“Azərbaycan xalqı özlüyündə, təbiətinə görə,

öz xarakterinə görə yüksək tolerantlıq hissinə malikdir”.

Heydər Əliyev

Müasir dünyada müxtəlif səbəblərdən baş verən münaqişələr fonunda dünya insanının yaşadığı cəmiyyəti qorumağa istiqamətlənmiş çağırışların olmasına hər zaman ehtiyac duyulur. Bu məqsədlə beynəlxalq təşkilatların, ayrı-ayrı ölkələrin təşəbbüsləri ilə davamlı olaraq beynəlxalq konfranslar, forumlar, toplantılar təşkil edilir. Belə tədbirləri sülh və sabitliyin qarantı olduğunu adlandırmaq doğru olmasa da, amma ən azından təcrübənin paylaşılması, mümkün problemlərin çözülməsinə kömək göstərilməsi baxımından vacibdir.

Görünür, elə bu səbəbdən də 1995-ci ildə UNESCO-nun qərarı ilə 16 noyabr dünyada Tolerantlıq Günü elan edilib. Tolerantlıq Günü Birləşmiş Millətlər Təşkilatının məqsədlərinə uyğun olaraq dünyada insanların davamlı sülh içərisində yaşaması naminə atdığı addımlardan biri kimi xarakterizə edilə bilər. XX əsrin sonunda demokratikləşmə prosesinin dünyanın bir çox ölkələrini əhatə etdiyini və insan hüquqlarının mühüm amil kimi ön plana çəkildiyini nəzərə alsaq, bu, çox vacib qərardır.

Bəşəriyyətin tarixən yaratmış olduğu maddi və qeyri-maddi mədəniyyət nümunələrini, dünya mədəniyyəti incilərini qorumağı təbliğ və təşviq edən UNESCO öz qərarları və amalı ilə həm də bu mədəniyyəti yaradan insanı qorumağı tərcih edir. Təşkilat bu missiyanı sıralarında Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyeva da olmaqla, öz xoşməramlı səfirləri vasitəsilə ölkələrə, insanlara çatdırır.

Tolerantlıq olduqca geniş anlayışdır. O, həm insani münasibətlərin və cəmiyyətdə gedən proseslərin, həm də dövlətlərarası, millətlərarası, dinlərarası münasibətlərin bir çox cəhətləri kimi də anlaşıla bilər. Bu mənada tolerantlıq öz tarixi və bugünkü yaşam tərzi ilə azərbaycanlıların və Azərbaycanın xalqının günüdür. Çünki Azərbaycanın tarixi torpaqlarında da, hazırki Azərbaycan Respublikasının ərazisində də tarix boyu heç vaxt dini və etnik zəmində münaqişə qeydə alınmayıb. Bu yerləri özlərinə vətən bilən xalqlar, milli və dini azlıqların nümayəndələri hər zaman qarşılıqlı anlaşma və mehribanlıq şəraitində yaşamışlar.

Ulu öndər Heydər Əliyev müsahibələrinin birində qeyd edir: “Ölkəmizdə, müstəqil Azərbaycanda müxtəlif millətlərə mənsub olan insanlar Azərbaycanın vətəndaşları olaraq sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşayır, bir-birinə hörmət bəsləyirlər. Bir dinin nümayəndələrinin digərinə, bir konfessiyanın başqasına hörmətsiz münasibət bəsləməsinə dair heç bir fakt yoxdur.

1993-cü ildən ictimai-siyasi sabitliyə qovuşmağa başladığımız, bu sabitliyi pozan, özlərinin cinayətkar, antihumanist hərəkətləri ilə Azərbaycanın və xalqımızın nüfuzuna zərər vuran qüvvələri cəmiyyətdən ardıcıl surətdə təcrid etməyə müvəffəq olduğumuz dövrdən etibarən, hesab edirəm, respublikamızda çox əlverişli şərait yaranıb. Azərbaycanda müxtəlif millətlərə, müxtəlif dinlərə, müxtəlif mədəniyyətlərə mənsub olan insanların yaşaması buna sübutdur. Onlar sülh və həmrəylik şəraitində yaşayırlar, bu və ya başqa dinə, mədəniyyətə, Azərbaycanda məskunlaşmış xalqların adət-ənənələrinə, mənəviyyatına dözümsüzlük göstərilməsi barədə heç bir fakt yoxdur. Bu, çox böyük nailiyyətdir”.

UNESCO-nun üzvü kimi ölkəmiz daim bu və digər beynəlxalq təşkilatlar qarşısında götürdüyü öhdəliklərə, qoşulduğu müxtəlif konvensiyalara böyük hörmətlə yanaşıb və dünyada daim sülh və sabitlik tərəfdarı kimi çıxış edib.

Dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin həyata keçirdiyi ardıcıl və məqsədyönlü dövlət siyasətinin də qayəsində humanizm, insanpərvərlik, bərabərhüquqluluq və bunlara uyğun olaraq tolerantlıq və multikulturalizm dayanır. Prezident müxtəlif beynəlxalq təşkilatların tribunalarında, ölkəmizdə və xaricdə təşkil olunan humanitar forumlarda hər zaman vurğulayır ki, tolerantlıq xalqımızın qədim tarixindən və köklərindən gəlir. Əsrlər boyu Azərbaycan dinlərin, etnik qrupların sülh şəraitində, yan-yana yaşadığı məkan olub. Etnik, mədəni və dini müxtəliflik Azərbaycanın ən böyük sərvətlərindən biridir. Ölkəmizin uğurlarını təmin edən əsas amillərdən biri məhz Azərbaycanda çoxmədəniyyətli cəmiyyətin olmasıdır.

Ölkəmizdə dünya din xadimlərinin, dini liderlərin toplantılarının keçirilməsi, mütəmadi humanitar forumların, beynəlxalq təşkilatların yığıncaqlarının təşkil olunması artıq Azərbaycanı dünya xəritəsində tolerantlıq mərkəzinə çevirib.

Azərbaycan dövləti təkcə müxtəlif dinlərə ibadət edən, müxtəlif mədəniyyətlərin daşıyıcısı olan, müxtəlif dillərdə danışan insanların - vətəndaşlarının hüquq və azadlıqlarının təminatçısı deyil, Azərbaycan dövləti həm də bu insanların ulu babalarının qurub-yaratdıqları abidələri, bu günə qədər yaşatmış olduqları mədəniyyəti, dili qorumaqdadır. Ölkəmizdə dövlət hesabına məscidlər, imamzadələr, müqəddəs ziyarətgahlar, eyni zamanda katolik və pravoslav kilsələri, sinaqoqlar təmir və bərpa edilir, insanların istifadəsinə verilir.

Son illərdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin apardığı bu humanist siyasətlə ölkəmiz ötən on il ərzində dinlərarası, millətlərarası münasibətlərdə artıq dünya üçün bir örnək olmaqdadır. Prezident ölkəmizdə məhz dini, milli və multikultural məsələlərə daha həssas şəkildə yanaşmaq və bu istiqamətdə sistemli siyasət həyata keçirmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının millətlərarası, multikulturalizm və dini məsələlər üzrə Dövlət müşavirliyi xidmətini, bunun ardınca isə Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzini yaradıb. Bunun nəticəsi olaraq, hazırda Azərbaycan öz tolerantlıq və multikulturalizm modelini tam formalaşdırmaqla yanaşı, həm də bu modelin dünya dövlətləri, beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən davamlı öyrənilməsinə də nail olub.

Bu gün Azərbaycan dünya miqyasında tolerantlıq istiqamətdə aparılan siyasətdə seçilən, fərqlənən ölkələrdən biridir. Demokratiya, insan hüquqları, hüquqi dövlət quruculuğu və bununla paralel olaraq tolerantlıq və multikulturalizmlə bağlı atılan bütün addımlar ölkəmizi daha da gücləndirir və dinamik inkişaf üçün yeni imkanlar açır.

16 noyabr - Beynəlxalq Tolerantlıq Günü ilə bağlı UNESCO-nun qərarında dünyada hamını bir-birinə dözümlülük nümayiş etdirərək mehriban qonşular kimi yaşamağa çağırış edilir ki, bizim yaşadığımız Azərbaycan Respublikası öz daxili və xarici siyasəti ilə, azərbaycanlı adı altında birləşən onlarla xalqlar və etnik qrupların nümayəndələri də qarşılıqlı hörmət və mehribanlığı ilə daim bu çağırışın ruhunda yaşamış və yaşamaqdadır. Bu isə əsl tolerantlıq örnəyidir. Bu örnəyi millətindən, dilindən və dinindən asılı olmayaraq hər bir Azərbaycan vətəndaşı yaratmışdır.

Tolerantlıq Günümüz Mübarək!

Sərraf Hüseynov

Azərbaycan Respublikasının millətlərarası,

multikulturalizm və dini məsələlər üzrə

Dövlət müşavirliyi xidmətinin əməkdaşı