Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi

CƏMİYYƏT

® Həkim-endokrinoloq Şəbnəm Əlirzayeva: Qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri vaxtında aşkarlananda müalicə olunur

2009-cu ildən etibarən hər il mayın 25-i Ümumdünya Qalxanabənzər Vəzi Günü kimi qeyd edilir. Həmin gün qalxanabənzər vəzi və onun problemlərini öyrənən Avropa Tireoid Assosiasiyasının təşəbbüsü ilə 2009-cu ildə təsis olunub. Azərbaycanda Ümumdünya Qalxanabənzər Vəzi Günü 2013-cü ildən qeyd edilməyə başlanılıb və burada məqsəd tibb işçilərinin, ictimaiyyətin diqqətini qalxanabənzər vəzi xəstəliklərinə və onunla bağlı yaranan problemlərə cəlb etməkdir.

Mərkəzi Gömrük Hospitalının həkim-endokrinoloqu Şəbnəm Əlirzayeva qalxanvari vəzi xəstəliyi, onun növləri, əlamətləri, müalicəsi mövzusunda müsahibə verib.

- Həkim, qalxanabənzər vəzi nədir və orqanizmdə hansı funksiyaları yerinə yetirir?

- Qalxanabənzər vəzi boyunda nəfəs borusu və qırtlağın önündə yerləşən, hormon sintez edən orqandır. Qalxanabənzər vəzinin ifraz etdiyi hormonlar orqanizmin metabolik, hormonal, qan dövranı, böyümə və digər sistemlərinin fəaliyyətinin tənzimlənməsində əhəmiyyətli rol oynayır. Qalxanabənzər vəzini ümumi hormonal sistemin “dirijoru” adlandırırlar. Həmin vəzinin xəstəlikləri zamanı onun hormonlarının qanda səviyyəsinin həm anormal artması, həm da azalması orqanizmin normal fəaliyyətinin pozulmasına səbəb olur.

Orqanizmdə mövcud olan bütün orqan və toxumalarda gedən proseslər onun nəzarətindədir. Belə ki, qalxanabənzər vəzi tireoid hormonları hasil edir və həmin hormonlar bütün orqanizmin fəaliyyətinə təsir göstərir - maddələr mübadiləsini, ürək-damar sisteminin fəaliyyətini, boy artımını və orqanizmin inkişaf prosesini və sair tənzimləyir. Qalxanabənzər vəzi xəstəliklərinin xoşxassəli və bədxassəli növləri var. Xoşxassəli növlər dedikdə qraves xəstəliyi, zəhərli ur və ya zəhərli zob, düyünlü ur və ya düyünlü zob, Haşimoto tireoiditi, autoimmun tireoiditlər və yarımkəskin tireoiditlər nəzərdə tutulur. Bədxassəli formaya isə qalxanabənzər vəzinin xərçəngi aiddir və həmin xəstəliklər arasında düyünlü ura daha çox rast gəlinir. Bunun səbəbi isə daha çox yod çatışmazlığı, siqaret çəkmək, düzgün olmayan qidalanma və piylənmədir.

- Qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulma səbəbləri nədir?

- Uzunmüddətli, xroniki streslər, konservantlar, nitratlar, pestisidlər, həmçinin hər hansı digər toksiki maddə ilə zəngin qidalar, müxtəlif növ sintetik enerji içkiləri, viruslar, bakteriyaya yoluxma, eləcə də onlarla mübarizə vasitələri, ekoloji vəziyyət, irsi amillərin təsiri, kifayət qədər fiziki fəallığın olmaması və s. səbəblər qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulması ilə nəticələnir. Qalxanabənzər vəzinin fəaliyyətinin pozulması insanların peşə, cins, yaş və həyat tərzindən asılı olmayaraq onların öyrəşdikləri həyatı alt-üst edə bilər. Ona görə də həmin orqanın necə qurulduğunu və yaratdığı xəstəliklərin ilkin əlamətlərini bilmək vacibdir.

- Qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri orqanizmdə hansı fəsadlara yol açır?

- Qalxanabənzər vəzinin xəstəlikləri özünəməxsus fəsadlar yaradır. Hipotireoz orqanizmdə metabolik prosesləri zəiflədir və ürək, qan-damar sistemində, həzm sistemində ciddi dəyişikliklərə səbəb olur. Həmçinin saç tökülməsi, dırnaqlarda kövrəklik, dəridə quruluq, halsızlıq, yorğunluq, bədən kütləsinin artması, bədən temperaturunun aşağı düşməsi, soyuğa davamsızlıq, yuxululuq, süstlük, depressiv hallar, oynaqlarda ağrılar, yaddaşın zəifləməsi kimi əlamətlər müşahidə edilir. Tireotoksikoz sinir sisteminin həssaslığının artması, oyanıqlıq, əsəbilik, ağlağanlıq, səbirsizlik, bədən temperaturunun artması, tərləmə, arıqlama, gözlərdə bərəlmə, ürək, qan-damar sistemində dəyişikliklər (ürəkdöyünmənin artması, aritmiya, arterial hipertenziya), bədəndə və əllərdə əsmə, yuxusuzluq, ishal kimi əlamətlərlə özünü göstərir.

- Hansı əlamətlər narahatlıq üçün əsas verir və həmin hal zamanı dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır?

-Toxumaların strukturunda baş verən hansısa formada dəyişikliklər hiss edilmir və uzun illər bundan xəbərsiz yaşamaq olur. Elə hallar olur ki, məsələn, ömür boyu müayinəyə getməyən pasiyent 70 yaşında qalxanabənzər vəzini ultrasəs müayinəsi ilə yoxlatdırmaq qərarına gəlir. Müayinə zamanı aşkarlanır ki, vəzi tamamilə düyünlərdən ibarətdir və ölçüsü də böyüyüb. Lakin həmin vaxta qədər narahatlıq hiss etməyib və orqanizmin hansısa funksiyasının pozulmasından şikayətçi olmayıb.

Lakin elə hallar da olur ki, vəzi böyüyür və boyunda narahatlıq yaranır. Artıq həmin hal qalxanabənzər vəzini ultrasəs müayinəsi etdirmək üçün əsas verir. Beləliklə, funksiyanın azalmasının əlamətləri zəiflik, yorğunluq, quru dəri, qəbizliyə meyil və gün ərzində yuxulu olmaqdır. Hansısa bir işi görmək üçün güc, enerji yoxdursa – bu, əsas əlamətdir. Lakin həmin hal sadəcə, yuxusuzluq və ya yorğunluqla da əlaqədar ola bilər. Qalxanabənzər vəzinin funksiyasının artmasının əlamətləri isə əksinə, hipermetabolizm, maddələr mübadiləsinin sürətinin artması, ürək döyüntüsü, bədən istiliyi, tərləmə, emosional qıcıqlanma, bədəndə, əllərdə titrəmə və səbəbsiz arıqlamadır. Qalxanabənzər vəzini xüsusi müayinə etməyə ehtiyac yoxdur. Əgər boyunda diskomfort və yaxud saydığım şikayətlər narahat edirsə, qanda qalxanabənzər vəzinin hormonları mütləq yoxlanılmalı və ultrasəs müayinəsi aparılmalıdır. Hormonlar normadadırsa, onda başqa müayinələrə ehtiyac qalmır.

- Şikayət yoxdursa, hansı hallarda qalxanabənzər vəzinin müayinəsi zəruridir?

- Qalxanabənzər vəzinin disfunksiyasına görə maksimum təhlükə toxumaların böyüməsi və differensasiyası dövründə baş verir, ona əsasən uşaqlıq, yeniyetməlik və hamiləlik dövründə rast gəlinir. Həmin kateqoriyalar üçün tiroid funksiyasının yoxlanılması son dərəcə vacibdir.

– Qalxanabənzər vəzinin sağlamlığını necə qorumaq olar?

– Qalxanabənzər vəzinin əsas xəstəlikləri yod çatışmazlığı ilə bağlıdır, ona görə də onun sağlamlığını qorumaq üçün yod profilaktikası aparmaq lazımdır. Əslində bunu etmək son dərəcə asandır. Yodun haradan gəldiyi aydındır, çünki orqanizm onu əsasən qidadan alır. Qida vasitəsilə qəbul olunan yod orqanizmə daxil olduqdan sonra qalxanabənzər vəzi lazım olduğu qədər qəbul edir və yerdə qalan hissəsi ilk sidiyə çıxdıqdan sonra xaric olur. Yod orqanizmdə yığılmır. Bu mikroelementin əsas mənbəyi müntəzəm yeyilməli olan dəniz məhsulları, həmçinin yodlaşdırılmış duz və ya dəniz duzudur.

- Qalxanabənzər vəzi xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün nə tövsiyə edərdiniz?

- Bədəndəki yodun miqdarı qalxanabənzər vəzinin işinə çox təsir göstərir. Orqan özü yod ehtiyatı toplaya bilmədiyindən həmin maddənin qida ilə qəbulundan tamamilə asılı vəziyyətdəyik. Qalxanabənzər vəzinin yaxşı işləməsi üçün insan bir gündə 150-220 mikroqram yod qəbul etməlidir. Biz yodu yalnız qida vasitəsilə əldə edirik. Qəbul edilən yodun təbii olması çox vacibdir, çünki başqa formada olanda maddə orqanizm tərəfindən mənimsənilmir. Qida məhsullarından dəniz kələmi və digər bütün yosun növləri, şor su balığı, dəniz məhsulları, xurma, feyxoa və qozun tərkibi yodla zəngindir. Duzdakı yod orqanizm tərəfindən mənimsənilmir, qızdıranda isə buxarlanır. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, selen və sink maddələri olmadan da yodun mənimsənilməsi çətinləşir. Ona görə də ən yaxşısı dəniz məhsullarına, kələmin müxtəlif növlərinə üstünlük verilməsidir. Həmçinin zərərli vərdişlərdən uzaqlaşaraq, sağlam həyat tərzinə keçmək lazımdır. Hər hansı narahatlıqlar hiss edərkən dərhal həkimə üz tutmaq lazımdır. Qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri bir çox xəstəliklər kimi vaxtında aşkarlananda müalicə olunandır.

Müsahibəni apardı:

Dilarə Zamanova

Mərkəzi Gömrük Hospitalının PR mütəxəssisi

Xəbəri sosial şəbəkələrdə paylaşın

Bizi sosial şəbəkələrdə izləyin

Paris Prokurorluğu aksiyaçının qolunu qoparan polisi məsuliyyətə cəlb etməyib

Çexiyada Orta əsrlərə aid dəfinə tapılıb

Rişi Sunakın mühafizəçisi seçki tarixi ilə bağlı mərcə girdiyi üçün saxlanılıb

Avropa Komissiyası bir neçə ölkəni cərimələyə bilər

Ukrayna ilə Gürcüstan arasında bərə reysləri bərpa olunacaq

Britaniyada iqlim fəalları tarixə abidəni narıncı rəngə boyayıblar

Yunanıstanda yanğına görə 3 kənd təxliyə edilib

Avro 2024: Şotlandiya - İsveçrə matçında qalib müəyyənləşməyib

Tədqiqat: Yaşlı vaxtda fiziki məşqlər sağlamlığa müsbət təsir göstərir

Türk şirkəti Azərbaycanda zəlzələ risklərini modelləşdirməyi planlaşdırır

Bakı Təşəbbüs Qrupunun BMT-nin mənzil-qərargahında kolonializmə qarşı mübarizəyə həsr olunmuş növbəti konfransı keçiriləcək

Avro-2024: Almaniya millisi növbəti qələbəsini qazanıb

Almatıda “Aybın” gənclərin X Beynəlxalq hərbi-vətənpərvərlik toplanışına start verilib VİDEO

Cənubi Koreyada fövqəladə demoqrafik vəziyyət elan edilib

Ermənistan KTMT-nin Xarici İşlər Nazirləri Şurasının Almatı iclasında iştirak etməyəcək

Avropa İttifaqı Aİ–Azərbaycan Təhlükəsizlik Dialoqunun 5-ci raundu ilə bağlı tərəflərin birgə bəyanatını yayıb

Keniyanın dövlət televiziyası neokolonializmə qarşı Bakı Təşəbbüs Qrupunun fəaliyyətindən bəhs edən reportaj hazırlayıb

Füzuli-Ağdam yolunda baş verən qəzada iki nəfər ölüb

Malayziya nəşrində “Azərbaycan və COP29” başlıqlı məqalə yayımlanıb

Rusiya Prezidentinin KXDR-ə səfəri başa çatıb

Azərbaycanın qadın güləşçisi Kazanda qızıl medal qazanıb VİDEO

FHN-in nümayəndə heyəti Belarusda səfərdədir VİDEO

Naxçıvanda Qərbi Azərbaycanla bağlı yeni kitab və jurnalın təqdimatı olub

Sabirabadda yanğın zamanı iribuynuzlu heyvanlar tələf olub VİDEO

Mal-qaranın güzəştli sığortası başlayıb - sığorta haqqının 50 faizini dövlət ödəyir

RF XİN: Rusiya üçtərəfli sazişlər çərçivəsində Ermənistan-Azərbaycan arasında hərtərəfli normallaşmanın tərəfdarıdır

Ukraynada hərbi polis yaradılır

Misirdən olan 600 zəvvar Həcc ziyarəti zamanı istidən dünyasını dəyişib

Avro-2024: Xorvatiya-Albaniya oyununda qalib müəyyənləşməyib

Paytaxtda bəzi yollarda sıxlıq müşahidə olunur

Qurban Qurbanov: Çempionlar Liqasındakı ilk matça psixoloji baxımdan tam hazır olmağa çalışmalıyıq

Aİ Ukraynadan yumurta idxalına kvota və rüsumları bərpa edəcək

“Sabah”ın baş məşqçisi: Rəqibimizi mübarizədən kənarlaşdırmaq üçün əlimizdən gələni edəcəyik

“Sumqayıt”ın baş məşqçisi: “Fehervar”la oyunda sərfəli nəticə əldə edib, səfərə rahat yollanmaq istəyirik

Polşanın Baltik sahillərində NATO-nun taktiki təlimləri başlayıb

Azərbaycan və Pakistan XİN başçıları arasında telefon danışığı olub

Çadda partlayış nəticəsində 9 nəfər ölüb, 46 nəfər yaralanıb

XİN: Ermənistan təxribatlar və manipulyasiya dolu fikirlər əvəzinə, sülh prosesinə töhfə verməlidir VİDEO

Azərbaycan beynəlxalq multiidman turnirində 14 cüdoçu ilə təmsil olunacaq

Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı çərçivəsində günün sonuncu panel iclası təşkil edilib

® BYD: Elektrikli Avtomobillər və Sürətli İnkişaf

Konfrans Liqası: “Sabah” və “Sumqayıt”ın rəqibləri müəyyənləşib

Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı çərçivəsində “Balanslaşdırma, azaltma, uyğunlaşma və davamlılıq” mövzusu müzakirə olunub

Xorvatiyanın sabiq Prezidenti: Daha yaxşı gələcək üçün biz siyasətçilər də əlimizdən gələni edirik

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı və narıncı xəbərdarlıq edilib

Azərbaycan Pekin Beynəlxalq Kitab Sərgisində ilk dəfə milli stendlə təmsil olunur

TƏBİB: 5 nömrəli Kliniki Doğum Evinin ərazisində baş vermiş yanğın zamanı xəsarət alan olmayıb

Yan Fişer: Azərbaycan iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə önəmli işlər görür

Rusiya XİN: Paris Cənubi Qafqazda növbəti silahlı qarşıdurmanı təhrik edir

Emmanuel Makronun nüfuzdan düşməsi onun partiyasından olan deputatlara mənfi təsir edir

Azərbaycanın iki avarçəkəni Avropa çempionatında mübarizə aparacaq

Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisinin Serbiyaya rəsmi səfəri başlayıb VİDEO

Putin KXDR ilə hərbi-texniki əməkdaşlığın mümkünlüyünü istisna etmir

Cəlilabadda su bəndində boğulan şəxslərin kimliyi məlum olub  YENİLƏNİB-2 VİDEO

Avropa Liqası: “Zirə”nin potensial rəqibi məlum olub

Riçard Verma: Biz Cənubi Qafqazda regional sabitliyin və təhlükəsizliyin təşviqinə sadiqik

Təhsilalanların musiqi, incəsənət məktəb və mərkəzlərinə qəbulu üzrə imtahanlar başlanır

Çempionlar Liqası: “Fənərbağça”nın rəqibi bəlli olub

Dövlət qurumları bloklanarsa, Makronun istefadan başqa hansı seçimi var?

Maimuna Mohd Şərif: İqlim dəyişikliyinin qarşısının alınması üçün investisiya qoyuluşları zəruridir

Səfir: İtaliya COP29-da əsas qəhrəmanlardan biri kimi iştirak edəcək

İtaliyanın qida və içki sektorlarının təbliğinə həsr olunmuş silsilə tədbirlər keçirilib VİDEO

Xəzər rayon prokurorluğunda qəsdən adam öldürmə faktına görə cinayət işi başlanıb

“COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda Yüksək Səviyyəli Toplantı işini panel iclaslarla davam etdirir

“Bir, iki, bizimki” tamaşası Lənkəran Dövlət Dram Teatrında nümayiş olunub

Çempionlar Liqası: “Qarabağ”ın rəqibi müəyyənləşib

Bakıda 
“COP29-a Aparan Yol: Dayanıqlı və Davamlı Gələcək” mövzusunda Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantının rəsmi açılış mərasimi keçirilib YENİLƏNİB-2 VİDEO

Budapeşt Ursula Fon der Lyayenin namizədliyini dəstəkləməyəcək

Dövlət Proqramı çərçivəsində 2024–2025-ci tədris ili üzrə sənəd qəbulu başa çatır

Danimarka Ukraynaya yeni hərbi yardım paketi ayırıb

Valter Fast: Yüksək Səviyyəli 29-cu Toplantı fikir mübadiləsi üçün çox vacib tədbirdir

Balakəndə 4 ton çətənə kolu məhv edilib

Türkiyədə Ayasofya məscidinin elektron surəti yaradılıb

Həbib Mikayıllı: Bakıda keçiriləcək COP29 iqlim dəyişikliyi ilə mübarizəyə mühüm təsir göstərəcək

Rusiya ATƏT Parlament Assambleyasının işində iştirakını dayandırmağı planlaşdırır

Azərbaycan ağırlıqqaldıranı 2 qızıl medalla Avropa çempionu olub

Qazaxıstanda neft-qaz sənayesinin dekarbonizasiyasına həsr olunan ilk konfrans keçiriləcək

Sabah Azərbaycanın rayonlarında hava əsasən yağmursuz keçəcək

“28 May” Nəqliyyat Mübadilə Mərkəzində aparılan təmirlə əlaqədar avtobus marşrutlarının hərəkət sxemləri dəyişdirilir

Dövlət Komitəsinin sədri Almaniyanın Süryani Ortodoks Kilsəsinin nümayəndələri ilə görüşüb

Balakən sakini çayda üzərkən boğulub

Azərbaycan klubu Fransa millisinin sabiq futbolçusunu transfer edib

BMT Baş katibinin müavini: Bəşəriyyətimiz hərəkətsizliyə və iqlimə görə fəlakətin astanasındadır

Bu ilin əvvəlindən 30 mindən çox xarici vətəndaş Rusiya ərazisindən çıxarılıb

Rusiya və KXDR arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq müqaviləsi imzalanıb VİDEO

Yalçın Rəfiyev: COP29 komandası iyul ayında yeni beynəlxalq tədbir təşkil etməyi planlaşdırır

Mərdəkanda qətl törədilib

Hikmət Hacıyev: Azərbaycan dünyada mina problemindən ən çox əziyyət çəkən ölkələrdən biridir VİDEO

Oğurluq etməkdə şübhəli bilinən paytaxt sakini saxlanılıb

İsmayıl Serageldin: Azərbaycanın COP 29-a ev sahibliyi bizi məmnun edir

“Qərbi Azərbaycana qayıdış” olimpiadasının final mərhələsi keçiriləcək

ÜST-ün Baş direktoru: İqlim dəyişikliyi probleminin həlli üçün təcili birgə fəaliyyət lazımdır

Mark Rutte NATO-nun rəhbəri vəzifəsinə keçmək ərəfəsindədir

Avro-2024: Qrup mərhələsində II turun oyunları başlayır

Prezidentin köməkçisi: Fransanın militarizasiya siyasəti Ermənistanın daxilindəki revanşist qüvvələrin həvəsləndirilməsinə xidmət edəcək addımdır VİDEO

Bakı metrosunun “Bakmil” stansiyasında hərəkət cədvəli yenilənib

AEBA Baş direktorunun müavini: Bugünkü fəaliyyətimiz planetin gələcək nəsillərinin gələcəyini müəyyənləşdirəcək

Son beş ayda DSMF-nin xərcləri 2 milyard 853 milyon manat təşkil edib

Konfrans Liqası: “Sabah” və “Sumqayıt”ın rəqibləri bəlli olacaq

Hikmət Hacıyev: Fransanın Cənubi Qafqazda həyata keçirdiyi siyasət sülh gündəliyinin irəli aparılmasına heç bir halda töhfə vermir VİDEO