Ekspert: Gümüşün qiymətində kəskin artım spekulyativ xarakter daşıyıb
Bakı, 5 fevral, Pərvanə Qafarova, AZƏRTAC
Birja məlumatlarına əsasən, cümə axşamı gümüşün qiyməti 16,6 faiz azalaraq minimum həddə — 73,5 dollara enib. Səhər saatlarında qiymətin azalması tempi 8,9 faizə qədər zəifləyib və gümüş 80,35 dollar səviyyəsində olub. Çikaqo Əmtəə Birjasında mart ayı üzrə tədarüklə bağlı qiymətli metal fyuçersləri 80,3 dollara (-4,9%) bərabər olub. Bu eniş gümüşün qiymətində son iki gündə müşahidə olunan bərpanı tam şəkildə neytrallaşdırıb.
Qızılın qiymətində də azalma qeydə alınır, lakin proses o qədər də sürətli deyil. Minimum səviyyədə qiymətli metalın spot dəyəri 3,5 faiz ucuzlaşaraq 4790,1 dollara enib, sonradan azalma 1 faizə qədər zəifləyib və qızıl 4917 dollar səviyyəsində qərarlaşıb. Aprel ayı üzrə tədarüklə bağlı qızıl fyuçersləri 4 940,6 dollara (-0,2%) bərabər olub.
Yanvar ayında qiymətli metallar tarixi rekordları yeniləsə də, ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin rəhbəri postuna namizədin elan edilməsindən sonra qiymətlər kəskin şəkildə düşüb.
Qərb ekspertləri nə deyir
“Oversea-Chinese Banking Corp” şirkətinin strateqi Kristofer Vonq qeyd edir ki, regional səhmlər və metallar da daxil olmaqla, demək olar ki, bütün aktiv siniflər üzrə bazarın “əhvali-ruhiyyəsi” zəif olaraq qalır. Onun sözlərinə görə, bazarın həcminin daha kiçik və likvidliyin aşağı olması səbəbindən gümüş ənənəvi olaraq qızıldan daha dəyişkəndir. Bu metal üzrə kotirovkaların hərəkəti spekulyativ vəsait axınları və birjadan kənar bazarda aktivliyin nisbətən zəif olması ilə daha da güclənir.
“Bloomberg” agentliyinin strateqi Mark Krenfild bildirir ki, treyderlər gümüşün qiymətində son günlərin minimumu olan 71 dollardan bir qədər yuxarı səviyyəni diqqətlə izləyəcəklər. O xatırladıb ki, dekabr ayından bəri gümüş 60 dollardan aşağı düşməyib və qiymətlər bu həddə yaxınlaşarsa, investorların digər aktivlərə üstünlük verməsi riski arta bilər.
Analitiklər hesab edirlər ki, qiymətli metallar bazarındakı korreksiya müvəqqətidir və onları daha uzunmüddətli fundamental amillər dəstəkləyir. “JPMorgan” qızılın qiymətinin 2026-cı ilin sonunadək bir unsiya üçün 6300 dollara, “Deutsche Bank” isə 6000 dollara yüksələcəyini proqnozlaşdırır.
Azərbaycanlı iqtisadçının mövqeyi
Gümüşün qiymətində 2025-ci ildə və 2026-cı ilin əvvəlində müşahidə olunan kəskin artım dayanıqlı fundamental əsaslara söykənmirdi və daha çox pərakəndə investorların spekulyativ fəallığı ilə şərtlənmişdi.
Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Xalid Kərimli danışıb.
Onun sözlərinə görə, təxminən bir il əvvəl gümüş bir unsiya üçün 30 dollar səviyyəsində ticarət olunurdu. Lakin 2025-ci ildə bazarda qiymətlərin sürətlə, demək olar ki, iki dəfə artması müşahidə edildi. 2026-cı ilin yanvarından etibarən isə qısa müddət ərzində gümüşün dəyəri yenidən ikiqat artaraq 60 dollardan 120 dollara yüksəldi və tarixi maksimumlara çatdı.
“Belə kəskin artım fundamental iqtisadi amillərlə dəstəklənmirdi. Nə sənaye tərəfindən tələb, nə də qızıl bazarındakı dinamika bir il ərzində gümüşün qiymətinin dörd dəfə artmasına əsas verirdi. Gümüş ənənəvi olaraq qızılla korrelyasiyada hərəkət edir, belə ki, qızıl bahalaşdıqda, müəyyən gecikmə ilə gümüşün də qiyməti qalxır. Bununla yanaşı, gümüşün sənaye əhəmiyyəti də var və metalın sənayedə mümkün çatışmazlığı ilə bağlı xəbərlər bazarı əlavə qızışdırıb. Lakin sənaye tələbinin real artımı qiymətlərin yüksəliş miqyasına uyğun gəlmirdi. Pərakəndə investorların spekulyativ aktivliyi də mühüm rol oynayıb, bazarda əsl ajiotaj yaranmışdı. Belə ki, bir çox investor qiymətlərin daha da artacağını gözləyərək gümüş alırdı ki, bu da bahalaşmanı daha da sürətləndirirdi. Ancaq belə artım davamlı ola bilməzdi. Ötən həftədən etibarən bazarda korreksiya başlayıb ki, bu da qiymətlərin kəskin yüksəlişindən sonra normal prosesdir. Sonuncu dəfə müşahidə edilmiş enişə baxmayaraq, hazırkı qiymətlər hələ də ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 2–2,5 dəfə yüksəkdir”, - deyə Xalid Kazımlı vurğulayıb.
Ekspert korreksiyanı xarici amillərlə də, xüsusilə Donald Trampın ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin rəhbəri postuna Kevin Uorşun namizədliyini irəli sürməsi ilə əlaqələndirib. Onun sözlərinə görə, pul-kredit siyasətinin sərtləşdirilməsi fonunda gözləntilər, dolların möhkəmlənməsi, eləcə də investorların mənfəəti fiksasiya etmələri qiymətli metallar bazarına təzyiq göstərib: “Bundan əlavə, qiymətlərin enməsi pərakəndə investorların marjinal mövqelərinin avtomatik bağlanmasına gətirib çıxardı ki, bu da satışları gücləndirdi. Bir çox investor kəskin artımdan sonra qazancını rəsmiləşdirməyə başladı və bu, kotirovkaların düşməsi üçün əlavə təsir etdi.
Yekun
2026-cı ilin əvvəlindən gümüşün qiyməti təxminən 13 faiz artıb. Yanvar ayında qiymətli metalların dəyəri geosiyasi hadisələr fonunda rekord həddə yüksəlib. Bu amillər arasında ABŞ-ın Venesuela Prezidenti Nikolas Maduronun saxlanılması üzrə əməliyyatı, Donald Trampın Qrenlandiya üzərində nəzarəti əldə keçirmək cəhdləri, bir sıra ölkələrə qarşı yeni ticarət rüsumları ilə bağlı hədələri və İranda baş verən etirazlar yer alıb. İnvestorların ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin müstəqilliyi ilə bağlı narahatlıqları da mühüm rol oynayıb. Eyni zamanda, Tramp qurumun sədri Cerom Paueli faiz dərəcələrini kifayət qədər sürətlə endirmədiyinə görə tənqid edib. Yanvarın 29-da qızıl və gümüş müvafiq olaraq 5595,46 və 121,67 dollar səviyyəsində tarixi maksimumlara çatıb. Lakin artıq növbəti gün — yanvarın 30-da qiymətli metalların kotirovkaları kəskin şəkildə geriləyib.
“Bloomberg” qeyd edib ki, qızıl üçün bu, son onillikdə ən böyük eniş olub. Dönüş nöqtəsi Trampın ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin sədri vəzifəsinə Kevin Uorşun namizədliyini irəli sürməsini qeyd etməsi olub. 2006–2011-ci illərdə FES-in İdarə Heyətinin üzvü olmuş Uorş inflyasiya ilə mübarizə məqsədilə yüksək faiz dərəcələrinin tərəfdarı kimi tanınırdı.
Fevralın 4-də Tramp bildirib ki, Uorş hazırda da bu mövqedə qalsaydı, onun namizədliyini irəli sürməzdi. “NBC News”a müsahibəsində Tramp tənzimləyicinin faiz dərəcələrini endirəcəyinə “demək olar ki, əmin olduğunu” deyib. Qiymətli metallar faiz gəliri gətirmədiyindən, dərəcələrin aşağı salınması onların investisiya cəlbediciliyini artırır.
Bölmənin digər xəbərləri
