UİNSTON ÇÖRÇİLL ANTİSEMİT OLMUŞDUR?
AZƏRTAC Londonun “Deyli teleqraf” qəzetinə istinadla xəbər verir ki, Böyük Britaniyanın elmi dairələrində Baş nazir Uinston Çörçillin antisemit olub-olmadığı barədə qızğın diskussiyalar gedir. Mübahisənin başlanmasına Kembric Universiteti Homerton kollecinin mühazirəçisi Riçard Toyinin çıxışı səbəb olmuşdur. Alimin dediyinə görə, o, Çörçillin arxivində “Yəhudilər təqiblərə necə müqavimət göstərə bilərlər” sərlövhəli məqalə tapmışdır. Toyi 1937-ci ildə yazılmış bu məqaləni oxuduqdan sonra belə qənaətə gəlmişdir ki, Britaniyanın Baş naziri yəhudi xalqına münasibətində “ardıcıl” olmayıbdır.
Onun sözlərinə görə, məqalədə deyilir ki, yəhudilər öz “biganəlik və pərakəndəliklərini” özləri nümayiş etdirirdilər, çünki “onlar əziyyət çəkdikləri düşmənçiliyə görə qismən məsuliyyət daşıyırlar”. Sənəddə həmçinin vurğulanır ki, yəhudilərin “başqalarından fərqli baxış və ənənələri var, özgə cür düşünür və assimilyasiya olmaqdan imtina edirlər”.
Universitet mühazirəçisinin iddiasına görə, Çörçill yəhudi sələmçilərin (məqalədə onlar “qaniçənlər” adlandırılır) fəaliyyətindən bəzi britaniyalıların hiddətləndiyini yazır.
Çörçillin rəsmi bioqrafı Martin Gilbert isə bildirmişdir ki, Böyük Britaniyanın Baş naziri həmişə yəhudi xalqının tərəfdarı olmuşdur. Tədqiqatçının sözlərinə görə, bu məqaləni Çörçill deyil, xüsusi olaraq işə götürülmüş müəllif - Adam Marşall Diston yazmışdır. Gilbertin fikrincə, Distonun yəhudilər barəsində belə “müəmmalı” baxışlarını başa düşmək olar. Axı, o, Britaniya Faşistlər İttifaqının üzvü idi.
Çörçillin bioqrafı əmindir ki, bu məqalə dərc edilməmişdir, çünki baş nazir onun məzmunu ilə tanış olduqdan sonra onu mətbuat səhifələrinə çıxarmağa icazə verməmişdir. Lakin Toyi iddia edir ki, məqalənin qaralama variantında Çörçillin qeydləri var, bu isə o deməkdir ki, Baş nazir məqaləni oxumuş və onunla razılaşmışdır. Mühazirəçinin sözlərinə görə, 1940-cı ildə, Britaniya hökuməti başçısının materialları dərc edilən vaxtlarda onun katibi demişdir ki, yəhudilər haqqında bu məqaləni indiki halda mətbuat səhifələrinə çıxarmaq “məqsədəuyğun deyildir”.
Riçard Toyi onun bəyanatı geniş əks-səda doğurduqdan sonra izah etmişdir ki, Çörçilli antisemit saymır və məqalənin Diston tərəfindən yazıldığı barədə fikirlə razıdır. Amma bu məqalə, Toyinin fikrincə, məhz bununla maraqlıdır ki, Baş nazirin yəhudilər barəsində baxışlarının ardıcıl olmadığını göstərir. Lakin Çörçillin bioqrafı Gilbert bildirmişdir ki, o, həmin məqalədən materialları hələ 1980-ci ildə Britaniya Baş nazirinin yazışmalarına həsr olunmuş məcmuədə dərc etdirmişdir.
“Sandi tayms” qəzeti yazır ki, açıqlanmış məlumatlar yəhudi xalqının müttəfiqi kimi Çörçill haqqında hamılıqla qəbul olunmuş təsəvvürlərə ziddir. Axı, 1948-ci ildə Çörçill İsrail dövləti yaradılmasının təşəbbüsçülərindən biri olmuşdur.
Bölmənin digər xəbərləri
