Çox hörmətli qardaşım!

Mətbuatımızın dəyərli nümayəndələri!

Sizləri ən səmimi duyğularımla salamlayıram. Bu fürsətdən yararlanaraq, dost və qardaş Azərbaycanda olmaqdan, Naxçıvanda olmağımdan duyduğum məmnuniyyəti xüsusilə ifadə etmək istəyirəm. Mənə və nümayəndə heyətimizə göstərilən sevgi və qonaqpərvərliyə görə təşəkkürümü bildirirəm.

Hörmətli Prezidentlə istər təkbətək görüşdə, istərsə də nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə keçirilən görüşdə ölkələrimiz arasında bir çox sahədə - siyasi, iqtisadi, hərbi, ticarət, mədəniyyət və təhsil sahələrində əlaqələrimizi nəzərdən keçirdik. Hərtərəfli faydalı olan bu görüşlərdə ikitərəfli əlaqələrimizi bundan sonrakı dövrdə necə dəyərləndirəcəyimizi, nə kimi addımlar ata biləcəyimizi ətraflı müzakirə etmək imkanımız oldu. Aramızda çox yaxşı əlaqələr var və bu, günbəgün genişlənir. Təbii ki, bütün bunlarla birlikdə, Cənubi Qafqazda sülh, sabitlik və rifah, işbirliyinin yaradılması sahəsində dəyərli Prezidentlə eyni fikirdə olmağımızı görməkdən də məmnunluq duyuram.

Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində, beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq və şübhəsiz ki, tezliklə həll edilməsini, - bu bizim arzumuzdur, - burada bir daha ifadə etməyi zəruri bilirəm. İndiyə qədər bu məsələdə Azərbaycanı necə dəstəkləmişiksə, gələcəkdə də bunu eyni şəkildə qətiyyətlə davam etdirəcəyik.

Cənubi Qafqazda təminatlı sülhün bərpası və qorunması üçün əlimizdən gələni etməyə hazır olduğumuzu bir daha vurğulamaq istəyirəm. Bu sahədə ata biləcəyimiz müştərək addımları da bu görüşlərdə nəzərdən keçirdik. Eləcə də xüsusilə Azərbaycanın Şimali Kipr türklərinə verdiyi dəstəkdən duyduğumuz məmnuniyyəti bir daha ifadə etmək istəyirəm.

Ölkələrimiz arasında iqtisadi və ticarət əlaqələri son dövrdə genişlənməkdə davam edir. Eyni şəkildə Naxçıvanla Türkiyə arasındakı iqtisadi əlaqələr artır. Bu gün Türkiyə Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna ən çox sərmayə qoyan ölkəyə çevrilmişdir. Bunun önəmli hissəsini kiçik və orta sahibkarlığa, biznesə, müəssisələrə qoyulan türk sərmayəsi təşkil edir, onun həcmi 5,5 milyard dollara çatmışdır. Türkiyə şirkətləri hazırda bu fəal çalışmalarını davam etdirir və inanıram ki, bu, daha da güclənəcəkdir. Türkiyə ilə Azərbaycan arasında xarici ticarətin həcmi 1,2 milyard dollar həcmindədir. Təbii ki, ən önəmli arzumuz, istəyimiz odur ki, qarşıdakı iki il ərzində bu rəqəmi 3 milyard dollara çatdıra bilək. İnanıram ki, bu da aramızdakı münasibətləri daha güclü vəziyyətə gətirəcəkdir.

Hazırda Naxçıvan böyük ticarət ortağı kimi Türkiyə ilə işbirliyini davam etdirir. 2007-ci ildə iqtisadi əlaqələr 33 faiz artaraq 40 milyon dollara çatmışdır. Azərbaycandakı bütün sərmayələrimiz kimi, Naxçıvana da önəmli sərmayələr qoyuruq və bunu davam etdiririk. Xüsusilə əksər tikintilərdə türk firmalarının imzasını görmək bizdə məmnunluq doğurur. Bu sahədə hörmətli Prezidentin türk firmalarına göstərdiyi diqqət və qayğı bizi xüsusilə məmnun edir.

Təbii ki, digər bir məsələ də Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Ərzurum enerji xətləridir və bunlar Türkiyə ilə Azərbaycan arasında əlaqələrin nə qədər güclü olduğunu göstərir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin də işə düşməsi bu yöndə ən önəmli hadisələrdən biri olacaqdır. Bu işbirliyimizin müstəsna əhəmiyyəti vardır. Həmin layihələr ölkələrimiz arasındakı strateji əlaqələrin gücünü göstərən önəmli amillərdir. İnşallah, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin Türkiyə hissəsinin təməlqoyma mərasimini də iyul ayında gerçəkləşdirəcəyik. Amma məqsədimiz bu layihəni də ən qısa müddətdə tamamlamaqdır.

Digər önəmli bir cəhət, təbii ki, bizim bugünkü danışıqlarımızın, görüşümüzün Naxçıvanda olmasıdır. Bunun bir anlamı, mahiyyəti vardır. Bir az əvvəl dəyərli Prezidentin də ifadə etdiyi kimi, mən bunu tarixi görüş, anlamlı görüş kimi dəyərləndirirəm. Bu görüşün bölgəyə və dünyaya bir mesaj olduğuna inanıram. Bu görüşümüz, danışıqlarımız bundan sonra da eyni qətiyyətlə, eyni inancla davam edəcəkdir. Bunun belə başa düşülməsini istəyirəm.

Bu səfərimin Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı qardaşlıq əlaqələri üçün yaxşı nəticələr verəcəyinə, bundan sonrakı müddətdə əlaqələrimizin bir çox sahələrdə daha da genişlənəcəyinə, inkişaf edəcəyinə inanır, sizlərə hörmət və ehtiramımı bildirirəm.

X X X

Sonra Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan jurnalistlərin suallarına cavab verdilər.

-İki qardaş ölkə arasında viza məsələsində bir dəyişiklik nəzərdə tutulurmu? Türkiyə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində nə dərəcədə fəal rol oynaya bilər?

RƏCƏB TAYYİB ƏRDOĞAN: Hörmətli Prezidentlə bu məsələni müzakirə etdik və aramızda heç bir fikir ayrılığı yoxdur. O da bununla bağlı vacib olan təlimatı verdi. Bilirsiniz ki, azərbaycanlı qardaşlarımızdan heç bir viza tələb etmirik və bir ay müddətinə gedib-gələ bilirlər. İnşallah, bu təlimat üzrə vaxt məsələsi uzadıla bilər. Bunu da müzakirə etdik. Hörmətli Prezidentin təlimatının yerinə yetirilməsi nəticəsində qarşılıqlı surətdə viza hansı müddətdə keçici olacaq - bunların hamısı dəyərləndiriləcək və inşallah, addımlarımızı bu şəkildə atacağıq.

Digər sualınıza gəlincə, təbii ki, Dağlıq Qarabağ məsələsində sülhə nail olmaq lazımdır. Çünki orada işğalın olduğu məlumdur və bu, həqiqətdir. Əslində, bunu Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası da təsdiq etmişdir. Amma buna riayət olunmur. Qətnamələrin yerinə yetirilməsi vacibdir. Biz bu məsələ üzrə yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun tezliklə ədalətli qərar çıxarmasını istəyirik. Çünki bu, bölgədə sülh üçün vacibdir, yəni lazım olan bir addımdır. Biz buna inanırıq və həllin tezləşdirilməsini dəstəklədiyimizi xüsusilə ifadə etmək istəyirəm.

-Mənim sualım həm Azərbaycan Prezidentinə, həm də Türkiyənin Baş nazirinədir. Siz həm təkbətək, həm də nümayəndə heyətlərinin iştirakı ilə geniş tərkibdə görüşdünüz, fikir mübadiləsi apardınız. Bilmək istərdik, aparılan danışıqlarda Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsi ilə Türkiyənin yaxınlıqda yerləşən bölgələri arasında iqtisadi əlaqələrin güclənməsinə bu səfər nə kimi təkan verəcəkdir?

İLHAM ƏLİYEV: Bu səfərin çox böyük mənası var və hörmətli Baş nazirin dediyi kimi, səfərin nəticələri də gözəl olacaqdır. Bu, doğrudan da tarixi səfərdir. İlk dəfə olaraq Türkiyənin Baş naziri və Azərbaycanın Prezidenti Naxçıvanda görüşürlər.

O ki qaldı Naxçıvanla sərhədin o tərəfində yerləşən vilayətlər arasındakı işbirliyinə, bu da sürətlə gedir. Qeyd olundu ki, artıq qarşılıqlı ticarətin həcmi getdikcə artır. Əlbəttə, bu gün Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi məsələsi müzakirə olundu. Bildiyiniz kimi, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərinin işə düşməsindən və Azərbaycan qazının Türkiyə bazarlarına daxil olmasından sonra, xüsusilə gələcəkdə bu qazın həcminin artımından sonra Türkiyənin Naxçıvanla həmsərhəd olan bölgələrinə də təbii qazın verilməsi nəzərdə tutulur. Əlbəttə ki, bu layihənin təbii davamı olaraq, Naxçıvanın bu xəttə birləşməsi də mümkündür. Bu məsələ müzakirə olundu və müvafiq tapşırıqlar verilmişdir.

Eyni zamanda, Naxçıvanı nəqliyyat mühasirəsindən çıxarmaq üçün Naxçıvanın Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinə birləşməsi məsələsi də müzakirə olundu. Bu, çox böyük bir layihədir, çox böyük texniki və maliyyə resursları tələb edən layihədir. Ancaq qarşılıqlı iradə olduğu halda, - bu iradə də var, - bizim qarşımızda elə məsələ yoxdur ki, onu həll edə bilməyək. Müvafiq göstərişlər verildi. Yəqin ki, texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanmalıdır və ondan sonra bu layihənin həyata keçirilməsi haqqında qərarlar qəbul ediləcəkdir.

Bütövlükdə, Naxçıvanın iqtisadi inkişafını və imkanlarını nəzərə alaraq, əlbəttə, qardaş Türkiyənin müvafiq vilayətləri ilə əlaqələrin daha da möhkəmlənməsi zəruridir. Bu əlaqələr möhkəmlənir. Naxçıvanda böyük quruculuq, tikinti işləri gedir və bildiyiniz kimi, bu işlərdə türk firmaları çox fəal iştirak edirlər. Naxçıvanda ən çox iş görən Türkiyə şirkətləridir. Əminəm ki, burada iqtisadi inkişaf artdıqca, Naxçıvanın iqtisadi potensialı da möhkəmlənəcək, yeni-yeni layihələr həyata keçiriləcəkdir və qardaş ölkədən olan şirkətlər həmişə Naxçıvana gəlməyə meyillidirlər. Biz də bunu alqışlayırıq.

-Sualım hörmətli Baş nazirədir. Enerji sahəsində işbirliyinin indiki vəziyyəti barədə məlumat verərsinizmi, bu məsələləri müzakirə etdinizmi? Xüsusilə hörmətli Prezidentin söylədiyi məsələ - Türkiyənin güneyinə qaz verilməsi ilə bağlı Siz nə deyə bilərsiniz?

RƏCƏB TAYYİB ƏRDOĞAN: Bildiyiniz kimi, Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəməri ilə əlaqədar biz tranzit ölkə rolunu oynayırıq və Ceyhandan bütün dünyaya neftin göndərilməsi davam edir. Bakı-Tbilisi-Ərzurum təbii qaz xəttinə gəldikdə, bizim də ehtiyacımız olan təbii qaz məsələsində, - hörmətli Prezident sağ olsun,- lazım olan köməyi bizə göstərəcəklər. Yəni ehtiyacımızın müəyyən bir qismini, inşallah, o xətdən götürə bilmək imkanımız vardır. Bunun üçün enerji nazirlərimizə təlimat verdik, onlar aralarında görüşərək, bu miqdarı müəyyənləşdirəcəklər. Bununla bağlı heç bir problem yoxdur.

Biz Nabukko layihəsini də müzakirə etdik. Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq, yenə də mövcud imkana görə, buradan Nabukkoya müəyyən miqdarda təbii qaz vermək mümkün olacaqdır.

-Mənim sualım hər iki tərəfədir. Azərbaycan və Türkiyə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində uzun illərdir uğurlu və səmərəli əməkdaşlıq edir. Bu əməkdaşlığın gələcək inkişaf perspektivlərini necə görürsünüz?

İLHAM ƏLİYEV: Bu, həqiqətdir. Bütün beynəlxalq təşkilatlarda bizim ölkələrimiz vahid mövqedən çıxış edir. Azərbaycan öz dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra həmişə bütün beynəlxalq təşkilatlarda Türkiyədən dəstək görübdür. Bu dəstək qarşılıqlıdır. Biz Birləşmiş Millətlər Təşkilatında uğurlu əməkdaşlıq edrik. Bayaq qeyd etdiyim qətnamənin qəbul olunmasında Türkiyənin çox böyük və müsbət rolu olmuşdur. Eyni zamanda, Türkiyə və Azərbaycan İslam Konfransı Təşkilatında fəal iştirak edirlər. Bu gün biz hörmətli Baş nazirlə bu məsələləri müzakirə etdik. İslam dünyasının birləşməsi və islam ölkələri arasında qarşılıqlı ticarətin inkişaf etdirilməsi məsələləri müzakirə olunmuşdur və bizim mövqeyimiz birdir.

Eyni zamanda, biz türkdilli dövlətlərin əməkdaşlığı ilə bağlı fikir mübadiləsi apardıq. Türkdilli ölkələrin dövlət başçılarının növbəti zirvə görüşü Azərbaycanda, Bakıda nəzərdə tutulur. İndi o görüşün vaxtı dəqiqləşdirilir. Deyə bilərəm ki, bu formatda Türkiyə və Azərbaycanın rolu artmaqdadır. Biz bəzi hallarda çox lazımlı təşəbbüslərin iştirakçılarıyıq.

Eyni zamanda, başqa beynəlxalq təşkilatlarda, Avropa Şurasında bizim nümayəndə heyətlərimiz daim bir-birinin mövqeyini müdafiə edir, dəstəkləyirlər. Bəzi hallarda ədalətsizliklə üzləşəndə, bundan birlikdə məyus oluruq. Ancaq, eyni zamanda, biz bütün bu təşkilatlarda öz siyasətimizi, öz maraqlarımızı təmin və müdafiə edirik.

Bununla bərabər, əlavə etmək istəyirəm ki, Türkiyə və Azərbaycan dövlətləri xaricdə yaşayan soydaşlarımızın təşkilatlanma prosesində fəal iştirak edirlər. Biz Türkiyə və Azərbaycan diaspor təşkilatlarının qurultayını bərabər keçirdik. O da çox önəmli hadisə idi və onun çox gözəl nəticələri olmuşdur. İndi dünyada yaşayan soydaşlarımız birləşir, Türkiyənin və Azərbaycanın diaspor təşkilatları öz səylərini birləşdirirlər. Çünki bizim maraqlarımız da birdir, düşmənlərimiz də birdir. Bütün beynəlxalq təşkilatlarda sıx əməkdaşlığımız həm mövqelərimizi möhkəmləndirir, həm də regional məsələlərin həllində öz müsbət rolunu oynayır.

Mən giriş çıxışımda qeyd etdim ki, bu bölgədə Türkiyə və Azərbaycanın iştirakı olmadan heç bir layihə reallaşa bilməz. Türkiyənin və Azərbaycanın iştirak etdiyi layihələrin hamısı uğurla nəticələnmişdir - Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Ərzurum. Əminəm ki, bu yaxınlarda başladığımız Bakı-Tbilisi-Qars layihəsi də uğurla nəticələnəcəkdir. Beləliklə, bölgədə yerləşən ölkələr üçün gözəl imkanlar yaranır. Bizim təşəbbüslərimiz geniş formatda regional və qitə miqyasında işbirliyinin möhkəmlənməsinə yönəldilibdir. Mən əminəm ki, gələcəkdə də bütün beynəlxalq təşkilatlarda, beynəlxalq forumlarda, konfranslarda, tədbirlərdə biz vahid mövqedən çıxış edəcəyik və bu, bizim birliyimizi daha da möhkəmləndirəcəkdir.

RƏCƏB TAYYİB ƏRDOĞAN: Mən hörmətli Prezidentin dediklərinə heç bir əlavə etmək istəmirəm. Sadəcə, demək istəyirəm ki, məsələn, 2009-2010-cu illər üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasına Türkiyənin üzvlüyünü Azərbaycanın dəstəkləməsi, eyni şəkildə bizim də 2011-2012-ci illər üçün Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasına Azərbaycanın üzvlüyünü dəstəkləmək barədə razılığımız var.

Eyni zamanda, İslam Konfransı Təşkilatında, Avropa Parlamentində daim bir-birimizlə həmrəy olmuşuq. Türk dünyasındakı, xüsusilə Türkiyə ilə Azərbaycan arasındakı həmrəylik bir örnəkdir. Verdiyimiz qərarlar heç bir şübhə doğurmur. Gərəkli olan hər bir iş görülmüşdür və bundan sonra da görüləcəkdir. Onsuz da, həmrəyliyimiz olmasa, “bir millət, iki dövlət” anlayışı yerinə düşə bilməz. Biz hər zaman bunu yerinə yetirməliyik.

Çox sağ olun, təşəkkür edirəm.