Qazaxıstanlı modelyer: Türk dövlətlərinin dizaynerləri arasında əməkdaşlıq qurulmalıdır
Bakı, 4 dekabr, Anara Axundova, AZƏRTAC
AZƏRTAC Türk dünyası ölkələrinin nümayəndələri ilə silsilə söhbətlərini davam etdirir. Növbəti həmsöhbətimiz Qazaxıstanın Petropavlovsk şəhərindən olan modelyer Vildana Kojahmetovadır. O, türk xalqlarının milli geyiminə xas xüsusiyyətlərdən və etnik elementlərin müasir modaya necə inteqrasiya olunduğundan danışıb.
“Oğuz-türk xalq geyimi həmişə praktikliklə simvolikanın harmoniyası ilə seçilib. Bir çox türk ölkələri üçün təbii materiallar, zəngin ornamentalistika, detala və bəzəklərə diqqət xarakterikdir. Bu bəzəklər sadəcə gözəllik üçün deyil, həm də məna daşıyır – qoruyucu işarələr, nəsil nişanları, bolluq və status simvolları.
Qazax milli geyimi təbii parçaları, xəzdən istifadə etmələri, “oyu” naxışı, baş geyimləri (saukele, kimeşek), kəmərlər və çoxqatlılığı ilə tanınır. Qazax ornamentləri çöl fəlsəfəsini – azadlıq, nəsil gücü və təbiətlə bağlılığı əks etdirir.
Müasir Qazaxıstan modası etnik üslubu getdikcə daha aktiv şəkildə aktual dizayn həllərinə inteqrasiya edir: “oyu” naxışlı printlər (rusca: “ою”), ənənəvi siluet elementləri, həmçinin aksesuarlarda keçə, dəri və metaldan istifadə. Bu, həm kimliyi qorumağa, həm də trenddə qalmağa imkan yaradır”, – deyə həmsöhbətimiz bildirib.
Modelyerin sözlərinə görə, Qazaxıstan və Azərbaycanın ənənəvi geyimləri arasında oxşarlıqlar mövcuddur: “Zəngin dekorlu parçalar, bəzəyə sevgi, rəmzi məna daşıyan tikişlər, zərif siluetlər və milli rəng palitrası. Amma hər bir ölkənin özünəməxsusluğu var, məsələn, Azərbaycanda məxmər, ipək, zərli tikiş, şərq dəbdəbəsi, Qazaxıstanda isə çöl ornamentləri, xəz, təbiilik, yumşaqlıqla praktikliyin vəhdəti.
Amma ümumi türk estetikası çox aydın görünür, yəni köklərə, simvolikaya və sənətkarlığa hörmət. Bir çox türk ölkəsində eyni “oyu” ornamentlərindən istifadə olunması da bunun bariz nümunəsidir. Bu, bizim köklərimizin nə qədər yaxın olduğunu göstərir”, – deyə o əlavə edib.
V.Kojahmetova hazırda qazax gənclərinin etnoelementlərə böyük maraq göstərdiyini də vurğulayıb: “Onlar üçün bu, öz kimliklərini, mənsubiyyətlərini və mədəniyyətə bağlılıqlarını vurğulamağın bir yoludur. Etnoaksesuarlar, yəni “oyu” naxışlı sırğalar, üzüklər, kəmərlər, ənənəvi motivlərlə işlənmiş çantalar gündəlik tərzin bir hissəsinə çevrilib.
Mən də öz işlərimdə və kolleksiyalarımda türk kodlarına – naxışa, rəngə, teksturaya xüsusi diqqət ayırıram. Amma daha çox etnoüslubda olan zinət əşyalarına üstünlük verirəm. Həmçinin etnobəzəklərin geyimə tikilməsinə də böyük önəm verirəm. Çalışıram ki, etnik elementlərin aktual, dəbli göründüyü və real həyat üçün – çəkilişlər, çıxışlar, tədbirlər üçün uyğun olan müasir obrazlar yaradım. Bu, ənənənin qorunmasına, ancaq müasir formada qorunmasına mənim töhfəmdir. Beləliklə, hər bir obrazın öz etnik hekayəsi məhz bəzəklər vasitəsilə yaranır”, – deyə həmsöhbətimiz qeyd edib.
Modelyerin fikrincə, türk mədəniyyətini və etnomodanı dünyada irəli aparmaq üçün bir neçə istiqaməti birləşdirmək lazımdır.
“Türk ölkələrinin dizaynerləri arasında kollaborasiyalar yaratmaq vacibdir, məsələn, müxtəlif ölkələrdən olan dizaynerlərin öz təcrübələrini bölüşə biləcəyi “mastermind” (qrup şəklində iş formatı – red.) və mentorluq (mütəxəssis tərəfindən fərdi dəstək – red.) vasitəsilə.
Beynəlxalq nümayişləri, festivalları, sərgiləri də inkişaf etdirmək; gənc dizaynerləri və ustaları sosial şəbəkələr və qlobal platformalar vasitəsilə tanıtmaq; etnomoda elementlərini müasir qarderoba uyğunlaşdırmaq lazımdır ki, geyim rahat, praktik və dünyaya anlaşılan olsun; naxışlarımız, simvollarımız, ənənələrimiz haqqında hekayələr danışmaq lazımdır. Bu, həmişə maraq və hörmət doğurur.
Dünya modası unikallığı sevir, türk mədəniyyəti isə böyük dərinliyə, simvolikaya və gözəlliyə sahibdir”, – deyə V.Kozahmetova vurğulayıb.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, müxtəlif türk ölkələrinin nümayəndələrinin ümumi layihələrdə birləşməsi ilə bağlı təşəbbüslər böyük əhəmiyyət daşıyır.
“Mənim elə layihələrim olub ki, biz bir neçə türk xalqının mədəniyyətini vizual, üslub, moda və obraz vasitəsilə birləşdirmişik. Hazırda da bu formatda yeni bir layihə planlaşdırılır, çünki bu, çox dəyərlidir.
Belə təşəbbüslər mədəni əlaqələri möhkəmləndirir, bir-birimizi yaradıcılıq vasitəsilə tanımaq imkanı yaradır, dünyaya türk irsinin birliyini, eyni zamanda, müxtəlifliyin gözəlliyini göstərir. Birgə layihələr yalnız dəbli kolleksiyalar yaratmağa deyil, ölkələr arasında əsl mədəni körpülər qurmağa imkan verir”, – deyə V.Kozahmetova yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
