AQTİ-nin nümayəndəsi: İqlim dəyişikliyi qida təhlükəsizliyi baxımından bir sıra risklər yaradır
Bakı, 11 sentyabr, AZƏRTAC
İqlim dəyişikliyi ətraf mühitə və sağlamlığa, o cümlədən qidaya təsir göstərir. Bu baxımdan qida təhlükəsizliyi sahəsində bir sıra problemlərlə qarşılaşa bilərik.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun (AQTİ) Elmi Araşdırmalar Mərkəzində Qida təhlükəsizliyi və risklərin qiymətləndirilməsi şöbəsinin müdiri Vəfa Ağayeva Bakıda "EkoSfera" Ekoloji-Sosial Mərkəz İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən "II LCOY Azərbaycan 2026 - II İqlim Dəyişikliyi üzrə Gənclərin Lokal Konfransı"nda çıxışı zamanı deyib.
O bildirib ki, iqlim dəyişikliyi deyəndə daha çox quraqlıq və məhsuldarlığın azalması nəzərdə tutulur. Lakin bununla yanaşı, iqlim dəyişikliyinin təqdim olunan qidanın keyfiyyətinə, təhlükəsizliyinə və insan sağlamlığına digər təsirləri də var.
Vəfa Ağayevanın sözlərinə görə, əsas istiqamətlərdən biri mikrobioloji və bioloji təhlükələrdir. Artan istilik və rütubət fonunda bir sıra bioloji problemlərlə rastlaşılır. Bu şərait Salmonella, E. coli və bu tip bakteriyaların sürətlə artması üçün münbit mühit yaradır. Nəticədə tarladan əldə olunan məhsulun süfrəyə qədər keçdiyi müddətdə korlanması və ya mikrobioloji baxımdan çirklənməsi mümkündür. Digər problem isə taxıl, qoz və fındıq istehsalında rütubətli və isti hava şəraitinin patoloji göbələklərin artması üçün əlverişli şərait yaratmasıdır. Bunun fonunda göbələklərin ifraz etdiyi mikotoksinlər artır. Mikotoksinlər insan sağlamlığı üçün çox təhlükəli hesab olunur. Hətta yüksək temperaturda belə məhv olmaya bilən həmin toksinlər insan orqanizmində qaraciyər üçün birbaşa zərərverici amillərdən biri hesab olunur.
O qeyd edib ki, digər problem kimyəvi təhlükələrdir. Artan istilik şəraitində bitki xəstəlikləri və zərərvericilər çoxalır. Fermerlər məhsuldarlığı artırmaq üçün müəyyən kimyəvi vasitələrdən, əsasən pestisidlərdən istifadə edirlər. Həmin vasitələrin düzgün tətbiq edilməməsi və idarə olunmaması nəticəsində pestisid qalıqları məhsullarda qala və insan orqanizminə keçə bilər.
Vəfa Ağayeva bildirib ki, AQTİ-də qeyd olunan bütün bioloji və kimyəvi çirklənmələrin qarşısını almaq üçün müasir standartlara uyğun qurulmuş Analitik Ekspertiza Mərkəzi mövcuddur. Həmin standartlar çərçivəsində bütün qidalar qeyd olunan və digər müayinələrə yüksək peşəkarlıq səviyyəsində cəlb olunur.
O əlavə edib ki, institutun Elmi Araşdırmalar Mərkəzində həmin risklər, ilk növbədə, yerli qanunvericilik çərçivəsində, həmçinin Avropa standartları, Kodeks Alimentarius standartları və digər qüvvədə olan və böyük nüfuza malik standartlar əsasında dəyərləndirilir.
Şöbə müdiri digər bir təhlükənin də “gizli aclıq” olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, yüksək karbon səviyyəsi səbəbindən bitkilərin daxili strukturunda pozulma baş verir: “Bunun zəminində həmin qidalarda protein, sink və dəmir kimi insan orqanizmi üçün lazım olan maddələrin 10-15 faizə qədər azalması müşahidə oluna bilər. Nəticədə biz qidanı istehlak edərkən özümüzü tox hiss edirik, amma hüceyrələrimiz tox deyil, acdır. Çünki lazımi maddələri lazımi miqdarda əldə etməmişik və bunun nəticəsində isə immun sistemimiz zəifləmiş olur”.
İqlim dəyişikliyi fonunda nə etməyin mümkün olmasına toxunan Vəfa Ağayeva “ağıllı” və iqlimədavamlı kənd təsərrüfatı sistemlərinin, həmçinin dayanıqlı istehlak həllərinin təklif olunmasının vacibliyini vurğulayıb.
O qeyd edib ki, kənd təsərrüfatında quraqlığadavamlı toxumların tətbiqi, qənaətli suvarma sistemlərindən istifadə mühüm tədbirlərdəndir. Bundan əlavə, istehlak zamanı israfın qarşısının alınması da hər bir insanın məsuliyyətidir və dayanıqlı istehlak həllərinə daxildir.
Bölmənin digər xəbərləri
