Norveç Konstitusiya Gününü qeyd etmişdir
Oslo, 18 may (AZƏRTAC). Norveç Konstitusiyası 1814-cü il mayın 17-də Akershus quberniyasının Eydsvol şəhərciyində qəbul edilmişdir və bu günədək qüvvədədir. Hazırda Konstitusiya Günü Norveçdə Müstəqillik Gününə təsadüf edən və hər il böyük vüsətlə qeyd olunan əsas milli bayram sayılır.
İngiltərə ilə müharibəni uduzan Danimarka özünüidarəetmə hüququ ilə İsveçin hakimiyyəti altına keçdiyi vaxta qədər Norveç Danimarkanın bir əyaləti olmuşdur. İsveç Norveçin müstəqilliyini və 1814-cü il mayın 17-də qəbul edilmiş Eydsvol Konstitusiyasını tanımışdır. Həmin Konstitusiya cüzi düzəlişlərlə bu gün də qüvvədədir.
XIX əsrin əvvəlində 17 may tarixinin bayram edilməsi müstəqil Noirveç dövlətinin dəstəklənməsi demək idi ki, bu da o vaxtlar yüksək vəzifəli məmurların heç də hamısı tərəfindən razılıqla qarşılanmırdı. Kral Karl Yuxan hətta 17 mayın bayram edilməsinə 1828-ci ildə qadağa qoymuşdu. 17 may ilk dəfə rəsmən 1836-cı ildə qeyd edilmişdir. O vaxtdan etibarən həmin günü Norveçin Milli Günü adlandırırlar.
17 may bayramının qeyd edilməsi uğrunda ən fəal mübarizlərdən biri şair Henrik Vergelan olmuşdur. O, uzun illər öz yaradıcılığında müstəqil Norveç dövləti ideyasının carçısı olmuşdur. 17 may şərəfinə birinci rəsmi nitqi 1833-cü il mayın 17-də Kristianiyada siyasi xadim Kristianu Kroqun abidəsinin açılış mərasimində məhz o söyləmişdir.
Norveçin “Bəli, biz bu diyarı sevirik” adlı milli himnini dinləmədən mayın 17-ni qeyd etmək olmaz. Himni yazıçı Byornstyerne Byornson bəstələmişdir. 1870-ci ildə birinci rəsmi uşaq paradının təşəbbüskarı da elə o olmuşdur. O vaxtlar paradda yalnız oğlanlar iştirak edirdi. Lakin 1889-cu ildən etibarən paradda qızlar da iştirak etməyə başlayır, daha sonra uşaqlar, məktəblilər və tələbələr 17 may bayramının əsas iştirakçılarına çevrilirlər.
Norveçlilər həmin günü ailəvi səhər yeməyi ilə qeyd etməyə başlayırlar. Ənənəyə görə bayram süfrəsini somğa balığından omlet, bryunost, hisə verilmiş vetçina, “Valdorf” salatı bəzəyir. Norveçlilər doyunca yedikdən sonra ya bayram yürüşündə iştirak edir, ya da səkidə dayanıb yanlarından ötüb keçən parad iştirakçılarını müşahidə edib fərəhlə ucadan “Ura, Norveç” şüarını səsləndirirlər. Kral ailəsinin bütün üzvləri Oslonun mərkəzində Kral Sarayının eyvanına çıxıb xalqı salamlayırlar.
Bu gün həmin bayram Norveçdə “Uşaqlar günü” sayılır. Uşaqlar şəhərin mərkəzi küçəsindən keçən paradda iştirak edirlər. Adətən paradda şagirdləri təhsil aldıqları məktəblərin orkestrləri müşayiət edir. Paradda uşaq arabalarında oturmuş, qəşəng geyindirilmiş, əlində Norveçin kiçik bayrağını bərk-bərk tutmuş ölkənin ən balaca sakinlərini də görmək mümkündür. Ənənəyə görə həmin gün uşaqlara doyunca dondurma, hot-doq yemək, torbanın içində hoppana-hoppana bir-birini ötmək, bütün günü əylənib-şadlanmaq imkanı verilir. Bəlkə də buna görə hər bir yaşlı norveçlinin bu bayramla bağlı unudulmaz xatirələri vardır və onların hər biri böyüyüb boya-başa çatdığı yerdə 17 may bayramı adətlərindən ürək dolusu danışa bilər.
Orta məktəb məzunları (Norveç dilində “ryuslar”) məktəbi bitirmələrini may ayının 1-dən 17-dək olan dövr ərzində qeyd edir, məktəb illərinə bayram yürüşü ilə vida edirlər. Bu uşaqları başqalarından əyinlərindəki rəngbərəng kombinezonlar və tipik kepkalar fərqləndirir. Onlar şaqraq gülüşləri ilə ətrafa səs salır, şadyanalıq edir, arzularını yumorla ifadə etdikləri vizit kartlarını gələcək məzunlara paylayırlar. Bu ənənə Norveç 1905-ci ildə tam müstəqilliyinə qovuşduqdan sonra daha geniş yayılmışdır. Bu gün “ryuslar” 17 may bayramı şərəfinə hər bir şənliyin daimi iştirakçılarıdır. .
Norveçlilərin əksəriyyəti, xüsusən, qadınlar həmin gün “byunad” adlı milli paltar geyinməyi xoşlayırlar. Çox maraqlıdır ki, bayramın iştirakçılarının Norveçin hansı regionundan gəldiklərini “byunada” görə müəyyənləşdirmək mümkündür. Ənənəyə görə “byunad” yun parçadan tikilir, altından ağ kətan köynək geyilir. Əl işi olan bu kostyumun bəzi detallarını bərkitmək üçün gümüş və bürüncdən bəzək əşyaları, yaxud milli motivli xüsusi sırğa və üzüklər də vardır. Milli kostyumlar bir çoxlarına nənə və babalarından qalır, bu da bayramın mənəvi dəyərini artırır və onu daha təntənəli edir.
Azərbaycan ilə Norveçi sıx tellər bağlayır. Skandinaviya yarımadasında yerləşən bu ölkədən danışarkən “Statoil” şirkəti və Tur Heyerdal yada düşür. Xəzərin neft platformalarında çoxlu sayda norveçli çalışır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Norveçin milli bayramından bir gün əvvəl Kral V Haraldı Konstitusiya Günü münasibətilə təbrik edərək əmin olduğunu bildirmişdir ki, ölkələrimiz arasında dostluğun daha da möhkəmlənməsinə və əməkdaşlığın genişləndirilməsinə yönəldilmiş addımlar bundan sonra da Azərbaycan və Norveç xalqlarının maraqlarına xidmət edəcəkdir. İlham Əliyev Norveç Kralına möhkəm cansağlığı, fəaliyyətində uğurlar, norveçlilərə daimi firavanlıq və rifah arzulamışdır.
Norveçin milli bayramı qeyd etməyə hazırlaşdığı günlərdə paytaxt Osloda AZƏRTAC-ın da üzv olduğu Avropa Xəbər Agentlikləri Alyansının (EANA) növbəti forumu keçirilmişdir. Agentliyimizin əməkdaşları forumun işində iştirak etmişlər. Forum başa çatandan sonra onun iştirakçıları norveçlilərin öz milli bayramlarını necə təntənə ilə qeyd etdiklərinin şahidi olmuşlar.
Pərvanə Qarayeva
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri
Oslo
Bölmənin digər xəbərləri
