Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

CƏMİYYƏT

Azərbaycanda müalicəvi turizmin inkişafında tibb zəlisinin rolu

Azərbaycanda müalicəvi turizmin inkişafında tibb zəlisinin rolu

Bakı, 4 aprel, AZƏRTAC

Əlverişli təbii şəraitə malik olan dünya ölkələrində müalicə turizminin inkişafına böyük önəm verilir və buna küllü miqdarda vəsait ayrılır. Son illər dünyada müalicə turizmi sahəsinə təqribən 100 milyard dollar həcmində yatırım edilib.

Ölkəmizdə müalicə turizmin inkişafı üçün geniş imkanlar mövcuddur. Bu imkanlardan biri də tibbi zəlilərlə bağlıdır. Çünki bu növ müalicə ölkəmiz üçün gələcəkdə turizmin inkişafında xüsusi əhəmiyyət kəsb edə bilər.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademik H.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Turizm və rekreasiya coğrafiyası şöbəsinin aparıcı elmi işçisi, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Şahvələd Əliyev deyib.

“Tibbi zəlilərin insan orqanizmi üçün faydalı olan 3 forması müəyyən edilib: adi tibb zəlisi, aptek zəlisi, şərq tibb zəlisi. Aparılan müşahidələr onu deməyə əsas verir ki, şərq tibb zəlisi digər zəlilərdən fərqli olaraq daha fəal yırtıcı həyat tərzi keçirir. Belə ki, 2 qram çəkiyə malik olan orta ölçülü bu zəlilər öz çəkisindən 5-8 dəfə çox qan sormağa qadirdirlər. Tibbi zəlilər su bitkiləri ilə zəngin olan şirin su tutarlarında, əsasən göl və gölməçələrdə, nohurlarda, gölməçə tipli bataqlıqlarda, sakit axan dayaz çaylarda, bəzi bulaqlarda, bol qida mənbəyi olan sututarlarında mövcuddurlar. Onlar əsasən litofil onurğasız heyvanlardır.

Qədimdə insanlar zəlilərdən baş ağrısı, qan durulducu və təzyiqsalıcı vasitə kimi istifadə ediblər. Zəlidən müalicə vasitəsi kimi ilk dəfə Holofonada yaşayanı Nikandr bizim eradan 200 il əvvəl istifadə edib. Zəli ilə müalicə Yunanıstanda, Misirdə, Qərbi Avropada və digər ölkələrdə ilk əvvəllər asma-bronxit, ürək-damar, hipertoniya xəstəliklərinin müalicəsində istifadə ediblər. İbn Sina zəlini bir çox xəstəliklərin müalicəsində əvəzolunmaz bir vasitə hesab edib. Zəlinin xalq təbabətində istifadə kökləri çox qədim dövrlərə gedib çıxır. Hətta Misir piramidalarında zəlilərin təsvirləri mövcuddur. Zəlilər qədim insanlar üçün təbii “aspirin” rolu oynayırdı, onları universal həb hesab edirdilər.

Hazırda zəli ilə müalicə tibdə öz təsdiqini tapmış bir müalicə vasitəsi kimi tanınır və dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən Çin, Yaponiya, Hindistan, ABŞ, Kanada, Rusiya, Qərbi Avropa ölkələrində geniş tətbiq olunur. Azərbaycanda da zəli ilə müalicə geniş vüsət alıb.

Tədqiqatlar göstərir ki, tibbi zəlinin bədəni əsl farmoseptik mini fabrikdir. Müəyyən edilib ki, zəlinin ağız suyundan ifraz olunan fermentlər insan bədəninə cürbəcür - mexaniki, bioloji, reflektor və immunoloji təsirlər göstərir. Tədqiqatçılar zəlinin ağız suyundan əvvəl elmə məlum olmayan 100-dən çox bioloji aktiv birləşmə aşkar ediblər.

Araşdırmaçılar elm və texnologiyanın inkişafına əsaslanaraq 2030-cu illərdə bəzi xəstəliklərin zəli ilə müalicəsində yüksək nailiyyətlər əldə olunacağını proqnozlaşdırırlar. Müəyyən olunub ki, zəlinin ağız suyundan ifraz olunan hirudin, destebilaza, orhelaza fermentləri insan orqanizmində immun sisteminin yüksəlməsinə, patogen mikrofloranın təmizlənməsinə, iltihabı prosesin aradan qaldırılmasına, damarların elastikliyinin artmasına, qanın durulmasına, qandan trompların əridilməsinə və damar tutulmasına təsir edir. Antistazin, dekorzin, kalin və s. fermentlər isə qanın və limfanın toxuma və hüceyrələrdə normal hərəkətinə səbəb olur”, - deyə Ş.Əliyev bildirib.

Onun sözlərinə görə, zəlinin kompleks müalicə effekti var: “Adətən zəli ilə müalicə xəstəliklərin tuğyan etdiyi dövrdə, yəni yaz və payız aylarında aparılır. Lakin apardığımız müşahidələrə əsasən demək olar ki, xəstəlik xroniki xarakter daşıyarsa, fəsildən asılı olmayaraq hər bir ayda zəli müalicəsi qəbul etmək faydalı ola bilər. Hətta sağlam insanlar profilaktik məqsədlə ildə bir neçə prosedur zəli müalicəsi qəbul etsələr, həmişə sağlam olarlar. Xəstəliyin xarakterindən asılı olaraq 3-5, 8-10 seans zəli proseduru qəbul etməklə xəstəliyin simptomlarının aradan qaldırılmasında müsbət nəticələrə nail olmaq mümkündür. Bir kurs müalicə üçün 60-80 ədəd zəli kifayət edir. Hər bir zəlidən 1 dəfə istifadə edilə bilər, onların təkrar istifadəsi təhlükəlidir.

Apardığımız müşahidələr göstərir ki, göz təzyiqi insanda qlaukoma xəstəliyinə səbəb olur. Lakin 5-6 seans zəli müalicəsi qəbul etməklə xəstə normal vəziyyətə düşə bilər. Digər araşdırmalar zamanı məlum olub ki, illərlə miqren xəstəliyindən əziyyət çəkən xəstələr bir neçə prosedur zəli müalicəsi qəbul etməklə ondan xilas ola biliblər. Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən apteklərin əksəriyyətində zəli satılır. Lakin bəzi apteklərdə zəlilər qablarda düzgün saxlanılmır. Məsələn, 3 litr şüşə qablarda 50-60 zəli yerləşdirilməli olduğu halda 300-400 zəli saxlanılır. Zəlilər üzərində aparılmış müşahidələr göstərir ki, zəlilər dərilərini 1-2 gündən bir dəyişirlər. Ağ şəffaf rəngli qabıqlar qabın dibinə çökərək bakteriya mənbəyinə çevrilir və zəlilərin bakteriyaya yoluxmasına səbəb olur. Odur ki, qablarda saxlanılan zəlilərin suyu hər gün dəyişdirilməlidir. Təbiətdən ovlanmış zəlilər ən azı 6-7 gün təmiz xlorsuz sağlam su ilə hər gün yuyulduqdan sonra istifadəyə yararlı ola bilər.

Azərbaycanda müalicə turizmi inkişaf etdirilməsi siyasi və iqtisadi əhəmiyyət kəsb edir. Bu cəhətdən yaradılacaq zəli biofabriklərinə, hirudoterapiya, yəni zəli ilə müalicə pansionatlarına turistlərin səfər etməsi, onların ölkəmizdəki bioloji zənginliklərlə tanışlıq onun siyasi və iqtisadi qüdrətinə səmərəli təsir edə bilər. Ölkəmizdə tibbi zəli yetişdirilməsi üzrə biofabrikin təşkili və tərkibində hirudoterapiya müalicə kompleksinin yaradılması ilk növbədə bu sahənin inkişafına, ölkə daxilində zəlilərə olan tələbatın tam ödənilməsinə, əhalinin steril zəli ilə müalicəsinin həyata keçirilməsi baxımından faydalı ola bilər. İşin səmərəli və təhlükəsiz qurulması üçün yerli mütəxəssislərin Rusiya və digər xarici ölkələrin təcrübəsindən istifadə edilməsi ilə faydalanmaq olar.

Ölkəmizdə hirudoterapiya istiqamətində müalicə sağlamlıq turizmini brend kimi formalaşdırmaqla beynəlxalq səviyyədə tanınmaq üçün reklamını təşkil etməklə bu sahədə cəlbedici turizm ölkəsinə çevrilə bilərik. Tibbi zəlilərin akvarium şəraitində saxlamaqla da zəlilərin aktiv həyat tərzi ilə əyani olaraq tanışlıq, yerli və xarici turistlərin marağına səbəb ola bilər. O cümlədən, bu istiqamətdə səmərəli kommersiya fəaliyyəti də təşkil oluna bilər”.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Belçikalı gimnast: Milli Gimnastika Arenasındakı təşkilatçılıq möhtəşəmdir

Sovet İttifaqında çox nəhəng tikinti olan Baykal-Amur Magistralı Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır

“Taxta bazarı”ndakı yanğının söndürülməsinə 15 texnika və 70 nəfər cəlb olunub

Nurlana Məmmədzadə: Bədii gimnastika ölkəmizdə qızlar arasında ən populyar idman növüdür

Bu gün Bakının 551 küçəsi yuyulub

Baş katib: Gənc gimnastlarımız Bakıdakı Dünya Kubokunda təcrübələrini daha da artıracaqlar

Ticarət və Sənaye Palataları Birliyi Qadın Sahibkarlar Komitəsinin ikinci Baş Assambleya iclası keçirilib

“Ailədaxili mübahisələrin mediasiya prosesləri vasitəsilə həllində psixoloqların rolu” mövzusunda konfrans keçirilib

® “Bakcell” 100000GB kütləvi hədiyyə paylayır!

Naxçıvançaydan Heydər Əliyev su anbarına bərk tullantılar daxil olub

İsveçli atlet şüvüllə tullanmada yeni dünya rekordu vurub

Ceyranbatan su kanalında bir nəfərin batması ilə bağlı FHN-in müvafiq qüvvələri əraziyə cəlb edilib

Taxta bazarı adlanan ərazidə yanğınla bağlı polis əməkdaşları hadisə yerinə cəlb edilib

23 Aprel-Milli Suverenlik və Uşaq Bayramı münasibətilə türkdilli dövlətlərdən bir qrup uşaq Türkiyəyə gətirilib

Ekvador Prezidenti enerji böhranı ilə əlaqədar fövqəladə vəziyyət elan edib

Bu il “Aerokosmik Modelçilik Festivalı” iştirakçılarının sayı 2 dəfə artıb

BDU-nun Qazax filialında inklüziv təhsilə dair beynəlxalq konfransın regional bölməsinin iclası olub

Türkiyə Prezidenti HƏMAS-ın siyasi bürosunun rəhbərini qəbul edib

Basketbol üzrə Azərbaycan Kubokunun qalibi "Neftçi" olub

Nərimanov rayonunda taxta bazarı adlanan ərazidə yanğın baş verib VİDEO

Bu il Türkiyənin xidmətlər üzrə ixrac hədəfi 110 milyard dollardır

DİN-in baş idarəsinin nümayəndəsi: Azərbaycanda narkotik istehsalı ilə bağlı fakt aşkarlanmayıb – MÜSAHİBƏ

“Flydubai” Dubay hava limanından uçuşlar rejimini bərpa edib

Bədii gimnastika üzrə Dünya Kuboku: Çoxnövçülük yarışında lider dəyişib

77-ci Kann kinofestivalının rəsmi posteri təqdim edilib

IV Azərbaycan Astronomiya Olimpiadasının final mərhələsi keçirilib

Evi yararsız vəziyyətə düşən vətəndaş üçün müvəqqəti çadır qurulub

Türkiyə XİN Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədi ilə bağlı əldə edilən razılaşma barədə bəyanat yayıb

İsveçin xarici işlər naziri Qazaxın kəndlərinin Azərbaycana qaytarılması ilə bağlı paylaşım edib

Dörd kəndin qaytarılması Prezident İlham Əliyev başda olmaqla Azərbaycan diplomatiyasının növbəti uğurudur - ŞƏRH

Otuza yaxın şəhid övladı Ağbulaq İstirahət Mərkəzində istirahət edib

Qızılhacılı kəndinin sakinləri doğma yurdlarının qaytarılmasının sevincini yaşayırlar VİDEO

Nəcəf Aydınoğlu: Narkotacirlərin texniki işçiləri və hakerləri də olur

İranın Azərbaycandakı səfirinin ölkəmizdəki diplomatik fəaliyyəti başa çatır

Moskva Dövlət Linqvistika Universiteti nəzdində Azərbaycan dili və Mədəniyyəti Mərkəzi 15 illik yubileyini qeyd edib

Hakan Fidan: Dünyanın ən böyük problemi beynəlxalq sistemin ikiüzlülüyüdür

Müdafiə Nazirliyi: Gənc əsgərlərin hazırlığına xüsusi diqqət yetirilir VİDEO

Şəkidə “Şahin” hərbi-idman oyununun zona birinciliyinin qalibi müəyyənləşib

WP: ABŞ Ukraynaya hərbi yardım paketini Konqresin təsdiqindən dərhal sonra çatdıra bilər

Ralf Ranqnik “Bavariya”nın baş məşqçisi ola bilər

Təhqiqat qrupunun rəisi: Narkoadminlərin Azərbaycandakı havadarlarının aşkarlanması üçün zəruri addımlar atılır

“GPT-4” neyroşəbəkəsi oftalmoloq həkimlərin səviyyəsinə çatıb

DİN nümayəndəsi: Azərbaycana narkotik vasitələr daha çox cənub sərhədlərindən, əsasən İrandan gətirilir

Moskvada görkəmli azərbaycanlı mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyevin xatirə gecəsi keçirilib VİDEO

Veteran stolüstü tennisçilər arasında ölkə çempionatına start verilib

İsa Həbibbəyli: Qafqaz Albaniyası irsinin daha sistemli şəkildə araşdırılmasına ehtiyac var

Naxçıvanda 1969-1987-ci illərdə 21 iri sənaye müəssisəsi istifadəyə verilib

Bakıda Qırğız Mədəniyyəti Günləri keçiriləcək

“Xalqın mədəni sərvəti” layihəsi çərçivəsində regionlarda növbəti konsert təşkil edilib

“Sabahın alimləri” müsabiqəsində Biləsuvar Təhsil Kompleksinin 6 şagirdi uğur qazanıb

“Emirates” aviakompaniyası müntəzəm uçuş cədvəlini bərpa edib

“BakuOperArt” “Sərhədsiz Puşkin” adlı ədəbi-musiqili layihə təqdim edir

Paşinyan: Azərbaycanla sərhədin delimitasiyasından sonra Rusiya sərhədçiləri Tavuşdan çıxacaq

Superliqa klubu tanınmış futbolçunu heyətdən kənarlaşdırıb

Qlobal Metan Azaldılması təşəbbüsü çərçivəsində SOCAR və BP şirkətlərinə səfərlər təşkil edilib

Sabah ölkə ərazisində hava şəraiti əsasən yağmursuz keçəcək

Bakıda növbəti ümumşəhər iməciliyi keçirilib VİDEO

Əməkdar artist Cavanşir Məmmədov vəfat edib

“IT sahəsindəki yolum” mövzusunda təcrübə sessiyasının keçirilməsi planlaşdırılır

Azərbaycan-Ermənistan şərti sərhədindəki mövcud əməliyyat şəraiti təhlil edilib VİDEO

Baş Prokurorluq tərəfindən Astara rayonunda təmizlik aksiyası təşkil olunub

Çində Qərbi Sakit okean dəniz simpoziumunun 19-cu iclası keçiriləcək

Keniya nümayəndə heyəti Azərbaycana səfər edəcək

“Murov Az Terminal”ın kapitanı: “Neftçi”ni məğlub edərək finala çıxmaq sürpriz deyildi

Qeyri-anklav kəndlərin geri qaytarılması Fransa və digər Qərb dövlətlərinin Azərbaycanla bağlı əsassız iddialarını da ifşa etdi - RƏY

DİN nümayəndəsi: Ailədaxili münaqişələrin neqativ hallara yol açmaması üçün psixoloqların bizə köməyi labüddür

Ermənistanda sakinlər suvarma suyunun qiymətinin bahalığına görə yolu bağlayıblar

Alimlər yaşlı insanlarda əzələ zəifliyinin səbəbinə aydınlıq gətiriblər

Sosial sahədə e-xidmətlərə yanvar-mart aylarında 800 minədək müraciət qeydə alınıb

Nigar Arpadarai: Bütün tərəfdaşların COP29-a böyük marağı var VİDEO

Dünya Bankının nümayəndəsi: Azərbaycanın COP29-a ev sahibliyi edəcəyindən məmnunuq VİDEO

Beynəlxalq axtarışda olan şəxs Azərbaycana ekstradisiya edilib

Medianın İnkişafı Agentliyi Ermənistanın və bir sıra digər ölkələrin media resurslarında dərc olunan əsassız məlumatlarla bağlı açıqlama yayıb

Azərbaycan Liqası: Çempionluğa iddialı komandalar Mingəçevirdə üz-üzə gələcək

ICESCO üzv ölkələri gənclərin və qadınların innovativ bacarıqlarını artırmağa çağırıb

Bakıda Birinci Türk Dövlətləri Kardioloji Qurultayı keçirilir YENİLƏNİB VİDEO

Kişi şahmatçıların Azərbaycan çempionatında yarımfinalçıları bəlli olub

Azamat Ziyo: Özbəkistan Qafqaz Albaniyasının irsinin araşdırılmasına qrantlar ayırmağa hazırdır

Lənkəran şəhərində qanunsuz tikililər sökülüb VİDEO

Gələcəkdə mediasiya xidmətlərindən ödənişsiz yararlanacaq imtiyazlı şəxslərin sayı artırıla bilər

UNESCO: Gender bərabərliyi üzrə qlobal fəaliyyət zəifləyir

Şəki Dövlət Dram Teatrı tezliklə teatrsevərlərə “Kuraj ana və uşaqları” tamaşasını təqdim edəcək

Bakı Avropa Liseyində Fənlərarası Təlim Proqramının 30 illik yubileyi qeyd olunub

Yaponiya dərman istehsalçısının qida əlavəsində nəzərdə tutulmayan daha iki maddə aşkarlanıb

Qazaxın dörd kəndinin qaytarılması Azərbaycan Prezidentinin növbəti qələbəsidir ŞƏRH

“Ümid nəğməsi” tamaşasının premyerası olub VİDEO

Sumqayıt Tibb Mərkəzi ən çox şəhid ailəsi üzvlərini işlə təmin edib

Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunun ikinci gününə start verilib

BMT-nin Davamlı Enerji Onilliyinə yekun vurulub

Bu ilin üç ayında Rusiyadan Çinə neft ixracı 13 faiz artıb

AzTU-nun nizamnamə fondu 29,4 milyon manat olaraq müəyyən edilib

Bakıda xanım tanışını qətlə yetirməkdə şübhəli bilinən şəxs barədə cinayət işi açılıb

“Rik və Morti” animasiya serialının rəssamı “GameSummit 2024” üçün Bakıya gəlir

Hulusi Kılıç: Türkiyə, Azərbaycan və Rusiya Qafqaz regionunda sülh naminə əməkdaşlıq edirlər

Azərbaycan və Qazaxıstan tarixçiləri iki ölkə arasında tarix assosiasiyası yaratmaq niyyətindədirlər

Azərbaycan Texniki Universiteti publik hüquqi şəxsə çevrildi

“Sabahın alimləri” müsabiqəsində Şəki-Zaqatala bölgəsinin 6 məktəblisi uğur qazanıb

Barbadosun Baş naziri: COP prezidentləri üçlüyünün yaradılmasını yüksək qiymətləndiririk VİDEO

Aslan Kərimov: Rinat Abdaşov hava limanından otelə qədər başı şampunlu getdi

Aynur Sofiyeva: Ailədaxili münaqişələrin 70 faizini mediasiya vasitəsilə həll etmək mümkündür