Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

CƏMİYYƏT

İqlim dəyişikliyi nədir?

İqlim dəyişikliyi nədir?

Bakı, 1 dekabr, AZƏRTAC

İqlim dəyişikliyi Yer kürəsində orta temperaturlar və hava şəraitinin uzunmüddətli dəyişməsidir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, qlobal temperatur insan fəaliyyəti sayəsində artır, onların nəticələri arasında daha sürətli istilik dalğaları və dəniz səviyyəsinin artımı var. İqlim dəyişmələri sahəsində beynəlxalq ekspertlərin qiymətləndirmələrinə görə, yaxın onilliklərdə çox güman ki, vəziyyət pisləşsin, lakin təcili hərəkətlər iqlim dəyişmələrinin ən pis nəticələrini məhdudlaşdıra bilər.

Antropogen amili iqlim dəyişmələrinə təsir edirmi?

İqlim Yer kürəsi tarixi boyunca dəyişib. Lakin təbii səbəblər ötən yüzilliyin xüsusilə sürətli istilənməsini şərtləndirmir. Bu yaxınlarda baş vermiş iqlim dəyişmələrinə antropogen amil səbəb olub, bu da əsasən qazıntı yanacağının – kömür, neft və qazın evlərdə, zavodlarda və nəqliyyatda geniş istifadə edilməsinə görə baş verir. Qazıntı yanacağı yanan zaman istixana qazlarını - əsasən karbon qazını (CO2) atmosferə buraxır. Bu, Yer səthinə yaxın atmosferdə artıq enerjini saxlayaraq, planetin istiləşməsinə səbəb olur.

Sənaye inqilabının əvvəlindən bəri insanlar böyük miqdarda qazıntı yanacağı yandırmağa başladılar, CO2-nin atmosferdə miqdarı təxminən 50 faiz artdı.

İqlim dəyişmələrinin bu günə olan nəticələri hansılardır?

Qlobal orta temperaturun Selsi üzrə 1,1 dərəcə artması o qədər də böyük bir nailiyyət kimi görünməyə bilər. Lakin bu, ətraf mühitə böyük təsir göstərib, o cümlədən istilik dalğaları və leysanlar kimi daha tez-tez və intensiv ekstremal hava şəraiti, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə kömək edən buzlaqların və buz təbəqələrinin sürətlə əriməsi, Arktikada dəniz buzu sahəsinin kəskin azalması, okeanın istiləşməsinə səbəb olub.

İqlim dəyişdikcə insanların həyatı da dəyişir.

Məsələn, Şərqi Afrikanın bəzi rayonları bu yaxınlarda son 40 ilin ən güclü quraqlığını yaşayıb, nəticədə 20 milyondan çox insan şiddətli aclıq təhlükəsi ilə üz-üzə qalıb. 2022-ci ildə Avropada istilik dalğaları ölüm hallarının anormal artmasına səbəb olub.

Gələcək iqlim dəyişmələri dünyaya necə təsir edəcək?

Temperatur artdıqca, iqlim dəyişmələrinin təsiri daha da pisləşir. İqlim Dəyişmələri üzrə Hökumətlərarası Ekspertlər Qrupunun (İDHEQ) məlumatına görə, uzunmüddətli temperatur artımını Selsi üzrə 1,5 dərəcəyə qədər məhdudlaşdırmaq çox vacibdir.

Elm tam əmin deyil, lakin Selsi üzrə 1,5 dərəcəlik istiləşmə ilə müqayisədə 2 dərəcəlik qlobal istiləşmənin nəticələri aşağıdakıları ehtiva edə bilər. Dəniz səviyyəsinin qalxması 1,5 dərəcə ilə müqayisədə 0,1 metr artacaq ki, bu da əlavə 10 milyon insanı risk altında qoyacaq. Mərcan qayalarının 99 faizindən çoxu 1,5 dərəcə Selsi istiləşmə ilə 70-90 faiz ilə müqayisədə yox olacaq. İki dəfə bir çox bitkilər və onurğalılar ərazilərinin yarısından çoxunda uyğun olmayan iqlim şəraitinin təsirinə məruz qalacaqlar. 2050-ci ilə qədər 1,5 dərəcə istiləşmə ilə müqayisədə bir neçə yüz milyon daha çox insan iqlim risklərinə və yoxsulluğa məruz qala bilər.

Hökumətlər iqlim dəyişmələri ilə bağlı nə edir?

2015-ci ildə Parisdə imzalanan Sazişdə 200-ə yaxın ölkə qlobal istiləşməni Selsi üzrə 1,5 dərəcə səviyyəsində saxlamağa çalışacaqlarını öhdəsinə götürüb.

Bu məqsədə nail olmaq üçün 2050-ci ilə qədər sıfır CO2 emissiyasına nail olmaq lazımdır. Xalis sıfır səviyyə istixana qazları emissiyalarının mümkün qədər azaldılması və atmosferdən istənilən qalan emissiyaların aradan qaldırılması deməkdir.

Əksər ölkələr xalis sıfır hədəflərə nail olmağı düşünürlər. Bununla belə, istixana qazlarının səviyyəsi hələ də sürətlə yüksəlir və dünyanın 1,5 dərəcədən yuxarı istiləşməsi "ehtimal olunur", deyə İDHEQ bildirir.

İnsanlar nə edə bilər?

Böyük dəyişikliklər hökumətlərdən və biznes dairələrindən irəli gəlməlidir, lakin fərdlərdən olan kiçik dəyişikliklər kömək edə bilər: daha az uçmaq; daha az enerji sərf etmək; ev izolyasiyasını və enerji səmərəliliyini artırmaq; elektrik avtomobillərinə keçmək və ya avtomobilsiz yaşamaq; qaz mərkəzi isitmə sistemini istilik nasosları kimi elektrik sistemləri ilə əvəz etmək; daha az qırmızı ət yemək.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

FIFA göy vərəqənin tətbiqinin əleyhinədir

İtaliyada kiçik təyyarə qəzaya uğrayıb, pilot və sərnişin həlak olub

Ağdərədə ilk dəfə buraxılış imtahanı keçirilir

Bu gün 52 mindən çox XI sinif şagirdi buraxılış imtahanı verəcək

Göygöldə ağır yol qəzası: 1 nəfər ölüb, 3 nəfər yaralanıb

Qırmızı dənizdə quru yük daşıyan gəmi batıb

Alimlər hansı hava şəraitinin insult riskini artırdığını müəyyən ediblər

İtaliya gəmisi Qırmızı dənizdə husilərin PUA-sını vurub

Hakim İspaniya çempionatının matçında "Real Madrid"i qələbədən məhrum edib

Çexiya hakimiyyəti etiraz aksiyaları keçirmək istəyən fermerlərin tələblərini təmin etməyə çalışır

Yanvarda AKİA tərəfindən 58 kənd təsərrüfatı texnikasının satışı maliyyələşdirilib

Xankəndi–Bakı ultra marafonu: Ucardan start götürən üçüncü mərhələ Hacıqabulda başa çatıb FOTO

Almaniya Kansleri Qərb ölkələrinin hərbçilərinin Ukraynaya göndərilməsinə qarşı çıxıb

Maldiv adalarında dənizdə batan qayıqdan 13 nəfər xilas edilib

HƏMAS İsraillə danışıqları davam etdirməyə hazır olduğunu açıqlayıb

Kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracı dəyər ifadəsində 12,1 faiz artıb

Azərbaycan və Gürcüstanın qadın şahmatçıları arasında növbəti yoldaşlıq görüşü keçirilib

Şair Sahib Məmmədov: Nə qədər varıq, kitablar da bizimlə birgə var olacaq

Türkiyə Superliqası: "Fənərbağça" səfərdə vacib üç xal qazanıb

Samuxda 2000 ağac əkilib

Azərbaycan QHT-ləri Xarici Əlaqələr üzrə Alman Şurası və Konrad Adenauer Fondunun rəhbərlərinə açıq məktub ünvanlayıb

Azərbaycan Kuboku: "Sabah" və "NTD-İndiqo" qalib gəlib

Azərbaycanın xarici işlər naziri qazaxıstanlı həmkarı ilə görüşüb

Ceyhun Bayramov: COP Üçlüyü çərçivəsində Braziliya ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün geniş imkanlar var

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Rusiya Elmlər Akademiyasının 300 illiyi qeyd olunub

Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı artıb

Bastiada korsikalılar Fransa repressiyasına qarşı etiraz nümayişi keçiriblər YENİLƏNİB VİDEO

Kamera və Orqan Musiqisi Zalında Eynaudinin əsərləri səsləndirilib

COP29 çərçivəsində TDT ilə mümkün əməkdaşlıq sahələri nəzərdən keçirilib

Premyer Liqa: "Sabah" evdə “Araz-Naxçıvan”ı məğlub edib

DİN narkotik vasitələr və onun fəsadları barədə maarifləndirici qısametrajlı film hazırlayıb VİDEO

Artan yük tələbatını qarşılamaq üçün Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin modernləşdirilməsi işləri yekunlaşır

Antalya Diplomatiya Forumunda Avrasiya ölkələri arasında inkişaf prespektivləri müzakirə olunub

Əlcəzairdə Qaz İxrac Edən Ölkələr Forumunun 7-ci Sammiti işə başlayıb

Ceyhun Bayramov: Türkiyə ilə Azərbaycan arasında dünyada bənzəri olmayan münasibətlər mövcuddur

Azərbaycan etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirir ŞƏRH

Azərbaycanın xarici işlər naziri Antalyada mediaya açıqlama verib

Lavrov: Rusiya-Ermənistan münasibətlərində çox şeyi dəyişmək lazımdır

Milli Məclis sədrinin müavini: Azərbaycan enerji təhlükəsizliyinin qarantıdır

Vəkillər Kollegiyasında Almaniya Bundestaqının nümayəndə heyəti ilə görüş keçirilib

Müharibə Xarkov şəhərinə təxminən 10 milyard ABŞ dolları dəyərində ziyan vurub – AZƏRTAC-ın XÜSUSİ REPORTAJI VİDEO

Sergey Lavrov: Moskva üçtərəfli bəyanatların nəzərdə tutduğu məsələlərin həllinə kömək göstərməyə hazırdır

Azərbaycan cüdoçuları “Böyük Dəbilqə”nin ikinci günündə də medal qazana bilməyiblər

Moldova Baş nazirinin müavini Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesinin perspektivləri barədə məlumatlandırılıb

Azərbaycan Premyer Liqası: “Zirə” - “Turan Tovuz” oyununda qalib müəyyənləşməyib

Veysi Kurt: BTQ-nin tam gücü ilə işə salınması ölkələrimizin iqtisadiyyatının güclənməsinə səbəb olacaq

Kanada Namizədlər Turnirinə ev sahibliyi etmək hüququnu itirə bilər

® “Azercell”in dəstəyilə “Robotex Türkiyə”nin regional yarışlarına start verilib

Tahir Budaqov: Azərbaycan-Türkiyə qardaşlıq əlaqələri partiyalararası münasibətlərin də güclənməsinə şərait yaradıb

Xocalıda kütləvi məzarlıqda aşkar edilmiş insan qalıqlarının sayı 13-ə çatıb

Azərbaycan “mavi yanacaq” ixracı coğrafiyasını daha da genişləndirir ŞƏRH

Cənub Qaz Dəhlizi: Azərbaycanın strateji baxışı

Böyük Britaniyada qızılca epidemiyası təcili vaksinləmə kampaniyasını zəruri edib

Kəlbəcərdə yük maşını aşıb, sürücü ölüb

Ceyhun Bayramov iraqlı həmkarını bölgədə mövcud vəziyyət barədə məlumatlandırıb

Koksaki virusu və onun əlamətləri

Beynəlxalq Qadınlar Günü ərəfəsində şəhid və qazi analarının iştirakı ilə tədbir keçirilib

Rəşad Sadıqov: “Qarabağ”ın “Bayer”i keçəcəyinə inanıram

Azərbaycan gimnastları Almaniyadakı turnirdə bürünc medal qazanıblar

“Barselona” ötən il forma satışından ən çox gəlir əldə edən klub olub - SİYAHI

İsmayıllı və Qəbələdə vətəndaşlardan 16 tüfəng götürülüb

"Avropa Bilik Yarışması"nın qalibləri mükafatlandırılıb

Bakıda Azərbaycan Pulmonologiya Simpoziumu keçirilib

“Neftçi”nin üç futbolçusu “Qarabağ”la matçı buraxacaq

Peter Mixalko: “Avropa Bilik Yarışması”na Azərbaycanda gənclər arasında böyük maraq var

Cənub Qaz Dəhlizi beynəlxalq əməkdaşlığın unikal formatını əks etdirən platformaya çevrilib ŞƏRH

Azərbaycan Bakı-Tbilisi-Qars ilə bağlı yaradılacaq müəssisədə 50 faiz pay sahibi olacaq

Husilərin hücumuna məruz qalan Britaniya gəmisi Qırmızı dənizdə batıb

COP üzrə dünyanın ən nüfuzlu ekspertləri Qlobal Bakı Forumunda bir araya gələcəklər

Sədr: BTQ-nin modernləşdirilməsi üzrə işlərin 95 faizi başa çatdırılıb

Naxçıvanda ilin ilk ağacəkmə aksiyası keçirilib

Ərəb mediası: İsrail və HƏMAS atəşkəs və girovların mübadiləsi sxemi üzrə razılıq əldə ediblər

Serdar Kılıc: Türkiyə Ermənistanla normallaşma prosesini Azərbaycanla sıx koordinasiyada davam etdirir

Bakıda “Heydər Əliyev irsi, qadın siyasəti” mövzusunda konfrans keçirilib

BMT “Quran”ın yandırılması faktlarına görə İsveçi tənqid etməyib

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il 16 fevral tarixli 386 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Ə.A.Rəsulovun 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

İmişli sakini tonqala düşərək ölüb VİDEO

Ermənipərəst senatorla korrupsiya əlaqəsinə girmək istəyən biznesmen təqsirini etiraf edib

YAP Sədrinin müavini ilə Ulusal Birlik Partiyasının Sədri arasında görüş olub

Səhiyyə Nazirliyi Gəncədə “İlk tibbi yardim - ikinci həyata addim” adlı fləş-mob keçirib

“Qarabağ” – “Bayer” oyunu üçün satılan biletlərin sayı açıqlanıb

Azərbaycanla Lüksemburq arasında əməkdaşlıq əlaqələri müzakirə edilib

Naxçıvanda Təcili Tibbi Yardım Mərkəzinin əməkdaşları təlimlərə cəlb olunublar

Moldova ilə potensial əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub

Kanalda batması ehtimal olunan azyaşlının axtarış-xilasetmə tədbirləri davam edir VİDEO

Musiqi məktəbinin sazçalanlar ansamblı Gəncə Dövlət Filarmoniyasının səhnəsində çıxış ediblər

İşğaldan azad olunan ərazilərdə işəgötürənlərin kadr ehtiyaclarının qarşılanması üzrə görüləcək birgə işlər müzakirə olunub

Xarici və daxili mühit havasının çirklənməsi astma və allergik xəstəliklərin yayılmasını artırır

“Yaşıl dünyamızı qoruyaq” – konfrans

“Alibaba” portretləri canlandıran EMO neyro-şəbəkəsini təqdim edib

Bağdad Amreyev: Türk İnvestisiya Fondu mart ayından fəaliyyətə keçəcək

Arzu Babayeva: Ümumdünya Vəhşi Təbiət Günündə hər kəsi milli parkların zəngin ekosistemi ilə tanış olmağa dəvət edirik

Azərbaycanda startap ekosisteminin inkişafı istiqamətində görülən işlər müzakirə olunub

Gəncədə iki evdə yanğın olub VİDEO

FIBA reytinqi: Azərbaycan millisi 13 pillə irəliləyib

YAP və AK Parti sədrlərinin müavinləri Antalyada görüşüblər VİDEO

Xankəndi-Bakı ultra marafonunun ikinci mərhələsinin qalibi müəyyənləşib

Avropa Komissiyası Macarıstanla bağlı mövqeyini yumşaldır

Yaponiya parlamentinin komissiyası 750 milyard dollarlıq büdcə layihəsini təsdiqləyib