Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

İQTİSADİYYAT

PAŞA Kapital: İndiki dövrdə insanlar qiymətli kağızlara daha çox sağlam investisiya aləti kimi baxırlar

PAŞA Kapital: İndiki dövrdə insanlar qiymətli kağızlara daha çox sağlam investisiya aləti kimi baxırlar

Bakı, 2 iyun, AZƏRTAC

"PAŞA Kapital İnvestisiya Şirkəti"nin direktor müavini Mirsəyyad Mahmudov Azərbaycanda qiymətli kağızlar bazarında baş verən dəyişikliklərlə bağlı AZƏRTAC-ın suallarını cavablandırıb.

-Mirsəyyad müəllim, uzun müddət idi ki, qiymətli kağızlar bazarında aktivlik aşağı səviyyədə idi. Bazarda əksər əməliyyatlar əsasən bu sahədən məlumatlı olan azsaylı insanlar arasında baş tuturdu. İndi necə, bazar aktivləşibmi?

- Qeyd etdiyiniz kimi, əsas iştirakçılar uzun müddətdən bəri bazarı tanıyıb-bilənlərdən, əksər hallarda banklar və digər maliyyə institutlarından ibarət idi. Bazarda aparılan əməliyyatların böyük hissəsi bu müştərilərin payına düşürdü. Lakin daha sonra iqtisadiyyatımızda baş verən son dəyişikliklər, devalvasiya, bir neçə bankın bağlanması və bəzi insanların orda vəsaitlərini itirməsindən sonra insanlar alternativ investisiya alətlərini araşdırmağa və alternativ investisiya imkanlarına üstünlük verməyə başladılar. Bu yolla onlar öz risklərini diversifikasiya etmək istədilər və klassik bank məhsullarına alternativ axtarmağa başladılar. Bu zaman da qiymətli kağızlar bazarı bir növ populyarlaşmağa başladı. Lakin vəziyyət hələ arzuolunan səviyyədə deyil. Qiymətli kağızlar bazarında son illər müəyyən dəyişikliklər baş verir və yeni iştirakçılar bazara yavaş-yavaş gəlməyə başlayır.

-Sizcə bu aktivləşmənin səbəbi nədir?

-Bu aktivləşmənin səbəbi, iqtisadiyyatın inkişafı, inkişafın yeni fazaya keçməsi və insanların artıq klassik bank məhsullarından deyil, daha alternativ, daha gəlirli, daha az riskli və yaxud da özlərinin idarə edə biləcəyi məhsullara maraq və tələbatın yaranmasından irəli gəlib.

-Qiymətli kağızların alıcıları əsasən kimlərdir? Əməliyyatlar kimlər arasında daha çox baş tutur – fiziki şəxslər, yoxsa hüquqi şəxslər?

-Hələ də qiymətli kağızlar bazarının ən aktiv iştirakçıları əsasən bank olmayan maliyyə institutlarıdır. Amma sevindirici hal ondan ibarətdir ki, onların aktivliyi, bazar payları getdikcə azalmağa başlayır. Bazara fiziki şəxslər də daxil olmağa başlayıb artıq, qeyri-maliyyə qurumlarının da marağı yaranmaqdadır. Onlar bank məhsullarını və qiymətli kağızların onlara verdiyi gəlirləri və imkanları açıq şəkildə müqayisə edir, yavaş-yavaş da bu bazara daxil olmağa başlayırlar.

-Hazırda qiymətli kağızlar bazarında ən çox alınıb-satılan kağız hansıdır?

-Xarici valyutada bu SOCAR istiqrazlarıdır, milli valyutada isə Maliyyə Nazirliyinin buraxdığı istiqrazlardır.

-Qeyd etdiniz ki, SOCAR istiqrazları xarici valyutada ən çox alınıb-satılan kağızdır. Sizcə, bu istiqrazlara olan marağın başlıca səbəbi nədir?

-Bu kağızlar ölkənin aparıcı şirkətinə məxsusdur və səhv etmirəmsə, yerli bazarda reytinqli və qeyri-maliyyə qurumu olan heç bir şirkət istiqraz emissiya etməmişdi. SOCAR-ın bu formada xarici valyutada istiqraz buraxması bazarda müəyyən dəyişikliklər yaratdı. Belə ki, banklarda və digər maliyyə qurumlarında çox böyük dollar likvidliyi var idi və buna görə də dollar depozitlərinin faizi çox aşağı idi. Bu zaman SOCAR istiqrazları meydana çıxdı və bazara daxil oldu. Onlar bazarın böyük hissəsini, hüquqi və fiziki şəxsləri özlərinə cəlb etməyi bacardılar. SOCAR istiqrazlarının əsas üstünlükləri ondan ibarətdir ki, bu alət dollarda buraxılıb, kifayət qədər yüksək gəlirlilik təklif edir və likvidliyi təmin olunur. Yəni, insanlar istiqrazın müddətinin 5 il olmasına baxmayaraq, qısamüddətli investisiyalarını SOCAR istiqrazları vasitəsilə həyata keçirə bilirlər.

-SOCAR istiqrazlarının əsas üstünlükləri, onları başqa alətlərdən fərqləndirən əsas cəhətləri hansılardır?

-Qeyd etdiyim kimi, onun likvidliyi. Bazarda likvid alətlər olub, amma praktikada SOCAR-ın likvidliyinin fərqliliyi ondan ibarətdir ki, SOCAR investorlarına istiqrazları nominaldan daha aşağı qiymətlə almayacağına dair təminat verib. Bu da insanlarda ciddi bir rahatlıq yaradır. Əsas fərqlərindən biri budur. Əlavə olaraq, təbii ki, dollarda yüksək gəlirlilik təklif etməsi.

Adətən hansısa emitent valyutada yüksək gəlirlilik təklif edirsə, o zaman ortada iki hal var deməkdir: ya bu, çox qeyri-sağlam emitentdir, təcili şəkildə vəsaitə ehtiyacı var və bu formada insanlardan vəsait cəlb etmək istəyir, ya da ki, bu, çox sağlam emitentdir. Sağlam emitentlər adətən aşağı faizlə istiqraz buraxırlar. SOCAR istiqrazlarının yüksək faizli olması isə onları daha cəlbedici edir. Baxmayaraq ki, arqumentlər ola bilər ki, bu uzunmüddətli istiqrazlardır, yüksək faizlə olması normaldır. Lakin SOCAR-ın geri alış qarantiyası verməsi müddət arqumentini aradan qaldırır. Ona görə belə düşünmək olar ki, SOCAR bir növ bazarın inkişafı üçün öz maddi maraqlarının müəyyən hissəsini bazara qurban verib.

-Qiymətli kağızlara investisiya edənlərin əsas məqsədi pullarını artırmaqdan ibarətdir, yoxsa pullarını etibarlı yerdə saxlamaq?

-Siz bu sualı mənə 6 ay əvvəl versəydiniz, deyərdim ki, sadəcə pullarını saxlamaq. Lakin indiki dövrdə müəyyən stabillik yarandığı üçün insanlar qiymətli kağızlara hazırda daha çox sağlam investisiya aləti kimi baxırlar. Onlar təbii ki, bu sahədə investisiya edib öz kapitallarını etibarlı surətdə saxlamaq və gəlir əldə etmək istəyirlər. Yəni, gəlir qazanmaq məqsədi də var investorlarda.

-Ümumiyyətlə, qiymətli kağızlar bazarında əsas risklər hansılardır?

-Qiymətli kağızlar bazarının əsas riskləri dedikdə, bunun digər maliyyə qurumlarına, banklara edilən investisiyalardan heç bir fərqi yoxdur. Riskin dərəcəsi sadəcə olaraq sizin investisiya elədiyiniz qurumun reytinqindən asılıdır. Ona görə də hər hansısa yerə investsiya etməzdən əvvəl düzgün insanlarla danışıb, düzgün analizlər aparmaq lazımdır və çalışmaq lazımdır ki, maliyyə savadlılığına diqqət yetirilsin, şirkətin imici haqqında araşdırmalar aparılsın. Başqa qeyri-adi bir risk yoxdur, təbii ki, əgər bu törəmə alətlər ilə ticarət deyil və birbaşa investisiya borc alətləridirsə, yaxud da kapital investisiyalarıdırsa, o zaman bu sadəcə borc verdiyiniz şirkətin riskidir.

-Sizcə, əhalinin qiymətli kağızlara marağını artırmaq üçün hansı addımlar atılmalıdır və hansı qiymətli kağızların buraxılması daha məqsədəuyğun sayılır?

-Bazara marağın artırılması üçün ilk növbədə əhalini, investorlarımızı bazar haqqında məlumatlandırmaq lazımdır. Bazar haqqında, insanların məlumatları artır, SOCAR-ın apardığı marketinq siyasətində müəyyən maarifləndirmə işləri oldu, amma bu kifayət deyil. Daha çox maariflənmə olmalıdır, daha çox məlumat verilməlidir insanlara, üstünlükləri göstərilməlidir bu bazarın. O ki qaldı emitentlərə, hazırda, mənim fikrimcə, valyutada və yaxud manatda qısa və ya ortamüddətli emitentlərin bazara gəlməsi bazarın inkişafı üçün daha yaxşı olardı, bazarın inkişafı üçün müəyyən təkan vermiş olardı bu hadisə. Qeyd etdiyimiz kimi, hazırda iki aktiv istiqraz, iki aktiv emitent var: bunlar Maliyyə Nazirliyi və SOCAR-dır. Bu iki emitent, təbii ki, bazarda müəyyən aktivlik yaradırlar, lakin bu kifayət deyil. Təkmil bazarın olması üçün gərək onlara alternativlər təqdim olunsun və insanlar başa düşsün ki, mən pulumu A və yaxud B şirkətinə investisiya edəndə nə əldə edəcəm, risklərim nədir. Çünki insanlar klassik bank məhsullarına müraciət etdikdə onların alternativləri olur, ona görə ki, bazarda bir çox banklar var. Amma qiymətli kağızlar bazarında çərçivə bir az daralır. Burda, düzdür, kifayət qədər cəlbedici gəlirlilik olsa da, seçim azdır. Bu, sadəcə Maliyyə Nazirliyi və SOCAR-dır. Ona görə də bazarda başqa emitentlərin, SOCAR kimi qeyri-maliyyə qurumlarının olması arzuolunandır.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

İsmayıllı və Göyçay sakinlərindən qanunsuz saxlanılan silahlar götürülüb

Lebron Ceyms NBA tarixində yeni rekorda imza atıb

Kamboca Xalq Partiyasının sədri Hun Sendən

DİM-in fevral ayında keçirdiyi imtahanlarda 25 min 946 nəfər iştirak edib

® “Azercell”in dəstəyilə keçirilən “Robotex Türkiyə”nin regional yarışları başa çatıb

DİM xarici dillər üzrə danışıq bloku imtahanı keçirib

Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi ilə Pakistanın Birləşmiş Qərargahı arasında protokol imzalanıb

Rektor Elçin Babayev “Robotex Azərbaycan”da qalib gələn BDU komandalarının üzvləri ilə görüşüb

Avstriya parlamentinin nümayəndə heyəti Milli Məclisdə olub

Avstriyalı parlamentarilər Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesinin perspektivləri barədə məlumatlandırılıb

Azərbaycan “Qlobal Metan Vədi” təşəbbüsünə qoşulub

Qətər Mərkəzi Bankı ilə əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə olunub

"Valensiya" -"Real Madrid" oyununda qalmaqala səbəb olan hakim işindən kənarlaşdırılıb

Rəqabət Məcəlləsinə dair müzakirələr aparılıb

İctimai Şura üzvlərinin Böyük Qayıdış prosesində aktivliyi artırılacaq

“Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunmuş gənclərin kibertəhlükəsizlik çempionatı”na yekun vurulub

Üzeyir Hacıbəylinin güllələnmiş heykəlinin əks olunduğu foto beynəlxalq festivalda nümayiş etdirilir

Bakıda TÜRKPA-nın Hüquq məsələləri və beynəlxalq əlaqələr komissiyasının iclası keçirilib YENİLƏNİB

Elmi və ali təhsil müəssisələrinin əməkdaşlarına “Scopus” və “ScienceDirect” bazalarından istifadə üzrə təlim keçirilib

Professor Reks Li “Yeni çağırışlar”da

RİNN nümayəndəsi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatda proqram meneceri təyin olunub

Azərbaycan ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında elm və təhsil sahəsində əməkdaşlığın inkişaf perspektivləri müzakirə edilib

Azərbaycanın daha 2 boksçusu lisenziya turnirində mərhələ adlayıb

AZAL Bakı-Naxçıvan və əks istiqamətdə aviabiletləri öncədən almağı tövsiyə edir

“Hüseynqulu Sarabski arxivinin təsviri” – yeni nəşr

Türk lirəsi ilə ticarətin həcmi son 2 ayda 200 milyardı aşıb

Ədəbiyyat İnstitutunun 90 illik yubileyi təntənəli şəkildə qeyd olunub YENİLƏNİB

Fərid Qayıbov: Sevindirici haldır ki, artıq Xankəndidə idman tədbirləri keçirə bilirik

Dövlət Sosial Müdafiə Fonduna Beynəlxalq Sosial Təminat Assosiasiyasından yüksək güvən və etimad

Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova Bolqarıstan Xalq Məclisinin sədri ilə görüşüb

Avropalılar nə qədər alkoqol qəbul edir?

Melburnda “Leonardo da Vinçi – dahinin 500 illiyi” sərgisi açılacaq

Milli Onkologiya Mərkəzində “Kim üzr istəməlidir?” adlı kitabın təqdimat mərasimi olub VİDEO

Ekspert telekanallarda təhsil mövzusunun işıqlandırılmasına münasibət bildirib

Bu ilin iki ayında paytaxtda qeydə alınmış yol-nəqliyyat hadisələrinin statistikası açıqlanıb

Xankəndi – Bakı ultramarafonunun qalibləri mükafatlandırılıb

® “Unibank” strateji prioritetlərini və korporativ dəyərlərini təqdim edib

Dövlət xidmətlərinin göstərilməsi sahəsində innovativ həllərin Monteneqroda tətbiqinə dair müzakirələr aparılıb

Qarabağ Dirçəliş Fondu 8 martla əlaqədar yeni layihəyə start verib

Baş Prokurorluq Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti ilə bağlı yayılan xəbərlərə dair açıqlama yayıb

“AzerGold” Ümumdünya Mülki Müdafiə Gününə həsr olunmuş interaktiv tədbir keçirib

Azərbaycan millisi “FIFA series – Edition 2024” turnirinə Arif Əsədovun rəhbərliyi ilə çıxacaq

Polşalıların 41 faizi Rusiyanın hücum təhlükəsini real hesab etmir

Xaqani bağının ətrafında nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılıb

Könül Nurullayeva: Xankəndi–Bakı ultramarafonunun keçirilməsi tarixi hadisədir

“Dəyərlərimizi qoruyaq!” layihəsinə başlanılıb

Oğuzda Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı şəhid Nail İbrahimlinin 30 illiyi qeyd olunub

“Kod saatı: rəqəmsal gələcəyə addım 2023” müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıblar VİDEO

Qəzzada həlak olan fələstinlilərin sayı 30,5 min nəfəri ötüb

Baş Prokurorluq: Hərbi xidmətə çağırışla bağlı qanunsuzluqlarla bağlı bu il 18 material üzrə araşdırma aparılıb

Almaniyada qocalar evində yanğın baş verib, 4 nəfər ölüb

“İRS” jurnalının ərəb dilində növbəti nömrəsi nəşr olunub

Özbəkistanın 74 vətəndaşı ABŞ-dan deportasiya edilib

Azərbaycan Dövlət Uşaq Filarmoniyası “Buratino” tamaşasını hazırlayıb

Azərbaycanın Xizəkçi Jurnalistlər Klubu yaradılıb

AzMİU-nun stendi 9-cu Avrasiya Beynəlxalq Ali Təhsil Sammitində nümayiş olunub

Tibb Universitetinin rektoru ödənişsiz təhsil imkanı qazanan tələbələrlə görüşüb

Avropa İttifaqının üzvləri Azərbaycan Prezidentinin mesajından düzgün nəticə çıxarmalıdır ŞƏRH

Xankəndi – Bakı ultramarafonunun qalibi: Qələbəmi şəhidlərimizə həsr edirəm

Dəmir yoluna çıxan piyadanı qatar vurub

Çin Xalq Siyasi Məşvərət Şurasının illik sessiyası işə başlayıb

“Lufthansa”nın yerüstü heyəti martın 7-si və 8-də işə çıxmayacaq

Fevral ayının ikinci yarısında Elm və Təhsil Nazirliyinə 21 minədək müraciət daxil olub

Azərbaycan və Braziliya arasında kənd təsərrüfatı sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub

İstanbulda yanacaq daşıyan maşın partlayıb

Cənubi Koreyada 7 min həkim-internanın sertifikatının ləğv edilməsi gözlənilir

Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda akademik Zahid Xəlilovun xatirəsi anılıb

Azərbaycan üzgüçülük komandası Latviyada qızıl medal əldə edib

Dövlət Aqrar Universiteti Beynəlxalq Təlim və Layihə Mərkəzi ilə əməkdaşlığa başlayır

“Azərxalça”nın Lənkəran filialında ipək xalçalar toxunur VİDEO

Mütəxəssis: Genetika piylənmənin əsas faktorlarından biridir

Din xadimlərinin attestasiyasına başlanılıb

Qarabağ Müharibəsi Veteranı olan prokurorluq işçisi son yaş həddinə çatdığına görə təqaüdə göndərilib

Almaniya Azərbaycanlıları Alyansı “Artsaxın mədəni irsi” kitabının təqdimatına etiraz edib

Xankəndi–Bakı ultramarafonuna yekun vurulub VİDEO

STP Şirkətlər Qrupu növbəti inkişaf layihəsini təqdim etdi

Avstriya parlamentinin nümayəndə heyəti Azərbaycanın multikulturalizm modeli barədə məlumatlandırılıb

Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Akademiyasına tələbə qəbulu qaydaları açıqlanıb

Rəşad Sadiqov: Həmin epizodu bir neçə dəqiqə VAR-da yoxlamağa ehtiyac yox idi

Rusiyada fəaliyyət göstərən “Mərkəzi Müftilik” Müsəlmanların Mərkəzləşdirilmiş Dini Təşkilatının sədri, müfti Anar Ramazanovdan

Nikki Heyli Vaşinqtonda keçirilən praymerizdə qalib gəlib

San-Marino Respublikasının Kapitan-Regentləri Filippo Tamanyini və Qaetano Troinadan

Təbrizdə İran-Azərbaycan əlaqələrinin perspektivləri müzakirə edilib

Nigar Bayramlı: Arzum budur ki, “Güvən” cəmiyyətə və regionlarda uşaqlara xidmət edən iri xeyriyyə təşkilatına çevrilsin

Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi etməsi yaşıl enerji amilinə verilən önəmin ifadəsidir ŞƏRH

İsveçin NATO-ya daxil olması barədə müraciətin ratifikasiyası imzalanıb

Orban ABŞ-a səfəri zamanı Baydenin əvəzinə Tramp ilə görüşəcək

Naxçıvanda sənaye məhsulu istehsalı 20,6 faiz artıb

Gənclər Kitabxanasında “Cəbrayılın ilk şəhidi” adlı kitabın təqdimat mərasimi keçirilib

Qvatemala Respublikasının Prezidenti Bernardo Arevalodan

Naxçıvanda elektrik verilişində qısa fasilələr yaranacaq

Filippində düyü satışı qalmaqalına görə 130-dan çox məmur işdən çıxarıla bilər

Həkim-ftiziatr: İctimai nəqliyyatdan istifadə etdikdən sonra mütləq əlləri sabunlamaq lazımdır

Prezident İlham Əliyev Pakistanın Baş naziri vəzifəsinə yenidən seçilməsi münasibətilə Şahbaz Şərifi təbrik edib

ADPU STEAM Mərkəzinin komandası “Robotex Azərbaycan”da I yerə çıxıb

Mütəxəssis: Kataraktanın yeganə müalicəsi cərrahi əməliyyatdır

Nicat Abasovun İddiaçılar Turnirindəki ilk rəqibi bəlli olub

Pakistan İslam Respublikasının Baş naziri Zati-aliləri cənab Məhəmməd Şahbaz Şərifə

ANAMA: Ötən həftə 371 partlamamış hərbi sursat zərərsizləşdirilib VİDEO

Paytaxt yollarında sıxlıqların yaranmasının səbəbləri açıqlanıb