SEL VƏ DAŞQINLARIN DAĞIDICI TƏSİRİNİN QARŞISINI ALMAQ ÜÇÜN TƏDBİRLƏR DAVAM ETDİRİLİR
Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Komitəsindən AZƏRTAC-a daxil olmuş məlumatda bildirilir ki, ötən ildən başlayaraq davam edən aramsız yağıntılar çayların su sərfinin bir neçə dəfə artmasına səbəb olmuş və respublikanın yaşayış məntəqələri, əkin sahələri, mühəndis kommunikasiyaları subasma təhlükəsi qarşısında qalmışdır.
Milyon yarımdan çox əhalinin məskunlaşdığı 30 inzibati rayonun 200-ə yaxın yaşayış məntəqəsi, 250-300 min hektar əkin sahəsi, 500-600 kilometr dəmir yolu və 1500-1600 kilometr avtomobil yolları, 180-200 kilometr elektrik xətləri, 260-300 kilometr qaz boruları, yüzlərlə kilometr suvarma kanalları, hidrotexniki qurğular və sairə hər il sel və daşqınların zərərli təsirinə məruz qalır. Çaylarda baş verən sel və daşqınlar respublika iqtisadiyyatına ildə orta hesabla 40-50 milyard manat həcmində maddi ziyan vurur.
Buna görə də hökumət tərəfindən təsdiq olunmuş sxem və layihələr əsasında uzun illərdən bəri respublikada sellərə və daşqınlara qarşı mübarizə tədbirləri işlənib həyata keçirilir. Çaylarda bəndatma, sahilbərkitmə, məcratəmizləmə işləri görülür, beton, daş-beton, qabion və faşin bəndlər çəkilir. Hazırda dağ və dağətəyi çayların yuxarı hissələrində 22 kilometr daş-beton bəndlər, orta hissələrində yığma dəmir-beton elementlərdən ibarət 23 kilometr mühafizə bəndləri mövcuddur.
Təcrübə göstərir ki, sel və daşqınların vurduğu zərərin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün sərf olunan vəsaitin miqdarı onun qarşısının əvvəlcədən alınması üçün görüləcək tədbirlərə lazım olan vəsaitdən dəfələrlə çox olur. Bunu nəzərə alaraq, respublika hökumətinin göstərişinə əsasən, çaylarda sahilbərkitmə tədbirlərinin həyata keçirilməsinin texniki cəhətdən əsaslandırılmış Baş sxemi işlənib hazırlanmışdır. Sxemdə Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Göyçay, Ağsu, Qusar rayonları və Naxçıvan MR ərazisindən keçən çayların ən təhlükəli yerlərində yaşayış məntəqələrini, sənaye obyektlərini, mühəndis-texniki kommunikasiyaları və əkin sahələrini sellərin zərərli təsirindən müdafiə məqsədi ilə ümumi dəyəri 335,5 milyard manat, tikinti həcmi 1 milyon 470 min kubmetr olan 95,1 kilometr uzunluğunda beton bəndlərin tikilməsi nəzərdə tutulmuşdur.
Məlumatda daha sonra bildirilir ki, sel və daşqın sularının dağıdıcı təsirini azaltmaq məqsədi ilə Komitə 2003-cü ildə dağ və dağətəyi rayonların suvarma sistemləri idarələrinin gücü ilə 11 min kubmetr həcmində daş-beton, 1500 kubmetr həcmində qabion bəndlərin, əhalinin gücündən istifadə etməklə 14 min kubmetr həcmində şax-daş bəndlərin qurulması, çayların məcralarında 2,5 milyon kubmetr həcmində təmizləmə işlərini həyata keçirmişdir. Bundan əlavə, kapital qoyuluşu planına görə 3100 kubmetr həcmində daş-beton bəndlər tikilmişdir.
Selə qarşı mübarizə məqsədi ilə təkcə bu il dağlıq və dağətəyi rayonlarda yerləşən idarələrə 52 ədəd T-170 markalı buldozer və 13 ədəd UK-12 markalı ekskavator verilmişdir. Onlar sel qorxusu olan sahələrdə gecə-gündüz növbə çəkirlər.
Sel və daşqın sularının zərərli təsirinin qarşısının alınması tədbirləri Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin daim diqqət mərkəzindədir. Bu işləri sürətləndirmək məqsədi ilə Azərbaycan hökumətinin müraciəti əsasında Asiya İnkişaf Bankı 12 rayonun ərazisində 28 kilometr uzunluğunda qoruyucu bəndlərin tikintisinə 22 milyon ABŞ dolları ayırmışdır. Bankın verdiyi qrant hesabına hazırda bu işlərin texniki iqtisadi əsaslandırılma sənədləri işlənib hazırlanır.
