DÜNYA

MOTSARTA REKVİYEM

28.02.2006 [13:50]
Çap et
A⁺ A^-

Bu il Volfqanq Amadey Motsartın adı dünya xəbərlərində tez-tez səslənəcəkdir. Yanvarın axırlarında bütün musiqi dünyası dahi Avstriya bəstəkarının doğumunun 250 illiyini təntənə ilə qeyd etdi. Onun yubileyi ilə bağlı tədbirlər isə hələ bir çox aylar davam edəcəkdir. Musiqi dühasının yaradıcılığı dərindən öyrənilmiş olsa da, şəxsi həyatı ilə bağlı çox məsələlər hələ aydınlaşdırılmamış qalır. Bunlardan biri də Motsartın ölümü ilə bağlıdır. Bu məsələ, bəlkə də, ən böyük sirrdir. Ehtimallar çoxdur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Moskvanın “MK-Bulvar” qəzeti tarixi kəşf iddiasında olmasa da, daha məntiqi görünən beş ehtimalı seçmişdir.

BİRİNCİ EHTİMAL

MOTSARTI SALYERİ ZƏHƏRLƏMİŞDİR

Salyerinin təqsiri barədə ehtimal onun ölümündən bir qədər əvvəl irəli sürülmüşdür. Deyilənlərə görə, bunu Salyeridən tövbə qəbul edən keşiş bilirdi. Saray bəstəkarı tövbə etmişdir ki, Motsartın ölümündə təqsirkardır. Kilsə kitabında isə müvafiq qeyd edilmişdir. Bundan azacıq sonra Salyerinin qızları – onlar yeddi nəfər idi – atasını dəlixanaya qoymuşlar. Salyerinin qohumları və dostları onun etirafının camaat arasında yayılmaması üçün mümkün olan bütün işləri görsələr də, lakin istədiklərinə nail ola bilməmişlər. Salyerinin etirafı XIX əsrin 30-cu illərində bir növ dəb halını alaraq qeybətə çevrilmişdir. Bu qeybət böyük rus şairi Aleksandr Puşkini “Motsart və Salyeri” əsərini yazmağa ruhlandırmışdır.

İKİNCİ EHTİMAL

MOTSART HƏKİMİN SƏHVİNİN GÜDAZINA GETMİŞDİR

Motsart ölümündən beş gün əvvəl qızdırmadan əziyyət çəkmişdir. Müalicə üçün bəstəkara buz qoymuşlar. Bundan sonra o, koma (huşsuzluq) vəziyyətinə düşmüş və canını tapşıranadək özünə gəlməmişdi. Belə ehtimal da var ki, Motsart zöhrəvi xəstəliyə tutulmuşdu və dava-dərman kimi civə qəbul edirdi. Bu da onu tədricən öldürürdü. Çox güman ki, bu, uydurmadır.

ÜÇÜNCÜ EHTİMAL

MOTSARTI ARVADI ÖLDÜRTMÜŞDÜR

Motsartın arvadı Konstantsa altı uşaq doğmuş, onların dördü ölmüşdü. Bəstəkarın sonuncu övladı onun vəfatından yarım il əvvəl – 1791-ci il iyulun 26-da dünyaya gəlmişdi. Konstantsa onu Vyana yaxınlığında, Badendə doğmuşdu. Motsartın şagirdi Frants Ksaver Züsmayer doğum zamanı Konstantsanın yanında olmuşdur. Motsartın oğluna da Frants Ksaver adı vermişdilər. Adların uyğunluğu Qərbin bir çox müasir tədqiqatçılarına öz ehtimalları üçün əsas olmuşdur. Motsart arvadının xəyanətindən xəbər tutsaydı, Konstantsa dilənçilik edəcəkdi. Qatilin məhz Frants Züsmayer olduğunu söyləyirlər. “Rekviyem”i Motsartın əvəzinə məhz Züsmayerin tamamladığını uzun illər heç kim bilmədi.

DÖRDÜNCÜ EHTİMAL

MOTSARTI ŞAGİRDİNİN ƏRİ ÖLDÜRMÜŞDÜR

Motsart musiqi müəllimi idi – kübar xanımlara belə bir formul üzrə dərs verirdi: ərlər dərslərin haqqını ödəyir, arvadları isə oxuyurlar. Qərb tarixçilərinin fərziyyələrindən birinə görə, Motsart şagirdlərindən birini - hüquqşünas Hofdemelin arvadı Mariya Maqdalenanı tovlayıb yoldan çıxarmışdı. Bundan xəbər tutan ər ağır xəstə yatan Motsartın evinə gələrək onu döymüş, nəticədə bəstəkar ciddi zədə alaraq ölmüşdür.

BEŞİNCİ EHTİMAL

MOTSART MASONLARIN QURBANI OLMUŞDUR

Motsartın müasirlərinin fikrincə, “Sehrli fleyta” nağıl-operasında Qədim Misir müdrikliyinin sirlərini mənimsəyən masonluqla xristianlığın qarşıdurmasının tarixi şifrlə yazılmışdır. Operanın sifarişçisi, varlı aktyor Şikaneder, guya, masonların ideya sifarişini yerinə yetirmişdir. Bir sıra tədqiqatçıların iddiasına görə, Motsart öz operasında masonların gizli mərasimini təsvir etmiş və bununla da onların qəzəbinə düçar olmuşdur. Müqəddəs sirləri açmaqda təqsirkar olanları ölüm cəzası gözləyirdi.