Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev iyulun 10-da Prezident sarayında Şərqi Azərbaycan ostandarı Məhəmmədəli Sübhanullahi başda olmaqla İran nümayəndə heyətini qəbul etmişdir. 

Dövlətimizin başçısı Heydər Əliyev qonaqları səmimiyyətlə, salamlayaraq, Şərqi Azərbaycanın yeni təyin olunmuş ostandarının ölkəmizə səfərindən məmnun qaldığını söylədi. Azərbaycan Prezidenti

xatırlatdı ki, bu vaxtlarda İranda rəsmi səfərdə oldum, səfərim çox yaxşı keçdi. Yaxşı görüşlərimiz, söhbətlərimiz oldu. İranın Prezidenti ağayi Xatəmi çox gözəl qonaqpərvərlik göstərdi. Dini rəhbərlə də görüşdüm. Bir çox məsələlər ətrafında danışdıq. Əsas odur ki, ilk dəfə ölkələrimiz arasında ümumi müqavilə imzaladıq. İndiyə qədər bu, yox idi. İqtisadi sənədlər də imzaladıq. Bəzi məsələləri hələ həll edə bilmədik, güman edirəm ki, onları da həll edəcəyik. Hər halda, hesab edirəm ki, səfərim Azərbaycan üçün, bizim üçün çox əhəmiyyətli oldu. İndi mən hörmətli Prezident Xatəminin Azərbaycana səfərini gözləyirəm. Güman edirəm ki, bu da olacaq, əlaqələrimiz daha da yaxşı inkişaf edəcəkdir.

Səmimi qəbul üçün təşəkkürünü bildirən cənab Məhəmmədəli Sübhanullahi ölkəmizdə onlara göstərilən qonaqpərvərliyə görə minnətdarlıq etdi.

Mən burada özümü vətənimdə olduğu kimi hiss edirəm. Ona görə ki, bura Azərbaycandır və mən də azəriyəm. Biz də fəxr edirik ki, Azərbaycan inkişaf etmiş, müstəqil ölkədir.

Bakıya səfərinin təşkilinə görə Azərbaycanın iqtisadi inkişaf nazirinə və Tehrandakı səfirinə razılıq edən qonaq Prezident Heydər Əliyevin İrana səfərinin nəticələrini yüksək qiymətləndirdi və ümidvar olduğunu söylədi ki, Prezident Xatəminin də Azərbaycana səfəri baş tutacaq və hər iki ölkənin əməkdaşlığı üçün qapılar daha geniş açılacaqdır.

Cənab Sübhanullahi dedi ki, biz Azərbaycan Prezidentinin Təbrizə səfərini səbirsizliklə gözləyirdik, qarşılamağa hazır idik. İnşaallah, növbəti səfəriniz tezliklə baş tutacaq və Sizi Təbrizdə görə biləcəyik. Cənab Prezident, bilirsiniz ki, iki ölkənin ortaq xüsusiyyətləri çoxdur. Nizami, Füzuli, Şəhriyar həm sizin, həm də bizim şairlərimizdir. Azərbaycan müstəqillik əldə edərkən mən buraya gəlmişdim və universitetdə professor-müəllim heyəti ilə görüşüm olmuşdur. Görüş zamanı Təbrizin adı çəkiləndə onların çoxu qeyri-ixtiyari olaraq ağlayırdı. O vaxt keçirdiyim hissləri heç vaxt unutmaram.

Bu iki gündə faydalı görüşlərimiz oldu. Sumqayıtda sənaye müəssisələri, xüsusilə neft kimyası kompleksi ilə yaxından tanış olduq. Təbrizdə də böyük neft kimyası kompleksi var və biz bu sahədə geniş əməkdaşlıq edə bilərik. Nümayəndə heyətimizin üzvləri burada qənnadı fabrikini, digər müvafiq müəssisələri bərpa etməyə razıdırlar. Bir aydan sonra Təbrizdə açılacaq beynəlxalq sərgidə sənayenizin bu sahəsinə aid məhsullarını nümayiş etdirmək üçün təmənnasız olaraq pavilyon ayırmaq qərarına gəlmişik.

Nümayəndə heyətinin başçısı Bakıda keçirdikləri digər görüşlərdən də söhbət açdı, indiki səfərində Azərbaycan paytaxtının həqiqətən çox dəyişməsinin, gözəlləşməsinin şahidi olduğunu vurğuladı.

Qonaq daha sonra dedi ki, nümayəndə heyəti iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyevlə də görüşmüşdür. Qərara almışıq ki, iqtisadiyyatın bir çox sahələrində əməkdaşlıq edək, bütün bunlar barədə memorandum imzalayaq. Təbrizin mövcud potensialı sıx və qarşılıqlı surətdə faydalı əməkdaşlıq etməyə zəmin yaradır. İran Culfasındakı gömrük məntəqəsi fasiləsiz işləyir, Naxçıvandan gün ərzində üç min nəfər onun xidmətindən istifadə edir. Biz əvvəllər də Naxçıvana hər cür kömək göstərmişik və bundan sonra da əlimizdən gələni etməyə hazırıq. İndi İran Culfasında çox böyük terminal tikilir. Yaxşı olardı ki, əlaqədar şəxslər onun açılışında iştirak etsinlər. Nümayəndə heyətinin başçısı İmişlidən və Parçabaddan keçməklə İranla birbaşa dəmir yolu rabitəsi yaradılması, İran, Azərbaycan və Türkiyənin iştirakı ilə avtomobil ehtiyat hissələrinin birgə istehsalına dair müştərək müəssisəsinin yaradılması, Sovet İttifaqı dövründə İrandan Bakıya çəkilmiş qaz kəmərinin bərpası barədə təkliflərini də açıqladı.

Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev qonağın verdiyi məlumatı və irəli sürdüyü təklifləri müsbət qiymətləndirərək dedi ki, mən Tehranda səfərdə olanda da bildirmişəm ki, biz İran ilə bütün sahələrdə əlaqələrimizi sürətləndirməli və genişləndirməliyik. Təbiidir ki, burada iqtisadiyyat xüsusi yer tutur və bütün bu işlərin əsasını təşkil edir. Ona görə də güman edirəm ki, siz təkliflərinizi birlikdə müzakirə edəcəksiniz. Bu işlərlə bizim tərəfdən iqtisadi inkişaf naziri məşğul olur. Eyni zamanda o, Azərbaycan-İran müştərək komissiyasının ölkəmiz tərəfindən sədridir, siz gəlməmişdən əvvəl mən ona tapşırıq vermişəm ki, bu işlərlə ciddi məşğul olsun.

Dəmir yolu çox əhəmiyyətli məsələdir. İran üçün də, təbiidir ki, Azərbaycan üçün də ən əsas məsələdir. Beş il bundan əvvəl biz sizinlə Qəzvin-Astara dəmir yolunun çəkilməsi barədə söhbət aparırdıq, hər dəfə deyirdiniz ki, pulumuz yoxdur, çətindir və sair. Bu dəfə mən Tehranda olanda bildim ki, Qəzvin-Astara yolunun tikintisi üçün büdcədən pul ayrılıbdır və yol çəkilir. Amma Miyanə-Ərdəbil-Parsabad xətti daha yaxın yoldur. Əgər siz burada dəmir yolu çəksəniz çox yaxşı olacaqdır. Onda dəmir yolu Parsabad və Ərdəbildən keçərək Miyanəyə gələcək və oradan Təbrizə, Tehrana, Bəndər Abbasa, Hindistana da gedəcəkdir.

Dövlətimizin başçısı vurğuladı ki, hər ölkədə problemlər çoxdur, amma hamısını həll etməyə vəsait, pul çatmır. Ona görə də həmişə belə fikirdə olmuşam ki, bu problemlərdən ən vaciblərini seçib vəsaiti bu sahəyə yönəltmək, sonra da digər işləri görmək lazımdır. Dünən mən televiziya ilə qulaq asırdım. Şimal-Cənub dəhlizi barədə siz Hindistanla, Omanla, Rusiya ilə birlikdə müqavilə bağlamısınız. Biz də bəyanat vermişik ki, Azərbaycan bu işə qoşulur. Gərək ki, bu məsələ Sankt-Peterburqda həll olunmalı idi. Bilmirəm, həll olundu, yoxsa yox. Ancaq mən Tehranda da dedim, indi də deyirəm: siz istəyirsiniz ki, Avropadan yükləri Baltik dənizindən gəmilərlə gətirəsiniz. Gəmilər Volqa çayından keçib Həştərxana, oradan Ənzəliyə gəlsin, burada yükləri boşaldıb dəmir yolu vaqonlarına yükləyəsiniz. Əlbəttə ki, bu, əlverişli yoldur. Amma digər sərfəli marşrut odur ki, Avropanın istənilən ölkəsindən yüklər Rusiyaya, oradan isə Azərbaycana gətirilir. Azərbaycandan isə ya Astaraya, ya da Parsabada gətirilir, oradan da birbaşa Hindistana, yaxud da Bəndər Abbasa göndərilir.

İndi hamı çalışır ki, iş görsün, amma bu, ucuz başa gəlsin. Mən İranda da demişəm: Şimal-Cənub layihəsinə, yəni Volqa-Xəzər marşrutu ilə bağlı layihəyə biz qoşuluruq. Amma bundan da yaxşısı dəmir yollarından istifadə edilməsidir. Mən bunu sizə təklif edirəm. Siz bunun üzərində işləyin. Bilirsiniz ki, çox böyük gəmilər Volqadan keçə bilmirlər. Amma dəmir yolu ilə, istəyirsənsə, 100 vaqonu bir-birinə qoş, yola sal. Bunlar öz yerində, amma Parsabaddan keçən dəmir yolunun tikilməsini mən çox yüksək qiymətləndirirəm. Biz hələ Şimal-Cənub dəhlizi layihəsi həll olunana qədər burada çox işləri görmüş olacağıq.

Təbriz bizim üçün əzizdir. Dediniz ki, burada universitetdə görüş keçirərkən Təbriz deyəndə hamının gözləri yaşardı. Niyə? Ona görə ki, Təbrizə məhəbbətləri var. Bu məhəbbət həmişə var. Bunu yaddan çıxarmaq olmaz. Burada adamlar var ki, övladının adını Təbriz qoyublar. “Təbriz” adı verilmiş nə qədər binalar var. Xatirimdədir, 1975-1976-cı illərdə mən Azərbaycanda işləyəndə Naxçıvanda hündür mehmanxana tikdik, adını “Təbriz” qoyduq. Onda yollar bağlı idi, amma Təbriz qəlbimizdə idi. Bu şəhərin adı hamının qəlbindədir, mənim də qəlbimdədir. İndi deyirsiniz ki, Təbrizə gəlim. Azərbaycanın Təbrizdə konsulluğunun açılmasında gəlib sizinlə birlikdə iştirak edərəm.

Görüşün sonunda Prezident Heydər Əliyevə xatirə olaraq Səhənd dağının mənzərəsini əks etdirən tablo hədiyyə olundu.

İqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev, Prezidentin Katibliyinin rəisi Dilarə Seyidzadə, Azərbaycanın Tehrandakı səfiri Abbasəli Həsənov, İranın Bakıdakı səfiri Əhəd Qəzai və digər rəsmi şəxslər qəbulda iştirak edirdilər.

AZƏRTAC

Foto Oqtay Aydınoğlunundur