Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

ELM VƏ TƏHSİL

Su qıtlığını aradan qaldırmaq üçün mütəxəssislər yetişdirilirmi? – MÜSAHİBƏ

Su qıtlığını aradan qaldırmaq üçün mütəxəssislər yetişdirilirmi? –  MÜSAHİBƏ

Bakı, 3 aprel, AZƏRTAC

Su ehtiyatlarından səmərəli şəkildə istifadə etmək Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyətli bir məsələdir. Əlbəttə ki, bu məsələlərin həlli birbaşa olaraq yüksəkixtisaslı mütəxəssislərdən, sahə üzrə kadr potensialından asılıdır. Bəs görəsən, ölkəmizdə vəziyyət necədir? İndi və yaxın gələcəkdə lazım ola biləcək kadr potensialı formalaşdırılırmı?

AZƏRTAC-ın müsahibi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Su təsərrüfatı və mühəndis kommunikasiya sistemləri fakültəsinin dekan əvəzi dosent Elgiz Həsənovdur.

-Elgiz müəllim, Su təsərrüfatı və mühəndis kommunikasiya sistemləri fakültəsi Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin ən böyük fakültələrindəndir. Maraqlıdır, hazırda fakültədə neçə tələbə təhsil alır və hansı ixtisaslar tədris olunur?

-Doğru qeyd edirsiniz, Su təsərrüfatı və mühəndis kommunikasiya sistemləri fakültəsi ixtisaslar baxımından da genişdir. Fakültədə 5 ixtisas üzrə həm əyani, həmdə qiyabi formada mütəxəssis hazırlığı həyata keçirilir. “Kommunikasiya sistemləri mühəndisliyi”, “Meliorasiya mühəndisliyi”, “Ekologiya mühəndisliyi”, “Elektrik və elektronika mühəndisliyi” və “Neft qaz mühəndisliyi” ixtisasları üzrə ümumilikdə 1571 tələbə təhsil alır ki, onlardan 1045-i oğlan, 526-sı qızlardır. Bu ixtisaslar Azərbaycan, rus və ingilis dillərində kifayət qədər səriştəli müəllimlər tərəfindən tədris olunur.

Adlarından da göründüyü kimi, tədris olunan ixtisasların hamısı çox aktualdır. Həm qlobal, həm də ölkə səviyyəsində su, ekologiya, enerji effektivliyi ilə bağlı problemlərin həlli fakültədə tədris olunan ixtisasların əhəmiyyətini artırır. Hər il fakültəni orta hesabla 200 tələbə bitirir və onların böyük əksəriyyəti öz ixtisası üzrə işlə təmin edilir. Düşünürəm ki, bu rəqəm tələbata nisbətdə azdır və bizim hədəfimiz tələbə sayını, dolayısı ilə məzun, ixtisaslı mütəxəssis sayını artırmaqdır.

Azərbaycanın içməli su ehtiyatlarının az olmasını nəzərə alsaq, su təsərrüfatı üzrə kadr hazırlığının əhəmiyyəti daha da artır...

Statistik məlumatlara əsaslanaraq demək olar ki, Azərbaycanın su ehtiyatları Cənubi Qafqazın digər ölkələri ilə müqayisədə məhdud olmaqla bütöv regiondakı su ehtiyatının yalnız 15 faizini əhatə edir. Qafqazda cəmi 310 milyard kubmetr su ehtiyatı var ki, bunun da Azərbaycanda adambaşına düşən su miqdarı qonşu respublikalarla müqayisədə ən aşağı səviyyədədir. Bu, ilk növbədə, Azərbaycandakı su mənbələrinin fərqli yerləşmə məkanı ilə əlaqədardır. Azərbaycanın su ehtiyatı 30,9 milyard kubmetr təşkil edir və onun 33 faizi daxili sulardır, 66 faizi isə transsərhəd çayların hesabına formalaşan sulardır.

Təkcə bu faktlar su təchizatının səmərəli istifadəsinin çox vacib məsələyə çevrilməsi üçün yetərlidir. Bununla yanaşı, qlobal problemləri də unutmaq olmaz. İqlim dəyişikliyi, qlobal istiləşmə, şirin su hövzələri üzərində gedən siyasi-iqtisadi mübarizə su təchizatı məsələsini strateji nöqtəyə daşıyır.

Əlbəttə ki, su təchizatımızla bağlı yarana biləcək problemlərin həlli üçün ən başlıca vəzifə sahə üzrə savadlı, yüksək hazırlıqlı, beynəlxalq tendensiyalara uyğun milli kadrlar yetişdirməkdir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə içməli su ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi istiqamətində irəli sürülən konsepsiyada yaxın gələcək üçün suyun toplanılması, mühafizəsi, təkrar emalı istiqamətində görüləcək işlərin vacibliyi vurğulanıb. Su ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi hər zaman respublika rəhbərliyinin diqqət mərkəzində olub. Bildiyimiz kimi, işğaldan azad olunmuş Qarabağ iqtisadi zonasında su ehtiyatlarının artırılması və səmərəli istifadəsi məqsədilə böyük layihələr işlənilib və hazırda onların bir çoxu icra olunmaqdadır. Prezidentin su ilə bağlı keçirdiyi müşavirədə meliorasiya işlərinin yaxşılaşdırılması, əkin sahələrinin artırılması, ərzaq təhlükəsizliyin təmin olunması, enerji istehsalının artırılması və digər məsələlər geniş müzakirə olundu. Qeyd olunmuş məsələlərin həlli üçün hazırlıqlı kadrların yetişdirilməsi və yeni müasir texnologiyanın tətbiq edilməsi vacib məsələ kimi ortaya qoyuldu. Təbii ki, bu çağırışlar və tələblər, universitet olaraq bizim öhdəliyimizi artırıb. Bu səbəbdən də fakültəyə qəbul olunan tələbələrin sayı hər il artırılır.

-Əlbəttə, tələbat ödənilməlidir və buna görə də tələbələrin sayı artırılır, bəs keyfiyyət necə, artırılırmı?

-Kadr hazırlığı ciddi bir prosesdir və bu məsələdə bir çox amillər rol oynayır. Burada savadlı professor-müəllim heyətinin səmərəli işini, eləcə də universitetin maddi-texniki bazasının müasir tələblərə cavab verməsini qeyd etmək yerinə düşərdi. Universitet rəhbərliyi tədrisin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün böyük potensial sərf edir, xarici əlaqələr genişləndirilir, elmi-texniki potensial gücləndirilir.

Son illər fakültədə hidrotexniki qurğular, bərpaolunan enerji, elektronika və elektrotexnika yönlü müasir tələblərə cavab verən laboratoriyalar yaradılıb. Bu laboratoriyalarda tələbələrin aldıqları nəzəri biliklər təcrübə yolu ilə artırılır.

Fakültədə fəaliyyət göstərən kafedraların professor-müəllim heyəti istehsalatla sıx əlaqədə olur. Bu istiqamətdə aparılan elmi araşdırmaların istehsalata tətbiq edilməsi universitetlə istehsal müəssisələrinin qarşılıqlı iş birliyini yaradır. Son illər xarici universitetlər və elmi müəssisələrlə qarşılıqlı iş birliyinin yaradılmasına da diqqət artırılır. Türkiyə və Qazaxıstan universitetləri ilə iş birliyi, tələbə və müəllim mübadilə proqramları sürətlə həyata keçirilir. Hər il 20 tələbəmiz Türkiyəyə göndərilir və İstanbul Su Kanal İdarəsində təcrübə keçirlər.

-Siz uzun illər istehsalatda fəaliyyət göstərmisiniz. Necə düşünürsünüz, istehsalatın kadrlardan gözləntiləri nədir və fakültə bu gözləntiləri ödəyə bilirmi?

-Doğru söyləyirsiniz, mən 19 il istehsalatda çalışmışam və onu dəqiq bilirəm ki, savadlı kadrların formalaşması üçün universitetdə aldıqları bilikləri praktiki işlərlə əlaqələndirdikdə nəticə əldə etmək olar. Bunun üçün illərin təcrübəsi və işgüzarlıq tələb olunur.

Son illər fakültə tərəfindən tövsiyə olunan onlarla məzunumuz müxtəlif layihə institutunda işlə təmin olunub və hazırda onlar haqqında müsbət rəy alırıq və bu bizi sevindirir. Bizim tələbələr “Azəristiliktəchizat” ASC, “Sukanal” Elmi-Tədqiqat və Layihə, Azərbaycan Dövlət Su Təsərrüfatı Obyektlərinin Layihələndirilməsi institutları, SOCAR, “Azərsu” ASC, “Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı” ASC-də və digər böyük təşkilatlarda çalışırlar. Onlar həmin təşkilatlarda mühüm vəzifələri icra edirlər.

Məzunlarımızın işlə təminatına, sahə üzrə qurumların bizim məzunlarımıza göstərdikləri marağa baxanda deyə bilərik ki, biz istehsalatın gözləntisini doğrulduruq, amma bu, son deyil. Fakültə olaraq daha peşəkar və daha hazırlıqlı mütəxəssis yetişdirilməsi üçün çalışırıq. Fürsətdən istifadə edərək, istehsalata səslənirəm və onları da kadr hazırlığı prosesinə qoşulmağa çağırıram.

-Biz su təsərrüfatı üzrə bir sıra məsələlərə toxunduq, amma fakültədə həm də mühəndis kommunikasiya sistemləri üzrə kadr hazırlığı həyata keçirilir...

-Su təsərrüfatı dedikdə biz geniş aspekti əhatə etməliyik. Burada suyun kompleks məqsədli istifadəsi, su ehtiyatlarının artırılması və onun səmərəli şəkildə istismarı bu sahədə təhsil alan meliorasiya mühəndisliyi və kommunikasiya sistemləri mühəndisliyi tələbələrindən böyük məsuliyyət tələb edir. Yəni kommunikasiya sistemləri mühəndisliyi üzrə hazırlıqlı mütəxəssisiniz yoxdursa, təkcə meliorasiya mühəndisi problemi həll edə bilməyəcək. Bu istiqamətlər zəncir kimi bir-birinə bağlıdır. Əgər biri olmasa, zəncir qırılacaq və istənilən nəticəni əldə etmək mümkün olmayacaq.

Məsələn, professor Həsən Feyziyevin duzlu suların yumşaldılması (dəniz suyunun şirin suya çevrilməsi) istiqamətində çox qiymətli tədqiqatları mövcuddur. Dəniz suyunun təmizlənməsi və əhaliyə istifadə üçün verilməsi yaxın gələcəyin əsas məsələlərindən biri ola bilər. Bu istiqamətdə gələcəkdə müəyyən startapların işlənməsi və bu layihədə tələbələrin birgə iştirakı nəzərdə tutulub. Layihələrə başlayanda meliorasiya mühəndisləri ilə yanaşı, kommunikasiya sistemləri mühəndisləri, ekologiya mühəndisləri, elektrik və elektronika mühəndisləri də prosesdə aktiv iştirak edəcəklər.

Bizim fakültədə enerji səmərəliyinin artırılması və bərpaolunan enerji mənbələrinin işlənməsi istiqamətlərində də çoxlu işlər görülür. Fakültədə çalışan professor və müəllimlərimiz Zəngilanın Ağalı kəndidə inşa edilən “ağıllı” evlər layihəsində və smart texnologiyaların tətbiqində ekspert qismində yaxından iştirak ediblər. Bu istiqamətdə aparılan araşdırmalar indi də davam etdirilir.

Meliorasiya və su təsərrüfatı tikintisi kafedrasının əməkdaşları kiçik çaylarda elektrik stansiyaların iş prinsipinin yaxşılaşdırılması istiqamətində elmi məqalələr yazıblar və alınmış nəticələrin istehsalata tətbiq edilməsini tövsiyə ediblər. Yəqin ki, yaxın gələcəkdə bunun müsbət nəticəsindən bəhrələnəcəyik.

Mütəxəssis hazırlığı üçün əsas məsələlərdən biri də xarici ölkələrdə olan təcrübənin öyrənilməsidir. Bunun üçün mütəmadi olaraq fakültədə xarici universitetlərdən dəvət olunmuş professor və aparıcı mütəxəssislərin seminarları keçirilir. Tələbələrin mütəxəssis kimi formalaşmasında belə tədbirlərin rolu böyükdür.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Çinin xarici ticarəti 5 faiz artıb

Avstriya da öz vətəndaşlarını İranı tərk etməyə çağırıb

İtaliyada su elektrik stansiyasındakı partlayışda ölənlərin sayı 7-yə çatıb

Böyük Britaniya və ABŞ metal ticarəti sahəsində Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

ABŞ Dövlət katibinin müavini Türkiyəyə səfər edəcək

“China Everbright Group”un sabiq rəhbəri mənimsəmə və rüşvət almaqda ittiham olunur

Bayden İranı İsrailə hücum etməməyə çağırıb

AFAD Antalyada baş verən kanat xətti qəzası ilə bağlı açıqlama verib

Kəlbəcərdə çayda batan Şirvan sakinin cəsədi dalğıclar tərəfindən çıxarılıb

Antalyada kanat qəzası olub, ölən və yaralananlar var

Gürcüstan parlamentinin sədri Qazaxıstan Prezidenti ilə Orta Dəhlizin perspektivlərini müzakirə edib

Naxçıvanda yol qəzası olub, xəsarət alanlar var

Lerikdə sel suları nəticəsində dağılan suötürücü borular bərpa olunub

Xalq rəssamı Qəyyur Yunusun “Sağ əlin sərvəti” adlı yubiley sərgisinin açılışı olub

Xaçmazda zəncirvari qəza olub, yaralananlar var VİDEO

Avropa birinciliyi: Azərbaycanın iki boksçusu finala vəsiqə qazanıb

Premyer Liqa: XXX turun açılış oyununda qalib müəyyənləşməyib

Ermənistanda baş vermiş avtomobil qəzasında 4 hərbçi həlak olub

Altı yaşlı uşaq və atası Kürdə batıb

Azərbaycan Prezidentin xüsusi tapşırıqlar üzrə nümayəndəsi Sloveniyada işgüzar səfərdə olub

Ağdamda mina partlaması nəticəsində xəsarət alanların vəziyyəti açıqlanıb

Azərbaycan Güləş Federasiyası İtaliya idmançısının rüşvətlə bağlı ittihamlarına cavab verib

Sloveniya nəşri: Dayanıqlı sülhün bərqərar olması üçün tarixi fürsət yaranıb

Neftçalada narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsi ilə məşğul olan şəxs saxlanılıb

Ordumuzun mövqeləri atəşə tutulub VİDEO

Kubada “Azərbaycan - orta güc ölkəsi” mövzusunda təqdimat keçirilib

Fransa səfiri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb

Həkəri çayındakı üzən körpü sel təhlükəsinə qarşı möhkəmləndirilir

Fələstin-İsrail münaqişəsi zamanı Türkiyənin “TRT” media şirkətinin heyət üzvləri yaralanıblar

Dərnəgül massivində fəaliyyət göstərməyən zavod ərazisində yanğın olub VİDEO

Nadir Adilov yenidən BMT-nin Komitə üzvü seçilib

Gəncə şəhəri 2025-ci ildə MDB-nin idman paytaxtı elan edilib

Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Yunanıstanda işgüzar səfərdə olub

Azərbaycanın xarici işlər naziri tacikistanlı həmkarına COP29-a hazırlıq prosesi barədə məlumat verib

Bakıda III Beynəlxalq Təcrübə Əsaslı Öyrənmə Konfransı işə başlayıb

Nazir müavini: İşğaldan azad edilmiş ərazilərdəki 8 məktəbdə 800-dən çox şagird təhsil alır

Ceyhun Bayramov MDB-nin iclasında Ələt beynəlxalq dəniz ticarət limanının potensialından danışıb

“Formula 1” üzrə 2025-ci il Azərbaycan Qran-Prisinin vaxtı açıqlanıb

Azərbaycan-Qırğızıstan İnkişaf Fondunun həmsədrləri ilə görüş keçirilib

Onun simasındakı zəhm düşməni qorxuya salmağa bəs edirdi - Aprel döyüşlərinin şəhid polkovnik-leytenantı Murad Mirzəyev

XİN: Ermənistan Azərbaycanın biomüxtəlifliyinə və canlı təbiətə zərər vurmaqda davam edir

Milli Kitabxanada Seyid Şuşinskinin 135 illiyinə həsr olunan sərgi açılıb

Haaqada dövlətlərarası arbitraj çərçivəsində Azərbaycanın iddiası üzrə ilk rəsmi məhkəmə prosesi keçirilib

Avropa Kubokunda iştirak edəcək Azərbaycan cüdoçuları bəlli olub

Ramazan bayramı günlərində hərbi qulluqçularla görüşlər keçirilib

Naxçıvanda su xəttində qəza baş verib

Ermənistanda ağır cinayətlərin sayı 90,7 faiz artıb

Ağdamda mina partlayıb, iki nəfər xəsarət alıb

Cənubi Koreya və ABŞ ilin ən böyük hərbi hava təliminə başlayıb

Vaşinqtonda rəssam Rövşən Nurun “Azərbaycan naxışları” adlı sərgisi açılıb

Növbəti “Tullantıları tinglərə dəyiş” aksiyası keçiriləcək

Azərbaycan millisinin baş məşqçisi: Fiziki hazırlıq yüksək səviyyədə deyil

“Ağıllı” mühit və yaşıl texnologiyalar - beynəlxalq konfrans

Naxçıvanda 105 hektar torpaq sahəsində şoranlaşmanın qarşısı alınıb

Saməddin Əsədov: Azərbaycanda COP29 çərcivəsində Kosmik Agentliklərin Sammitinin keçirilməsi planlaşdırılır - EKSKLÜZİV

“Əbədi sükut dünyası”ndan, yaxud “Labirint”dən VİDEOREPORTAJ

Çətin relyefli dağlıq ərazilərdə xidmət aparan hərbi qulluqçuların mənəvi-psixoloji vəziyyəti və döyüş ruhu yüksəkdir

Dünya Bankı: Azərbaycanda qeyri-enerji sektorunda artımın 2024-cü ildə 4 faizə qədər yüksələcəyi gözlənilir

Ermənistanda xarici turistlərə qarşı törədilən cinayətlərin sayı artıb

Belaruslu baş məşqçi: Mahir Emreli “Legiya”dan ayrılmaqla düzgün addım atmışdı

Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası doktorantura və dissertanturaya qəbul elan edir

Azərbaycan və Belarus XİN rəhbərləri ikitərəfli münasibətləri müzakirə ediblər

Ağdərədə odlu silahlar aşkar edilib

Lisenziya turniri: Azərbaycanın 3x3 basketbol millisi ilk oyunda qələbə qazanıb

Kəlbəcərdə əl qumbaraları və sursat aşkarlanıb

Dövlət Komitəsinin nümayəndələri “N” hərbi hissəsində olublar

Gənc fırça ustalarının Şahdilinə yaradıcılıq turu təşkil olunacaq

Əlilliyi olan şəxslərə 28,9 min reabilitasiya vasitəsi verilib

Çində Pion Gülü Beynəlxalq Kommunikasiya Forumu keçirilir VİDEO

“Azərişıq”: Kəlbəcərdə 35 kV-luq elektrik xətlərinin çəkilişi sürətlə aparılır

Dünya Bankı: Bu il Avropa və Mərkəzi Asiya iqtisadiyyatlarının 2,8 faiz artacağı gözlənilir

Balakənli uşaqlar üzməyi öyrənirlər

Türkiyədəki “Göbəkli-Təpə” kompleksini bir gündə rekord sayda turist ziyarət edib

Azərbaycan Premyer Liqasında XXX turun hakimləri açıqlanıb

Faktiki hava: Bəzi yerlərdə hava şəraiti arabir yağıntılı olub

Xankəndidə silah-sursat və 3 kiloqramdan artıq marixuana aşkar edilib

DİN: Ötən gün 26 kiloqramdan artıq narkotik vasitə aşkarlanıb

Azərbaycanın 3x3 basketbol millisi təsnifat turnirində ilk oyununu keçirəcək

Lerikdə aramsız yağışlar Ağçay üzərindəki suötürücü boruları sıradan çıxarıb

Premyer Liqa: XXX tura Sumqayıtda start veriləcək

Türkiyənin 30 şəhərində 1177 qanunsuz miqrant saxlanılıb

Təhsil idarəsinin rəsmisi: Şəki-Zaqatala regionundakı məktəblərin müasir avadanlıqla təmin edilməsi diqqət mərkəzindədir

DİN: Ötən gün cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 31 nəfər saxlanılıb

Zərdabda narkokuryer saxlanılıb

Şəkidə avtomobilin vurduğu piyada ölüb

Orenburqda bir gecədə daha 361 ev və 900 təsərrüfat sahəsi su altında qalıb

Aprelin 12-si Dünya Aviasiya və Kosmonavtika Günüdür

Bu gün Xalq artisti Məmmədəli Vəlixanlının vəfatından 55 il ötür

Şuşa xanəndəlik məktəbinin ən parlaq nümayəndəsi

İqlim dəyişikliyi ağacların bar vermə dövrünü və məhsuldarlığını ciddi şəkildə azaldıb - VİDEOREPORTAJ

Bu gün Nodar Şaşıqoğlunun anım günüdür

ABŞ Ukraynanın hava hücumundan müdafiə sisteminin modernləşdirilməsinə 100 milyon dollardan çox vəsait ayırıb

15 saniyəyə qanaxmanı dayandıran məhsul hazırlanıb

Rusiya hərbi təlimatçıları Nigerə gəlib

İsveçdə hicab taxdığı üçün işdən çıxarılan qadına təzminat ödəniləcək

Ukraynada hərbi səfərbərlik şərtlərini sərtləşdirən qanun qəbul edilib

MAQATE prezidenti Zaporojya Atom Elektrik Stansiyasına hücumları dayandırmağa çağırıb

Konfrans Liqası: "Aston Villa" "Lill"ə, "Brügge" PAOK-a qalib gəlib

Avropa Liqası: “Liverpul” və “Milan” doğma meydanda məğlub olub