Bakı, 17 aprel, AZƏRTAC

Azərbaycanda hələ sovet dövründən, daha dəqiq desək, Ulu Öndər Heydər Əliyevin respublikaya rəhbərlik etdiyi illərdən başlayan tikinti-quruculuq işləri memarlığın, dizayn istiqamətinin inkişafı üçün əlverişli şərait yaratdı. Əlli ildən çoxdur ki, davam edən bu prosesin müsbət nəticələri hiss olunmaqdadır, ölkəmizdə yüksəkixtisaslı inşaat mühəndisləri, memarlar, dizaynerlər ordusu formalaşıb ki, bu gün istənilən irihəcmli layihəni vaxtında və peşəkarlıqla yerinə yetirmək mümkündür. Bununla yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə də Prezident İlham Əliyevin xüsusi diqqəti sayəsində aparılan tikinti-quruculuq işləri bir sıra peşə sahiblərinə, o cümlədən dizaynerlərə qarşı yeni tələblər formalaşdırdı. Bəs, ali təhsil müəssisələri bu tələbi qarşılaya bilirmi?

AZƏRTAC-ın müsahibi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin (AzMİU) yeni yaradılan Dizayn fakültəsinin dekanı Fərid Kərimovdur.

-Fərid müəllim, necə oldu ki, Dizayn fakültəsi yaradıldı və bu fakültə ölkəmiz, eləcə də AzMİU üçün nələr vəd edir?

-Bu gün “dizayn” sözü çox populyardır və bu, səbəbsiz deyil. Dizayn məhsulu insan həyatının, demək olar ki, hər bir sahəsini əhatə edir. Fəaliyyət göstərdiyimiz hər yerdə dizayn mövcuddur. Bu gün sürətlə rəqəmsallaşan dünyamızda dizaynsız heç bir sahəni təsəvvür etmək mümkün deyil. Beləliklə, dizayn sahəsi aktual olduğu üçün onun tədrisi də hər zaman böyük maraq doğurub.

Bildiyiniz kimi, universitetimizdə hələ 1994-cü ildən “Mühitin dizaynı” ixtisası üzrə mütəxəssis hazırlığına başlanılıb. 1998-ci ildə bu ixtisas üzrə ilk məzunlarımız oldu. Daha sonra, 2000-ci ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin rektoru professor Gülçöhrə Məmmədovanın əmri ilə Dizayn kafedrası yaradıldı. Ötən ilin noyabr ayında biz universitetimizdə dizayn ixtisasının tədrisinin 25 illiyini təntənəli şəkildə qeyd etdik. Ötən dövr ərzində nəyə nail olmuşuq, nə edə bilmişik? Bu kimi sualların cavabını biz tədbirdə, sərgidə mümkün olduğu qədər göstərməyə çalışdıq. Görülmüş iş həddindən artıq böyük və maraqlı idi. İstər tələbələrimiz, istərsə də müəllimlərimiz bu illər ərzində böyük işlər görüblər. Bu da bir daha dizaynın nə qədər aktual sahə olduğunu sübut edir.

İldən-ilə bu sahəyə yönələn maraq və tələbatın çoxluğu səbəbindən artıq Memarlıq fakültəsinin tərkibində deyil, ayrı fakültə kimi fəaliyyət göstərmək qərarına gəldik. Əlbəttə ki, fakültənin yaradılması, həmçinin dizaynla bağlı yeni tendensiyaları daha geniş, daha effektiv şəkildə tədqiq etməyə imkan yaradır, xüsusən işğaldan azad olunmuş şəhərlərimizdə gedən sürətli bərpa və yenidənqurma işləri və bu sahədə peşəkar mütəxəssislərə olan tələbatın artması fakültənin yaranmasını zəruri etdi. Bu nöqteyi-nəzərdən yeni fakültənin yaradılması dizayn üzrə kadr hazırlığının genişləndirilməsi və keyfiyyətin artırılması deməkdir. Qeyd etmək istəyirəm ki, Dizayn fakültəsini yaratmaqla universitetimiz Azərbaycanda dizaynın inkişafına güclü təkan vermək niyyətindədir.

-Bildiyimiz kimi, bu ildən etibarən yeni fakültəyə tələbə qəbulu həyata keçiriləcək. Kadr hazırlığı üçün maddi-texniki baza və professor-müəllim heyəti yetərlidirmi?

-Bilirsiniz, biz artıq Memarlıq fakültəsinin tərkibində həyata keçirdiyimiz işləri bundan sonra yeni yaradılmış Dizayn fakültəsində reallaşdıracağıq. Əlbəttə ki, məsuliyyətimiz artıb. Çünki yeni fakültədə dizayn ixtisası ilə bağlı daha dərin və geniş layihələr işləniləcək, tədris prosesi daha da təkmilləşdiriləcək, ən müasir təcrübələr tətbiq olunacaq.

Bizim artıq Memarlıq fakültəsinin nəzdində dizayn ixtisası üzrə təhsil alan 500-dən çox tələbəmiz var. Onlar bundan sonra dizayn fakültəsinin tərkibində təhsillərini davam edəcəklər. Müəllimlərə gəldikdə isə, fakültəmiz mövcud 3 kafedradan və onların professor-müəllim heyətindən formalaşıb. Bunlar Qrafik və media dizaynı, Mühit dizaynı və Təsviri incəsənət kafedralarıdır. Bundan əlavə, İtaliya-Azərbaycan Dizayn Mərkəzi də 4 laboratoriyası və maddi-texniki bazası ilə birgə fakültənin tərkibindədir. Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, İtaliya-Azərbaycan Dizayn Mərkəzi uzun illərdən bəri maraqlı layihələrlə çıxış edir, onun laboratoriyaları, maddi-texniki bazası tələbələrimizə bu sahədə çox yardımçı olur. Düşünürəm ki, bundan sonra da həm mərkəzə, həm də kafedralara məxsus bu potensial peşəkar kadr hazırlığı işində bizə çox kömək edəcək.

-Fakültəyə qəbul qaydaları hansı şəkildə həyata keçiriləcək? Şərtlər nələrdən ibarətdir?

-Burada heç bir dəyişiklik yoxdur. Abituriyentlər əvvəlcə Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən mərkəzləşdirilmiş qaydada keçirilən qəbul imtahanında iştirak edirlər. Həmin imtahanın nəticələrinə əsasən qabiliyyət imtahanlarında iştirak edirlər. “Dizayn” ixtisasına qəbul olmaq istəyən abituriyentlər yalnız rəsm fənni üzrə qabiliyyət imtahanı verirlər. Qabiliyyət imtahanının nəticəsi bizim üçün çox önəmlidir. Bu imtahan əl qabiliyyəti, yaradıcı düşüncə tərzi, həcm-fəza anlayışı kimi digər bilik və bacarıqların yoxlanılması məqsədini daşıyır.

Xüsusilə, vurğulamaq istəyirəm ki, dizaynı anlamaq üçün təhsil əlbəttə ki, şərtdir. Lakin, bu sahədə də uğurlu olmaq həm də zaman ilə qazanılan təcrübələrə əsaslanır.

-Artıq süni intellektin təsirlərini həyatımızda hiss etməyə başlamışıq. Sizcə süni intellektin dizaynerləri əvəz etməsi mümkündürmü?

-Bu gün elm və texnika çox sürətlə inkişaf edir, lakin unuduruq ki, o texnikaya tapşırığı verən də insan beynidir, insan əlidir. Dizayn yaradıcı sahədir. Bu işlər adətən yüksək səviyyəli insan bacarıqları, emosional zəka və yaradıcılıq tələb edir. Bəli, bu gün süni intellekt insan fəaliyyətinin çox sahələrində özünə yer alıb və düşünmək olar ki, artıq bir çox şeyləri bizim əvəzimizə sərbəst şəkildə həyata keçirir. Bu, dizayn fəaliyyətinin müxtəlif sahələrində də müşahidə olunur. Mövcud reallığı danmaq olmaz və bununla ayaqlaşmaq lazımdır. Bu baxımdan biz də hər zaman tələbələrimizə daha innovativ, müasir və yeni biliklərin çatdırılmasına çalışırıq.

-Yeni yaradılan Dizayn fakültəsinin beynəlxalq əməkdaşlıqları, ikili diplom proqramları varmı?

-Biz 2019-cu ildən artıq Milan Politexnik Universiteti (POLİMİ) ilə birlikdə İtaliya-Azərbaycan Dizayn Mərkəzini yaratmışıq. Bu illər ərzində onlarla sıx əməkdaşlıq əlaqələri qurmaqla tədrisdə təcrübələrinə əsaslanaraq birgə layihələr reallaşdırmışıq. Bu əlaqələr çox uğurlu şəkildə davam edir. Artıq bizim ikili diplom proqramlarımız həyata keçirilir. Yeri gəlmişkən, bir neçə gün öncə universitetimizin rektorumu professor Gülçöhrə Məmmədovanın rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti İtaliyada, POLİMİ-də işgüzar səfərdə olub. Onlar əlaqələrin inkişaf etdirilməsi yollarını, yeni əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər. İkili diplom müqaviləsi çərçivəsində POLİMİ-də təhsil alan tələbələrimizlə görüşüblər. Sevindirici haldır ki, italyan müəllimlər bizim tələbələrdən razılıq edirlər. Təbii ki, biz bununla kifayətlənmirik. Müxtəlif ölkələrin qabaqcıl universitetlərinin bu sahə ilə bağlı təcrübəsindən yararlanmağa yönəlmişik. Ümid edirəm ki, bu istiqamətdə fərqli işlərimiz, layihələrimiz daha çox olacaq.

-Fərid müəllim, universitet tərəfindən dizayn ixtisaslı məzunların işlə təmin olunmasına xüsusi dəstək göstərilirmi?

-Əlbəttə ki, digər universitetlər kimi bizim də təyinat imkanımız yoxdur. Ümumiyyətlə təyinat sözü belə artıq unudulmaqdadır. Düşünürəm ki, təyinatın olmaması özlüyündə müsbət amildir, hər kəs haqqı olan yerdə, vəzifədə, işin başında olmalıdır. Bu, gənclərimiz arasında rəqabət imkanını da gücləndirir. Tələbələrimiz daha yaxşı iş imkanı qazanmaq üçün 4 il müddətində yüksək səviyyədə çalışırlar. Universitet olaraq biz də əlimizdən gələni edirik ki, onların hazırlıq səviyyəsi yüksək olsun.

Biz son illər çalışırıq ki, real layihələrlə tələbələrin marağını cəlb edək. Yəni ölkə daxilində fəaliyyət göstərən və eləcə də xarici dizayn sahəsi ilə məşğul olan qurumları, firmaları, şəxsləri universitetə dəvət edək, tələbələrin onlarla əlaqə qurmasına şərait yaradaq. Bu gün bu sahə ilə məşğul olan şirkətlər fərqlənən tələbə-gənclərlə tanış olmağa daha maraqlıdırlar. Belə bir mühit tələbələrimiz üçün də çox böyük vədlər verir, onlar real layihələrlə tanış olurlar, təcrübə imkanı əldə edirlər və beləliklə, məzun olduqdan sonra bu sahədə düzgün istiqamətlənmələrinə, özlərini tapmağa şərait yaranır.

Konkret statistikasını aparmasaq da, deyə bilərəm ki, məzunlarımızın böyük əksəriyyəti öz ixtisasları üzrə işləyir.