Rəna İbrahimbəyova: Kəlağayı sənəti körpü kimi əsrlərin müdrikliyini nəsildən-nəslə ötürür
Bakı, 26 noyabr, Tatyana İvanayeva, AZƏRTAC
Məlum olduğu kimi, 2014-cü il noyabrın 26-da Azərbaycan kəlağayı sənəti rəsmi olaraq “Qadın ipək baş örtüyünün (Kəlağayı) hazırlanması və geyinilməsinin ənənəvi sənəti və onun simvolikası” adı ilə UNESCO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil edilib.
Bir gün əvvəl Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində bu mühüm mədəni hadisənin ildönümünə həsr olunmuş tədbir keçirilib. Tədbir çərçivəsində Bakı Dövlət Universitetinin Sosial elmlər və psixologiya fakültəsinin Gender və tətbiqi psixologiya kafedrasının müdiri fəlsəfə doktoru, professor Rəna İbrahimbəyova “Kəlağayı: ənənələr, simvollar və sirlər” adlı mühazirə oxuyub.
Bu axşam bütün dünyada kəlağayı sənətinin tanınmış mütəxəssisi və təbliğatçısı, Basqalda İnteraktiv Kəlağayı Muzeyinin yaradıcısı və “Kəlağayı” kitabının müəllifi kəlağayı ilə bağlı layihənin necə başladığı, bu işin necə aparıldığı, kəlağayının hazırlanması sənətinin bərpası prosesinin necə keçirildiyi və onun xüsusiyyətlərinin nədən ibarət olduğu barədə danışıb.
“Bu gün mən yaradılan naxışlarda istifadə olunan ornamentin simvolikasının müəyyən edilməsi və təhlil edilməsi baxımından unikal olan kəlağayı sənətinin dəyəri aspektinə daha yaxından diqqət yetirmək istədim”, - deyə Rəna xanım AZƏRTAC-ın müxbiri ilə söhbətdə vurğulayıb: “Həmçinin kəlağayının sosial həyatdakı funksiyasına və onu həqiqətən unikal bir əsərə çevirən və qlobal tətbiqi sənətin ayrılmaz parçası edən bütün fərdi aspektlərinə diqqət yetirmək vacib idi. Kəlağayılar yalnız ilk baxışdan vizual olaraq oxşardır. Lakin ənənəvi texnologiyadan istifadə edərək hazırlanmış hər biri ipək parçanın tətbiqi naxışı qəbul etmə tərzinə görə unikaldır. Gizlətməyəcəyəm ki, kəlağayının rolunun hazırda yenidən düşünülməsi və bu Azərbaycan yaylıqlarının yalnız ənənəvi təyinatı üçün qarderoba qayıtmaması həm də geyim elementləri kimi yeni formalar alması məni sevindirir. Bununla da, dəfələrlə özünün müasir “səslənməsini” sübut edir, sanki tükənməz potensialını daha da açır, yaradıcı insanlara sözsüz şəkildə bütöv bir fikir palitrası təklif edir”.
Həmçinin qeyd edib ki, aparılan işlə əlaqədar olaraq bu sənətin mütləq təkrarolunmaz unikallığını əks etdirən bir konsepsiya formalaşıb. Bundan əlavə, Basqalda İpək Mərkəzində istehsal olunan məhsullar üçün birbaşa bu ərazidə istehsal olunan yaylıqların tanınması barədə rəsmi sənədlər alınıb və onlar adında coğrafi göstərici kimi “Basqalı Kəlağayı” kimi tanınıb.
Rəna xanım bildirib ki, bu, belə bir təsnifatın beynəlxalq səviyyədə tam başa düşülməsi və Azərbaycanı qlobal mədəni birlikdə layiqincə təmsil etməsi üçün çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Axı bu, ənənəvi kəlağayı hazırlanması sənətinin qorunub saxlanılmasının vacibliyini vurğulayır.
Qeyd etmək lazımdır ki, Rəna İbrahimbəyovanın maraqlı hekayəsində təsvir etdiyi proses yalnız müzakirə olunan spesifik xüsusiyyətlər baxımından deyil, həm də əhəmiyyətini qiymətləndirmək çətin olan bu qədim sənətin qorunması və populyarlaşdırılması ideyasının dəstəklənməsi baxımından təhlil edilib.
Rəna xanım ölkəmizin rəhbərliyinin bu istiqamətdə çox böyük işlər gördüyünü vurğulayır: “Özəl təşkilatların da səmimi maraq göstərməsi xoş haldır. On bir il əvvəl Azərbaycanın birinci xanımı, Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə beynəlxalq ictimaiyyətin 2014-cü ildə Kəlağayı sənətini UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni İrsi üzrə Reprezentativ Siyahısına daxil etməklə yüksək səviyyədə qiymətləndirməsi bizdə ölkəmizə görə əsl qürur hissi yaradır və ipəyin hamarlığı üzərində “sürüşüb axan” bəzəklərin incə gözəlliyinin yüz illər boyu bizi müşayiət edəcəyinə inam yaradır. Simvolika öz müqəddəsliyi ilə toplanmış müdrikliyi nəsildən-nəslə ötürən bir növ körpü kimi valeh etməyə davam edəcək”.
Bölmənin digər xəbərləri
