərbaycan Qazaxıstanla aqrar sahədə təcrübə mübadiləsi aparıb

İlk dəfə yığmaya dəvət alan futbolçu: Kumirim Kriştianu Ronaldudur - MÜSAHİBƏ

Konqoda Ebola epidemiyası rekord sürətlə yayılır və ölüm halları artır

Yaşar Gülər: Azərbaycanla əməkdaşlıq qarşılıqlı etimad əsasında güclənir

Hacı İsmayılov: Teatr Xadimləri İttifaqının əsas məqsədi Azərbaycan teatrının inkişafına töhfə verməkdir

Milli Məclisdə 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxil olan qanun layihələrinin birinci oxunuşda müzakirəsi başa çatıb YENİLƏNİB VİDEO

Milli Məclisdə 2027-ci ilin büdcə zərfinə daxil olan qanun layihələrinin birinci oxunuşda müzakirəsi başa çatıb YENİLƏNİB VİDEO

Antalya hava limanında Azərbaycanın Türkiyəyə qardaşlıq dəstəyini əks etdirən əsər diqqət çəkir

Sankt-Peterburqda Azərbaycan dili və müasir nəsrinə dair kitablar təqdim olunub

Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində Nadir şah dövrünün əyanlarına məxsus çəpkən qorunur

Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin tabeliyində “Su və Meliorasiya üzrə Layihələndirmə və Elmi Tədqiqat İnstitutu”nun strukturunun, işçilərinin say həddinin, əməkhaqlarının (vəzifə maaşları, vəzifə maaşlarına əlavələr, mükafatlar və digər ödənişlər) məbləğlərinin təsdiq edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan-Gürcüstan iqtisadi tərəfdaşlığının inkişaf perspektivlərinə dair fikir mübadiləsi olub

Rusiyadan Antalyaya uçan sərnişin təyyarəsində bomba xəbərdarlığı edilib

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2023-cü il 28 dekabr tarixli 485 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət orqanlarının (qurumlarının) və yerli özünüidarəetmə orqanlarının istifadə etməli olduqları texnoloji avadanlığa və proqram təminatına dair tələblərə uyğunluğun müəyyənləşdirilməsi Qaydası”nda dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin QƏRARI

Azərbaycan Xəzər regionu ilə Avropa arasında yaşıl enerji körpüsünə çevrilir - AÇIQLAMA

Ölkədaxili və beynəlxalq yük daşımalarını həyata keçirən sürücülər üçün imtahana qeydiyyat elan olunur

CECECO və ECOSF təmiz enerji sahəsində əməkdaşlıqla bağlı anlaşma memorandumu imzalayıblar

Bakı Dialoqunun yekun Bəyannaməsi BMT Baş Assambleyasının və Təhlükəsizlik Şurasının rəsmi sənədi kimi yayılıb

İqtisadiyyat nazirinin Ağcabədidə vətəndaşlarla görüşünün vaxtı dəyişdirilib

COP31-in rəngarəng anları FOTOLARDA

“Bursaspor”: Toral Bayramova bir neçə ölkədən təkliflər var - EKSKLÜZİV

Qədim Bərdənin zəngin tarixi və memarlıq incisi – “Allah-Allah” türbəsi

Azərbaycan və macar dillərində ifa olunan “Pəncərə” mahnısına videoklip çəkilib VİDEO

Azərbaycan və macar dillərində ifa olunan “Pəncərə” mahnısına videoklip çəkilib VİDEO

Bakının ruhunu yaşadan memarlıq inciləri - FOTOREPORTAJ

İordaniyada helikopter qəzasında beş zabit xəsarət alıb

İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda şagirdin süni intellekt və IoT əsaslı layihəsi təqdim olunub

Mərkəzi Bankın nümayəndələri Xankəndidə vətəndaşların müraciətlərini dinləyib

“AzerGold”un bölgələrdə formalaşdırdığı qabaqcıl KSM təcrübəsi Balakəndə də tətbiq ediləcək

Əyyub Quliyev: Beynəlxalq musiqi platformasında Azərbaycanı təmsil etmək qürurverici idi

AVRO-2028: Azərbaycan millisinin rəqibləri ilə bağlı səfər məhdudiyyətləri müəyyənləşib

Professor İsmayıl Məmmədlinin 80 illik yubileyi qeyd olunub

Kreml: APEC sammitində Putin ilə Tramp arasında tammiqyaslı danışıqlar gözlənilmir

Peşə Təhsili Forumu: Əmək bazarının yeni tələbləri və insan kapitalı

Botanika İnstitutu: Xarıbülbülün təbii mühitindən çıxarılması onun məhvinə səbəb ola bilər

Fransada etirazlar başlayandan 7184 nəfər polis nəzarətinə götürülüb, 466 etirazçı həbs olunub

BDU-nun nümayəndə heyəti Astanada III Beynəlxalq Strateji Tərəfdaşlar Forumunda iştirak edir

Ötən ay İqtisadiyyat Nazirliyinin Çağrı Mərkəzinə 53 minə yaxın müraciət daxil olub

Azərbaycan idmançıları muaytay üzrə dünya çempionatında üç medal qazanıblar

Bakının Sabunçu rayonunda evlərdən oğurluq edənlər saxlanılıblar