Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

MƏDƏNİYYƏT

Tanınmış gürcü yazıçısı “Azadlıq” romanından yazdı

Tanınmış gürcü yazıçısı “Azadlıq” romanından yazdı

Afaq Məsudun əsərləri gürcü dilində

Bakı, 19 iyul, AZƏRTAC

Ümumgürcüstan Rustaveli Cəmiyyətinin prezidenti, Qalaktion Tabidze mükafatı laureatı, tanınmış yazıçı-publisist David Şemokmedeli Azərbaycanın Xalq yazıçısı Afaq Məsudun Gürcüstanda işıq üzü görmüş “Azadlıq” kitabı haqqında məqalə yazıb.

AZƏRTAC Gürcüstanın ədəbiyyat qəzeti “Literaturuli Sakartvelo”da (“Ədəbi Gürcüstan”) dərc edilmiş məqaləni təqdim edir.

Gürcü ədəbiyyat aləmində əlamətdar hadisə baş verdi – oxucuya tanınmış Azərbaycan yazarı Afaq Məsudun “Azadlıq” kitabı təqdim edildi. Kitabda eyniadlı romanla yanaşı, yazıçının 11 hekayəsi də yer alıb. Sözügedən kitabın gürcü dilində nəşr edilməsi ilə böyük ədəbi irsə malik olan iki millətin – gürcü-Azərbaycan ədəbi əlaqələri yeni mərhələyə qədəm qoydu. Düşünürük ki, belə səmərəli ədəbi əlaqələr gələcəkdə də davam etdirilməlidir.

Kitabı Azərbaycan dilindən gürcü dilinə tanınmış Azərbaycan və gürcüdilli yazar İmir Məmmədli tərcümə edib. Elə buradaca onu da qeyd edim ki, İmir Məmmədli bizim göz bəbəyi kimi qoruduğumuz mənəvi incimiz olan Şota Rustavelinin “Pələngdərili cəngavər” poemasının Azərbaycan dilində olan orijinaldan tərcümənin müəllifidir. O, məmləkətimizin ali medalı – Dövlət Mükafatı Laureatı adına layiq görülmüşdür. İmir Məmmədlinin xeyli vaxtdır Azərbaycanda yaşayıb fəaliyyət göstərməsinə rəğmən, ustalıqla tərcümə edilən bu kitabın tərcümə dilində gürcü dilinin zənginliyi bütün çalarlarıyla gözə çarpır.

Kitabın ədəbi dəyərləri barədə söz açmamışdan öncə geniş oxucu ictimaiyyətini Afaq Məsudun tərcümeyi-halının bəzi ştrixləri ilə tanış etsək, düşünürəm, maraqlı olar: Xalq yazıçısı, Əməkdar incəsənət xadimi, Rusiyanın Pyotr Elm və İncəsənət Akademiyasının həqiqi üzvü, Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədri Afaq xanım Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib; bir çox hekayə, roman, pyes və esseistik yazının müəllifidir. Yazıçının əsərləri dünyanın bir çox dilinə tərcümə edilib. Çox uğurlu orijinal yaradıcılıqdan əlavə intensiv tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də məşğuldur. Həm Qərb, həm də Şərq ədəbiyyatından nümunələr tərcümə edib. O cümlədən sufi ədəbiyyatından etdiyi tərcümələri xüsusi qeyd etmək lazımdır. Yazıçının bir neçə pyesi səhnələşdirilib. Onun ssenariləri əsasında televiziya filmləri çəkilib. 2000-ci ildə Vyana Universitetində Afaq Məsudun əsərlərinin təhlili əsasında doktorluq dissertasiyası müdafiə edilib. Yazıçı teatr sənətinin inkişafına verdiyi töhfələrinə görə dəfələrlə TÜRKSOY medalı ilə təltif edilib. 2005-ci ildə Türkiyə Mədəniyyət Nazirliyinin, TÜRKSOY və Avrasiya Yazıçılar Birliyinin birgə təsis etdiyi “Beynəlxalq səhnə əsərləri müsabiqəsinin” qalibi olub, gürcü ədəbiyyatının tərcüməsinə və təbliğinə görə Gürcüstan Yazıçılar İttifaqı tərəfindən “Mədəniyyət elçisi” fəxri adına və digər mükafatlara layiq görülüb.

“Azadlıq” – son illər oxucunun ixtiyarına verilən çox əhəmiyyətli bir əsər, azadlığın həqiqi mahiyyətini çözən mürəkkəb, metaforik bir romandır. Digər tərəfdən onu, mübaliğəsiz, “psixoloji roman” da adlandırmaq olar. Yazıçının yazı manerasını “soyuq romantizm” üslubuna da aid etmək mümkündür. Əsər magik realizm elementləri ilə də zəngindir. Eyni zamanda, o passiv altşüurun gizli qatlarını ustalıqla açır. O altşüurun ki, hərəkətə gəlib oyanarkən, insanın düşüncəsində və həyatında taleyüklü, həlledici dəyişikliklərə səbəb ola bilir.

“Azadlıq”da həqiqi və karikatur diktaturanın bir-birinə qovuşduğu, anarxizmlə idarəçiliyin bir-birinə qarışdığı tipik postsovet dövləti obrazı təsvir olunur. Bu dövləti dünyanın istənilən dövləti ilə müqayisə etmək olar. İnsanda belə bir təəssürat yaranır ki, romanda cərəyan edən hadisələr Gürcüstanda da baş verib. Bu hiss beləcə, postsovet məkanının istənilən oxucusunda yarana bilər. O səbəbdən ki, əsərdə baş verənlər hər kəsə tanış və doğmadır.

Romanın qəhrəmanları çaşqınlıq içindədirlər, onlar gerçəkliyin harada bitib, yuxunun haradan başladığını ayırd edə bilmirlər, burada reallıqla irreallığın sərhədləri silinib. Həqiqi olanın kriteriyasını izah etmək, tarixboyu fəlsəfənin tədqiq etdiyi əbədi və mürəkkəb mövzulardandır. Axı nəyin gerçək, nəyin həqiqi olduğu, öz-özlüyündə, həqiqətən, mübahisəli məsələdir.

“Azadlıq nədir?” – romanın aparıcı xətti budur. Bəzi dinlərdə azadlığın mahiyyəti – haqqı, həqiqəti dərk etmək kimi izah edilir. Bibliya deyir: “Haqqı dərk et, haqq səni azad edəcək”. Azadlığın mahiyyətini dərk etmək cəhdi bütün zamanlarda dünya fəlsəfəsinin həll edə bilmədiyi başağrısına çevrilib. Bu mövzu ezoteriyanı da hər zaman narahat edib – Rudolf Ştaynerin “Azadlıq fəlsəfəsi” və sair...

“Azadlıq” romanının da personajları bu vəziyyətdədir, onlar həqiqətin mahiyyəti barədə düşünmürlər... Müstəqilliyini yenicə əldə etmiş ölkədə “azadlıq” deyilən məfhumun dərk olunmadığı səbəbindən, bəziləri bunu zorakılıq haqqı kimi başa düşür, əhalinin digər qismi üçün isə azadlıq – tam mənasız, istifadəsinə ehtiyac duyulmayan, gərəksiz bir şeydir. Gərəksiz azadlığın bariz nümunəsini Lev Tolstoy “Zühur” romanında çox gözəl verib – Nexlyudov qullarını azad edərkən, onlar narazılıqlarını gizlədə bilmir, sahiblərinə giley-güzar edirlər ki: “Nə oldu, axı? Sizə nə pisliyimiz dəyib?”

Afaq Məsudun romanında da baş qəhrəmanlardan birinin belə bir mövqeyi ilə rastlaşırıq: “...Xalqın həqiqi azadlığını, ölkənin həqiqi müstəqilliyini bərqərar etmək əvəzinə, azadlıq və müstəqillik uğrunda əbədi mübarizə ovqatı yaradırlar...”

Yazıçını narahat edən – təhrifedilmiş dövlət modelində “azadlıq” deyilən məfhumun düzgün dərk edilməməsi, bunun, anarxiya və özbaşınalıq kimi ifadə olunmasıdır ki, bu da öz növbəsində, bütövlükdə cəmiyyətin, mənəvi dəyərlərin tam iflasına – deqradasiyasına gətirib çıxarır. Belə bir ovqatın hökm sürdüyü dövlətin nevrotik fonunda reallıqdan kənarda, onun fövqündə baş verənlər təsvir olunur, roman bizi, eyni dərəcədə həm gerçək, həm də yuxu aləminin yolçusuna çevirir. Burada yuxular – personajları qaçılmaz təhlükədən, əvvəlcədən xəbərdar edən danılmaz fantomlardır. Bu, bizə, tanrıların qisasından canını necə qurtara biləcəyi barədə röyaların xəbərdarlığından faydalanan Bilqamisi xatırladır. Belə ki, romanın personajları yuxularında ayrı bir həyatın iştirakçısına çevrilirlər, uzun illər mürgüdə olan altşüurlar oyanır və fəal mərhələyə keçir...

Belə bir oyanış, romanla yanaşı, kitabda yer alan 11 hekayədə də izlənilir və oxucunun gizli şüuraltısının bir sıra oyanışlarına səbəb olur. Burada mətnləri səciyyələndirən başlıca xüsusiyyət – dərin psixologizmdir. Fikir üzdə deyil, alt qatlardadır, hermetikdir. Əksər hallarda, əsas fikir bədii rəmzlər vasitəsilə çatdırılır. Bunun bariz nümunəsi “Dovşanın ölümü” hekayəsidir. Hekayə kişi və qadın duyğularından, başqa sözlə desək, “İn”lə “Yan” arasında öləziyib sönmüş məhəbbətdən sonra yaranan soyuq münasibətdən bəhs edir.

“Ağ dovşan” sevgi simvoludur, kirpi isə tənhalığın harmoniya ilə əvəz olunmasının, qadın və kişi impulslarının qovuşmasının, personajlar arasında yaranan ali, romantik münasibətlərin rəmzidir. “Romeo və Cülyetta” “faciə” adlandırılsa da, nikbin sonluqla bitir, sonda sevgi ölmür, əksinə, qələbə çalır. “Dovşanın ölümü”ndə isə əsərin qəhrəmanları yazıçının bizə təqdim etdiyi amansız reallıqda yaşayır, həyatlarına davam edirlər. Lakin hər şeyin əsasını təşkil edən məhəbbət yoxdur, yəni “ağ dovşan” ölüb!

Afaq Məsudun digər hekayələri də buna bənzər psixoloji gedişlərlə, nüanslarla zəngindir və son dərəcə təsirlidir.

Yazıçının kəlamı dərin mənalı və dolğundur. Cərəyan edənlər yüksək bədii estetik vasitələrlə, incə çalarlarla səciyyələnir. Onlardan, yalnız bir neçəsini xatırlatmaq kifayətdir: “...İlk günlər pianonun dilləri üzərində, bataqlığın üstü ilə yeriyəntək ehtiyatla, barmaq-barmaq gəzinən Rəna bir neçə aydan sonra iri akkordlarla Motsartın “Rekviyem”ini çalmağa başladı...” (“Alman kilsəsi”), “Üzündə dərddən yoğurulmuş kədərli kölgələr sayrışırdı...” (“Dovşanın ölümü”), “Külək bir də cövlan edib, haradasa damda nəyisə kökündən qopartdı...” (“Qəza”) və sair. Belə misalları istənilən qədər gətirmək olar.

Haqqında danışdığımız romanda da bu sayaq maraqlı bədii elementlərlə rastlaşırıq: “...Mədəniyyət naziri – keçmiş aqronom violonçeli rəsmi qərarla, bir musiqi aləti kimi ləğv etdirdi: “Skripkadı, trambondu, cəhənnəm, yenə nəyəsə yarıyır, bu violonçel nəyə lazımdır axı?! Həmin yekə skripkadı, fərqi bir odur ki, ucunu yerə qoyub çalırsan”.

Yekun olaraq bildirməliyəm ki, son dərəcə əhəmiyyətli azərbaycanlı yazar Afaq Məsudun yaradıcılığı ilə tanış olan gürcü oxucusunu qarşıda olduqca maraqlı anlar, əlamətdar hadisələr gözləyir.

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Azərbaycan silah tədarükünün doğurduğu müharibə riski ilə bağlı Ermənistana xəbərdarlıq edir

İtaliyada gəmi-bərəsində bomba təhlükəsi ilə bağlı xəbərdarlıq olunub

Pisa-2022 - Beynəlxalq Şagird Qiymətləndirmə Proqramının nəticələri açıqlanıb

Binəqədidə qardaş qardaşı öldürüb

“Time” jurnalı: “OpenAI”ın rəhbəri “İlin CEO”-su seçilib

Vanda baş verən zəlzələdə ziyan görən “Qara Yusuf bəy” türbəsinin bərpasına başlanılıb

Dələduzluqda ittiham olunan milyarder Danimarkaya ekstradisiya edilib

Bakıdakı Rus evində “Liseyli şairlər” ədəbi-musiqili gecə keçirilib

“Time” jurnalı: Müğənni Teylor Svift 2023-cü ilin adamı seçilib

“Elf” milad filmi yenidən yayımlanacaq

“Foundation” serialı yeni mövsümlə geri qayıdır

Bakının Suraxanı rayonunda evdə meyit aşkarlanıb

Milli Olimpiya Komitəsi ilin yekunları ilə bağlı qala gecəsi keçirib VİDEO

Türkiyə Prezidenti sabah Yunanıstana rəsmi səfərə gedəcək

ABŞ Ukraynaya dəyəri 175 milyon dollara qədər olan yeni silah paketi ayırıb

İsrail ordusu Qəzza zolağında Həmas liderinin evini mühasirəyə alıb

Dövlət başçısı ölkəmizin gələcəyinə dair strateji baxışlarını bütün dünyaya bəyan etdi

İtaliya “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsündən çıxıb

Balakəndə ətraf mühiti çirkləndirən şəxs məsuliyyətə cəlb olunub

Prezident İlham Əliyevin “Qarabağ: 30 ildən sonra evə dönüş. Nailiyyətlər və çətinliklər” Forumunda səsləndirdiyi fikirlər dünya mətbuatının diqqət mərkəzində

TOKİ rəhbəri: Zəlzələ bölgəsinin yenidən qurulmasında Azərbaycan mühüm rol oynayır

Güləş üzrə "Təhsil" turnirində ikinci günün qalibləri müəyyənləşib

Prezident İlham Əliyevin ADA Universitetindəki forumda səsləndirdiyi fikirlər Türkiyə mediasında geniş işıqlandırılıb

Bakıda məişət zorakılığı ilə mübarizəyə həsr olunmuş konfransın ilk günü yekunlaşıb

Voleybol üzrə Yüksək Liqada IV tura yekun vurulub

Azərbaycanın xarici işlər naziri ABŞ Dövlət katibinin köməkçisi ilə görüşüb

Abşeronda təşkil olunan əmək yarmarkasında 90-dan artıq vakansiya təqdim edilib

Gürcüstan mətbuatı Prezident İlham Əliyevin ADA-da keçirilən forumda çıxışına geniş yer ayırıb

Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin rəhbəri BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin tələbələri ilə görüşüb

SAF 2023-ün üçüncü günündə dövlət rəsmiləri və deputatlar yarışları izləyiblər

Ombudsman AZƏRTAC-ın əməkdaşının Yeni Kaledoniyadan çıxarılmasına və Ermənistanın hərbçimizə qanunsuz cəza verməsinə münasibət bildirib

Rusiya KİV-ləri Azərbaycan Prezidentinin beynəlxalq forumda çıxışını geniş işıqlandırıb

Media meneceri Samir Şah BBC-nin yeni sədri olacaq

Brüssel Diplomatik Akademiyasının müşaviri: Zəngilana səfərə dəvət almaq mənim üçün böyük şərəf idi

® “Nar”dan sahibkarlar üçün sərfəli təkliflər

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 4 avqust tarixli 1007 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Polis Akademiyasının Nizamnaməsi”ndə dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

“Azərbaycan Respublikasının 2001-ci il 29 iyun tarixli 168-IIQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının daxili işlər orqanlarında xidmət keçmə haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 24 oktyabr tarixli 1010-VIQD nömrəli Qanununun tətbiqi və “Azərbaycan Respublikasının daxili işlər orqanlarında xidmət keçmə haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2001-ci il 18 iyul tarixli 535 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan Respublikasının 2001-ci il 29 iyun tarixli 168-IIQ nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş “Azərbaycan Respublikasının daxili işlər orqanlarında xidmət keçmə haqqında Əsasnamə”də dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikasının Qanunu

COP28-də Bakının Baş planının hansı prinsiplər əsasında olacağı müzakirə edilib

“Polis haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikasının Qanunu

DİM imtahanlarda buraxılış rejimini aparacaq qadın əməkdaşların seçimi üçün müsahibəyə başlayır

“Dövlət qulluğu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə
Azərbaycan Respublikasının Qanunu

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2012-ci il 24 aprel tarixli 613 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Aviasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi Qaydaları”nda dəyişiklik edilməsi haqqında
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Prezident İlham Əliyev ABŞ Dövlət katibinin köməkçisini qəbul edib YENİLƏNİB VİDEO

Bakıda Yüksək Səviyyəli Hərbi Dialoq İclası keçirilir

Azərbaycan və Avstriyanın sənaye şəhərləri arasında əməkdaşlıq imkanları müzakirə edilib

Bərpa olunan enerji mənbələrinə qoyulan investisiyalar iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə prinsiplərinə sadiqliyimizin təcəssümüdür

Milli Məclisdə Qərbi Azərbaycana qayıdışla bağlı növbəti dinləmə

Tərbiyəçi-müəllimlərin işə qəbulu üzrə vakansiya seçimi

AzTU tələbəsi dünya çempionatında gümüş medal qazanıb

Naxçıvanda xüsusi iqtisadi rejim tətbiq olunacaq

SOCAR prezidenti “China Energy International Group Co. Ltd” şirkətinin prezidenti ilə görüşüb

Metyu Brayza: Ermənistanın hələ də dəqiq mina xəritələrini Azərbaycana təqdim etməməsi insanların qayıtmasına böyük təhlükə yaradır

Azərbaycan-Efiopiya parlamentlərarası dostluq qruplarının görüşü baş tutub

İspaniyalı sabiq deputat: Azərbaycan Prezidentinin öz ölkəsinin gələcəyi haqqında strateji düşüncələri var

Paytaxt havasında dəm qazı, Sumqayıtda isə azot-4 oksidin miqdarı normadan çox olub

Fransa Yeni Kaledoniya xalqının haqq səsinin dünyaya çatmasından narahatdır ŞƏRH

“Azərbaycan Könüllülük Həftəsi 2023” çərçivəsində fəaliyyətlər başlayıb

Avrasiya Patent Təşkilatının İnzibati Şurasının növbəti iclası keçirilir

Prezidentin Mətbuat Xidmətinin məlumatı

FIA-nın tədbirləri çərçivəsində Bakıda idman avtomobillərinin sərgisi olub VİDEO

Azərbaycanın ilk qadın pianoçusu Xədicə Qayıbovanın 130 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib

Dekabrın 8-də Şahdağ Milli Parkında “Açıq qapı” günü keçiriləcək

Deputat: Dünyanın xəbər agentlikləri Azərbaycan jurnalistinə qarşı törədilən hadisəyə reaksiya verməlidir

Türkiyə mətbuatı: AFFA Şenol Günəşlə danışıqlara başlayıb

Emi Uaynhaus barədə filmin nümayiş etdiriləcəyi tarix bəlli olub

AzTU-da konfrans: Nəqliyyatın planlaşdırılması və nəqliyyat axınlarının modelləşdirilməsi

“Heydər Əliyev müasir Azərbaycan dövlətinin banisidir” - konfrans

Biləsuvarda yetkinlik yaşına çatmayanlara tütün məmulatı satılması halları aşkarlanıb

Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi COP28 konfransının Nazirlər Toplantısında təmsil olunub

Azərbaycanda oynamış tanınmış futbolçu ölkəsində hücuma məruz qalıb

Beynəlxalq Birləşmiş Xor Heydər Əliyev Sarayında çıxış edib

Elm və Təhsil Nazirliyinin iki institutu işğaldan azad edilmiş ərazilərdə birgə tədqiqat aparacaq

ABŞ-ın bir sıra ştatlarından quşçuluq məhsullarının idxalına məhdudiyyət qoyulub

Azərbaycanlı deputat AŞPA–nın uşaqlar üzrə baş məruzəçisi seçilib

Bakıda rus dili və ibtidai sinif müəllimləri üçün seminar keçirilib

BŞTİ: Qızılcaya yoluxma ilə əlaqədar şagirdlərin davamiyyətində qismən azalma müşahidə olunur

Qeyri-sabit hava şəraiti dekabrın 7-si axşamadək davam edəcək

Milli Məclisin sədri Türkiyənin hakim partiyasının nümayəndə heyəti ilə görüşüb

Qızılca əleyhinə peyvəndlərin tətbiqindən sonra ölüm halları 85 faiz azalıb

Dilçilik İnstitutunun Elmi şurasının illik hesabatı dinlənilib

Masallıda fəaliyyət göstərən kafedə saxta alkoqollu içkilər aşkarlanıb

Ekspertlər: Almaniyada “iqtisadi iflic” hökm sürür

Masallıda şəhər ərazisindən avtomat tapılıb

Beynəlxalq Jurnalistlər Şurası Fransadan açıqlama istədi

Heydər Əliyev Sarayında uşaqlar üçün əyləncəli-interaktiv Yeni il şənlikləri keçiriləcək

Sumqayıtda maarifləndirici tədbir: “Həyatın əsas dəyəri həyatdır”

İbtidai sinif dərsliklərinə hansı mövzular daxil edilib?

Ötən ay 14 tikinti obyektinin elektrik qurğularına istismara buraxılış aktı verilib

Nazir: Birləşmiş Krallıq Azərbaycana ən çox investisiya yatıran ölkədir

KİV: Qəzzada döyüşlər azı bir ay davam edəcək

MDB-nin iştirakçı dövlətlərində bitki karantini üzrə Koordinasiya Şurasının iclası keçirilib

Təhsil müəssisəsində aşkarlanmış qanunsuzluqlarla bağlı cinayət işi başlanıb

Tanınmış pedaqoq təhsildə uğur qazanmağın yollarından danışıb

FAO: Kənd yerlərinin rəqəmsal inkişafı üçün böyük potensial var

Pirallahı Sənaye Parkında yeni rezident qeydiyyata alınıb

Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun 25 illik yubileyi qeyd olunub VİDEO

Yasamalda qanunsuz fəaliyyət göstərən ictimai iaşə müəssisəsi aşkarlanıb

Rumıniyada qızılca epidemiyası yayılıb

Bakıda “Dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə nail olmaq üçün sağlam ətraf mühit və minasız həyat” mövzusunda forum işə başlayıb