Yerli və introduksiya olunmuş pambıq sortlarının quraqlığa, xəstəliklərə və şoranlığa davamlılığı öyrənilir VİDEO
Beyləqan, 16 avqust, Aydın Yavərzadə, AZƏRTAC
Beyləqan rayonunda yerləşən Mil Təcrübə Stansiyasında “Yerli və introduksiya olunmuş pambıq sortlarının quraqlığa, xəstəliklərə və şoranlığa davamlılığı” mövzusunda seminar görüş olub.
AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, seminar görüşdə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin və Elmi-Tədqiqat İnstitutunun, həmçinin Atom Enerjisi üzrə Beynəlxalq Agentliyinin nümayəndələri, pambıqçılıq şirkətləri, mütəxəssislər və fermerlər iştirak ediblər. Seminarın əsas məqsədi təcrübə stansiyasında becərilən həm yerli, həm də introduksiya olunan pambıq sortlarının müqayisəli şəkildə qiymətləndirilməsi və yerli şəraitə uyğun pambıq sortlarının seçilməsidir. Eyni zamanda daha məhsuldar və xəstəliklərə dözümlü olmaqla lif çıxımı yüksək olan pambıq toxumları ilə fermerlərin təminatının əlçatanlığını reallaşdırmaqdır.
Seminar görüşdə iştirak edən KTN Bitkiçiliyin təşkili və monitorinqi şöbəsinin müdiri İmran Cümşüdov bildirib ki, pambıqçılığın inkişafı üçün bir sıra layihələr həyata keçirilir. Həmçinin Atom Enerji üzrə Beynəlxalq Agentliklə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və Bitki mühafizə texniki bitkilər Elmi-Tədqiqat İnstitutu bir neçə ildir ki, davamlı layihə üzərində çalışır. Layihənin ilk mərhələsi mutant xətlərinin əldə olunması ilə bağlı olub. Nüvə texnologiyası əsasında yeni pambıq sortunun yaradılması mutant xətlərin alınması nəticəsi isə 2021-ci ildə əldə olunub və həmin toxumların sınaq əkini gerçəkləşib, hazırda isə həmin xətlər Elmi-Tədqiqat İnstitutunda seleksiya proqramına cəlb olunub və alimlər tərəfindən onun üzərində işlər davam etdirilir. AEBA-nın dəstəyi ilə gerçəkləşən ikinci layihə isə Torpaq Qida Maddələri və Sudan səmərəli istifadə etməklə “Ağıllı kənd” təsərrüfatı təcrübəsi əsasında pambıqçılığı inkişaf etdirməkdir. Bu layihə əsasında bütün aqrotexniki qaydalar, o cümlədən toxum seçimi nəzər alınmaqla becərmə işləri görülür. Layihə əsasında ötən il sınaq işləri zamanı pambıqçılıqda 80-90 sentner məhsuldarlıq əldə olunub.
Bitki Mühafizə Texniki Bitkilər Elmi-Tədqiqat İnstitutunun direktoru İbrahim Cəfərov bildirib ki, pambıqçılıq Azərbaycan iqtisadiyyatının ən gəlirli sahələrindən biridir və son illər bu sahədə bir çox nailiyyətlər əldə olunub. Qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri də pambıq toxumçuluğu məsələləri üzərində çalışmaq və yerli sortlardan istifadəni genişləndirməkdir. Bu məqsədlə AEBA ilə birlikdə layihələr həyata keçirilir və xaricdən gətirilən sortlarla yerli sortların müqayisəli sınağı aparılır, həmçinin seleksiya işləri yerinə yetirilir. Hazırda Türkiyə, İsrail, Pakistan və Yunanıstandan gətirilən xarici sortlarla bərabər yerli sortların müqayisəsi aparılır. Yerli sortlar istər mahlıc, istərsə də xəstəliklərə dözümlü olması baxımından heç də xarici sortlardan geri qalmır.
AEBA-nın layihə əlaqələndiricisi Nəzakət İsmayılzadə bildirib ki, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin, AEBA və ölkəmizin Avstriyadakı səfirliyinin dəstəyi ilə 2021-ci ildən Azərbaycanda pambıq istehsalı üzrə torpaq, su və qida maddələrinin idarə edilməsi ilə bağlı “Ağıllı kənd” təsərrüfatı təcrübələrinin gücləndirilməsi layihəsi icra olunur. Layihə AEBA-nın eksperti Muhammad Zamanın təklif etdiyi metodologiya ilə aparılır. Layihənin əsas məqsədlərindən biri də qlobal istiləşmə şəraitində genetik potensiala malik pambıq istehsalının artırılmasıdır.
“Ağıllı kənd” təsərrüfatı təcrübəsindən istifadə edən fermerlərdən biri də Səxavət Məmmədovdur. O bildirib ki, artıq iki ildir bu layihə əsasında pambıq becərir. Nəticələr də yüksəkdir. Təkcə ötən il öz təsərrüfatında 7 sort pambıq toxumlarını “Ağıllı kənd” təsərrüfatı təcrübəsi ilə yetişdirən fermer “Cotton-Super” sortu sayəsində hektara 90 sentnerə yaxın məhsul əldə edə bilib. Fermerin sözlərinə görə, sözügedən bu sort təkcə məhsuldarlığı ilə deyil, həm də xəstəliklərə, quraqlığa dözümlü olması ilə seçilir.