Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

REGİONLAR

Mehmandarovun dəvəti ilə Lənkərana gəlib məktəb açan elm fədaisi - Mirzə İsmayıl Qasir VİDEO

Mehmandarovun dəvəti ilə Lənkərana gəlib məktəb açan elm fədaisi - Mirzə İsmayıl Qasir VİDEO

Lənkəran, 17 aprel, İsmayıl Cəfərli, AZƏRTAC

Lənkəranda ilk dəfə "Üsuli cədid" adlı məktəb, "Fövcül füsəha" ədəbi məclisi yaradan elm fədaisi, şair Mirzə İsmayıl Qasir haqqında nələr bilirik? AZƏRTAC-ın müxbiri Mirzə İsmayılın heç də rəvan keçməyən həyat yoluna nəzər salıb.

Mirzə İsmayıl Qasir 1805-ci ildə indiki Ağdaş rayonunun Ləki kəndində dünyaya gəlib. Qasirin əsli Cənubi Azərbaycandandır. Mirzə uşaqlıq illərində Ləkidə yaşayıb və ilk təhsilini bu kənddə alıb. Yeddi yaşı olanda atası dünyasını dəyişib, anası ikinci dəfə ailə qurduqdan sonra onlar Şamaxıya köçüb və orada yaşayıblar.

Filologiya elmləri doktoru, professor Yədulla Ağazadə bildirir ki, Qasir yeniyetmə yaşlarında, Təbrizdə təhsil aldığı illərdə artıq fars dilində şeirlər yazmağa başlayıb. Təhsilini başa vurduqdan sonra isə Vətənə qayıdıb və Cəlilabad-Biləsuvar zonasında sərhəd-gömrük məntəqəsi üzrə tərcüməçi vəzifəsində çalışıb. 1840-cı ildən 1850-ci ilə qədər sözügedən vəzifədə işləyib.

Bəzi mənbələrə görə, Mirzə İsmayıl Qasir sərhəd məntəqələrinin birində İran şahının vəziri ilə görüşüb. Qasir vəzirin şahmat oyununu çox sevdiyini bildiyi üçün onun çadırına gedərkən özü ilə şahmat taxtası aparır. Şahmat oynamamışdan öncə vəzirlə şərt kəsir ki, oyunu udsa, vəzir ona at bağışlayacaq. Çünki o, Biləsuvardan Lənkərana dayısına baş çəkmək üçün dağ yolu ilə piyada gedərdi. Beləcə, Qasirə uduzan vəzir ona at bağışlayır və o, bundan sonra Lənkəranda yaşayan dayısına baş çəkmək üçün atla gedib-gəlir.

XIX əsrin ortalarında Lənkəranda yaşayan tanınmış şəxslərdən biri də Sadıq bəy Mehmandarov (general Səməd bəy Mehmandarovun atası) olub. Mehmandarov Lənkəranda dövrünün tanınmış hüquqşünaslarından idi. Mirzə Qasirlə Sadıq bəy Mehmandarov gömrük məntəqəsində tanış olublar. Qasir Mehmandarovla görüşlərində məktəb yaratmaq istədiyini deyir və o da şairi Lənkəranda işləməyə dəvət edir. Mirzə İsmayıl Qasir Lənkərana gəldikdən sonra Sadıq bəy Mehmandarov öz mülkünü ona ayırır. Mirzə bu mülkdə Lənkəranda ilk dəfə “Üsuli cədid” adlı məktəb yaradır. Bu məktəbdə ana dili ilə bərabər rus və fars dilləri, ədəbiyyat tədris edilir, təbiət və digər elmlərdən ibtidai məlumat verilirdi.

Mirzə İsmayıl Qasir haqqında çoxlu məqalələr, elmi əsərlər, monoqrafiyalar, dissertasiyalar yazılıb. Yədulla Ağazadə ədibin həyat və yaradıcılığı haqqında danışarkən bildirir ki, Qasirin həyatında bir çox çətinliklər olub. Belə ki, o, Lənkəranda məktəb açsa da, bu, heç də asan başa gəlməyib: “O dövrdə Qasirin Lənkəranda məktəb açmasına xüsusən mollalar etiraz edirlər, onun fəaliyyətini pisləyirlər. Hətta məktəbdə tənəffüs vaxtı zəngin vurulmasına belə etiraz edirlər. Çünki o dövrün qaydalarına görə məktəblərdə tənəffüs mollaların duaları ilə elan olunardı. İlk dəfə olaraq Mirzə İsmayıl Qasirin məktəbində zəng səsi eşidilir. Qasirə tənələr yağdırılır. Təzyiqlərdən tənə gələn Mirzə İsmayıl bir müddət sonra Lənkərandan çıxıb Bakıya gedir və orada yaşayır. Amma Bakı mühiti onu özünə cəlb etmir. Yenidən Lənkərana qayıdır. Böyük qızı Humranın və nəvələrinin dediyinə görə, ömrünün sonuna qədər də Lənkəranda məktəbdə işləyib”.

Yədulla Ağazadənin sözlərinə görə, Mirzə Qasir müəllimlik etməklə yanaşı, dərs dediyi tələbələrinin, Lənkəran ziyalılarının iştirakı ilə ədəbi-şeir məclisləri də keçirərmiş: “Həmin dövrdə Lənkəranda onun tərəfindən yaradılan “Fövcül-füsəha” adlı ədəbi məclis digər bölgələrdə yaradılan ədəbi məclislərdən fərqlənirdi. “Fövcül-füsəha” ədəbi məclisinin adının mənası “Fövc” gözəl, “Füsəha” dəstə, yəni gözəl və aydın danışanlar dəstəsi deməkdir”.

Qasirin qəzəl, qəsidə, rübai janrlarında, həmçinin Molla Pənah Vaqif yaradıcılığının təsiri ilə çoxsaylı qoşmaları, gəraylıları var. Seyid Əzim Şirvani ona yazdığı çoxsaylı şeir-məktublarında Qasiri zamanın ən qüdrətli şairlərindən biri kimi səciyyələndirib.

1930-cu illərdə molla, bəy və ya xan titullarını daşıyan insanlar repressiyaya məruz qalıblar. Eləcə də uzun illər hətta Qasirin adını çəkmək belə qadağan edilib. Professor Yədulla Ağazadə deyir ki, buna görə Qasirin külliyyatı da uzun zaman öyrənilməmiş qalıb. Yalnız Stalinin ölümündən sonra şairin yaradıcılığı geniş şəkildə öyrənilməyə başlanılıb.

Qeyd edək ki, Mirzə İsmayıl Qasirin Lənkəranın Sütəmurdov kənd qəbiristanlığındakı məzarı ötən əsrin 70-ci illərində bərpa olunub və qəbrinin üstünə büstü qoyulub.

Mehmandarovun dəvəti ilə Lənkərana gəlib məktəb açan elm fədaisi - Mirzə İsmayıl Qasir VİDEO

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Vatikan Məryəmin heykəli və qan damcıları olan xaçlardan ehtiyatlı olmağı tövsiyə edib

İtaliyalı diktator Mussolini üçün tikilən sığınacaq ziyarətçilərə açılıb

BDU-da Cəfər Cabbarlının 125 illik yubileyi münasibəti ilə tədbir keçirilib

BMT-nin mənzil-qərargahında kommunal xərclərə qənaət üçün kondisionerlər söndürülüb

Bülbülün memorial muzeyində beynəlxalq muzeylər günü qeyd olunub

İtaliyada leysan daşqınlara səbəb olub

İsveç müxalifəti: Hökumət milliyyətçi partiyaya təslim olur

Həştərxanda növbəti Xəzər Media Forumu keçiriləcək

Naxçıvan Muxtar Respublikası Nazirlər Kabinetinin bir sıra qərarları ləğv edilib

Sankt-Peterburq Hərbi Rabitə Akademiyasında partlayış nəticəsində 7 hərbçi yaralanıb

Qızıl Avropa Liqası: Azərbaycanın qadın voleybol millisi Xorvatiyanı məğlub edib

Türkiyə parlamentinin spikeri azərbaycanlı gəncləri qəbul edib

Premyer Liqa: Çempion 7 qolun vurulduğu oyunda "Turan Tovuz"a qalib gəlib

Azərbaycanla Kuba arasında COP29-la bağlı fikir mübadiləsi aparılıb

Əməkdar rəssam Həmzə Sadiqovun fərdi yaradıcılıq sərgisi açılıb

Şəmkirdə iki minik avtomobili toqquşub, ölən və xəsarət alanlar var

Saatlıda minik avtomobili su kanalına düşüb VİDEO

Lerikdə uçqun baş verən ərazidə nəqliyyatın hərəkəti nəzarətə götürülüb

Vəkillər Kollegiyasının rəhbərliyi hakim təyin olunan vəkilləri təltif edib

FAO, üzvləri və tərəfdaşları COP29-a hazırlaşır

Yığmanın baş məşqçisi: Təəssüf ki, komanda bu gün istədiyi oyunu nümayiş etdirə bilmədi

Böyük Britaniya Şimali Koreyaya və Rusiyaya qarşı sanksiyalar siyahısını genişləndirib

Qızıl Avropa Liqası: Azərbaycan voleybol millisi Rumıniya seçməsinə məğlub olub

“Şəhidi şəhidimiz, bayrağı bayrağımız” - ədəbi-bədii gecə

FHN: İntensiv yağışlar səbəbindən Kürdəmir və Saatlıda bəzi ərazilər subasmaya məruz qalıb VİDEO

Bakıda “Ambisiyaların artırılması və fəaliyyətə təkan: COP-29 Dayanıqlı biznes forumu” keçirilib

Fransa Yeni Kaledoniyaya əlavə polis qüvvələri göndərib

Elm və təhsil naziri Masallıda vətəndaşlarla görüşüb

Azərbaycanın təmir üçün göndərdiyi manevr teplovozlarından biri Bakıya çatdırılıb

Rusiya səfiri: Britaniya Ukrayna müharibəsinin “de-fakto” iştirakçısıdır

Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun Azərbaycana dövlət səfəri başa çatıb

“Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il dövlət büdcəsinin icrasına dair illik hesabat”ı təsdiqlənib

Nazir müavini: COP29-un müvəffəqiyyətini təmin etmək üçün irəli sürülən təşəbbüslərin reallaşdırılması üzrə işlər aparılır

® “Azercell” ADA-nın Karyera Hazırlığı Həftəsində iştirak edib

Alimlərin sintez etdiyi yeni maddələr Altsheymerin və şəkərli diabetin müalicəsində istifadə olunacaq

Deputat: Dövlət iqlim dəyişikliyilə bağlı özəl sektorun bütün təşəbbüslərini dəstəkləməyə hazırdır

Azərbaycan hərbi pilotlarının iştirak etdiyi “Anadolu Ankası–2024” beynəlxalq təlimi başa çatıb VİDEO

Belarus Prezidentinin Füzuliyə və Şuşaya səfəri iki ölkə arasında əsl dostluğun nümunəsidir ŞƏRH

® “Nar” voleybol üzrə milli komandalarımıza Qızıl Avropa Liqasında uğurlar arzulayır!

Hesablama Palatasının nümayəndə heyəti Kazanda beynəlxalq tədbirdə iştirak edib

Bakıda “AzMİ Akademiya” yaradılır

Kirayə mexanizmi çərçivəsində daha 328 mənzil vətəndaşların seçiminə verilir

“Redaksiya siyasəti və peşə davranış qaydaları” mövzusunda təşkil olunan təlim proqramı başa çatıb

® “Kapital Bank”ın 2023-cü ilin yekunları və 2024-2026-cı illər strateji dövrünə dair mətbuat konfransı

Şuşa şəhəri ilə tanışlıq Belarus Prezidentində dərin təəssürat doğurub

Baş məşqçi: Nazim Babayev və Anna Skidanın Avropa çempionatında iştirakı dəqiqləşib

Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyindəki müəssisələrin rəhbərləri üçün təlimlər yekunlaşıb

Salyan rayonundakı regional seminar-müşavirə yanğın təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə həsr olunub

Qarsda Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyəti müzakirə olunub

Sabah muzeylərdə “Açıq qapı” günü olacaq

Moskvada Qazaxıstan və Rusiya arasında sərhədlərin demarkasiya planı müzakirə olunub

MDU-nun nümayəndə heyəti Qazi Universitetinin Texnoloji fakültəsini ziyarət edib

Kitabxanaşünaslığın aktual problemləri müzakirə edilib

Nağdsız valyuta bazarında 9 milyard dollarlıq əməliyyat baş tutub

Türkiyədə arxeoloji qazıntı və tədqiqatların sayının 2026-cı ilə qədər 800-ə çatacağı gözlənilir

Fizika və astronomiyanın problemləri - elmi konfrans

“Caspian Agro 2024” sərgisi çərçivəsində aqrar sahənin aktual mövzularına dair panel sessiyalar keçirilib

Gənc cüdoçulardan ibarət Azərbaycan millisinin Avropa Kuboku üçün heyəti açıqlanıb

Təranə Yusifova: Cahangir Cahangirovun musiqisi o qədər əsrarəngizdir ki...

Mədəniyyət Nazirliyində Dövlət Pantomima Teatrının kollektivi ilə görüş olub

Meksika körfəzində barjın toqquşması nəticəsində təxminən 48 barel neft sızması baş verib

Azərbaycan ərazilərinə dair Osmanlı təhrir dəftərləri tədqiq edilir

Son 10 ildə Prezidentin sərəncamları əsasında Naxçıvana 688 milyon manatdan çox vəsait ayrılıb

“Böyük Qayıdış arzuları” kompozisiyası maraqla qarşılanıb

“Avro-2024”: İsveçrə millisinin ilkin heyəti bəlli olub

Taliblər Əfqanıstanda məktəbdə 79 qadının zəhərlənməsini təsdiqləyiblər

ƏAİZ sədri: Logistika və nəqliyyat xidmətlərinə olan ehtiyacları qarşılamaqla yanaşı, nəqliyyat-logistika mərkəzləri yaradırıq

Sərhədçilər qarlı havada xidməti vəzifələrini şərəflə yerinə yetirirlər FOTOLAR VİDEO

Pedaqoji Universitetdə “Heydər Əliyev dərsləri” davam edir

İnsan alverinə qarşı mübarizə üzrə milli koordinatorun illik məlumatı plenar iclasa tövsiyə olunub

“Avropanın mədəniyyət paytaxtı” Liepayada “Azərbaycan Günü”

Lerikdə uçqun olub, Çayrud kəndinə gedən yol bağlanıb FOTO

Bakı Elm Olimpiadası: Məktəblilərin tətbiqi elmlərə marağı artır

DYP: Cavanşir körpüsü üzərində nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılmaqla istiqamət dəyişdiriləcək

Bakıda atletika üzrə lisenziya xarakterli ölkə çempionatı start götürüb

Yanğın təhlükəsizliyi ilə bağlı növbəti regional müşavirə keçirilib

Rabatda Azərbaycanla bağlı sənədli filmin təqdimatı keçirilib

® “Ziraat Bank Azərbaycan” “Fintex Sammit 2024” tədbirində mükafatla təltif edilib

CAR-da çökən binada xilasetmə işləri yekunlaşır

BMU-da “Plagiat.pl” şirkətinin nümayəndələri ilə müzakirələr aparılıb

Ümumi orta təhsil səviyyəsi üzrə buraxılış imtahanının nəticələri elan olunub: 16 nəfər 300 bal toplayıb

Qobustan və Şamaxı rayon sakinlərinin müraciətləri dinləniləcək

XRİTDX-nin əməkdaşları AzTU-nun tələbələri üçün növbəti ustad dərsi keçiblər

Beynəlxalq Kimya Olimpiadasında ölkəmizi təmsil edəcək şagirdlər məlum olub

Rişi Sunakın və həyat yoldaşının şəxsi sərvəti 120 milyon funt sterlinq artıb

“Kinomuzu yaradanlar, yaşadanlar” layihəsində növbəti film – “Böyük dayaq”

Azərbaycanın Baş prokuroru Düşənbədəki görüşlərdə həmkarlarını Qarabağdakı bərpa və quruculuq işləri barədə məlumatlandırıb

BMT-Azərbaycan münasibətləri müzakirə olunub

Kenquru Beynəlxalq Riyaziyyat Müsabiqəsinin final mərhələsinin nəticələri açıqlanıb

Azərbaycan Dillər Universitetində Koreya haqqında viktorina keçirilib

AZƏRTAC-ın baş buraxılış redaktoru BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin tələbələri üçün təlim keçib

MDU-nun nümayəndə heyəti Qazi Universitetinin rektoru ilə görüşüb

Azərbaycan və Serbiya icbari tibbi sığorta sahəsində əməkdaşlıq edəcək

Vladimir Putin: Rusiyanın Xarkovu tutmaq planı yoxdur

Pedaqoji Universitetdə professor Buket Ağqoyunlunun ustad dərsi təşkil olunub

Tezliklə insulin iynələri əvəzləyərək həb şəklində buraxılacaq

Bütün dövlətlərin daxili işlərinə qarışan Fransa təhlükəsizlik yastığını daha makro hesab edir - ŞƏRH

MİQ üzrə qeydiyyatdan keçən müəllimlərin sayı açıqlanıb

AMB-də Neft Fondunun valyuta satışlarının həyata keçirilməsi üzrə 22 hərrac keçirilib

Qazaxıstan Xəzər dənizi ilə daşımaların həcmini artırır