İQTİSADİ İNKİŞAF NAZİRİ HEYDƏR BABAYEVİN ÇIXIŞI
Hörmətli iclas iştirakçıları!
Müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin banisi Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə başlanmış sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilməsi nəticəsində 2005-ci ildə ölkənin sosial-iqtisadi inkişafı daha da sürətlənmiş, əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi üçün əhəmiyyətli işlər görülmüşdür.
Möhtərəm Prezident, Sizin qeyd etdiyiniz kimi, inkişaf sürətinə görə nəinki MDB məkanında, hətta dünyada ön sıralara çıxmış Azərbaycanda ötən il ÜDM-in artımı 26,4 faiz təşkil etmişdir. Təbii ki, belə yüksək inkişaf sürəti düşünülmüş iqtisadi doktrinanın real nəticəsidir və mən 2005-ci ilin yekunlarının bəzi məqamları üzərində qısaca dayanmaq istərdim.
Ötən il iqtisadi qanunvericiliyin beynəlxalq tələblərə uyğunlaşdırılması prosesi davam etdirilmiş, 20-dən çox qanun, o cümlədən “İpoteka haqqında”, “Sosial sığorta haqqında”, “Azərbaycan Respublikasının 2006-cı il dövlət büdcəsi haqqında”, “Ailə kəndli təsərrüfatı haqqında” “Telekommunikasiya haqqında” və sair mühüm sənədlər qəbul edilmişdir.
Azərbaycan iqtisadiyyatının lokomotivi sayılan neft-qaz sektorunda layihələrin həyata keçirilməsi, xüsusilə Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəmərlərinin inşası ölkəmizin uzun illər üçün davamlı inkişafının möhkəm təməlini yaratmışdır. Yeri gəlmişkən vurğulamaq istərdim ki, neftin müxtəlif istiqamətli ixrac infrastrukturunun mövcudluğu Azərbaycanı gələcəkdə hər hansı təzyiqdən qorumaq imkanı verir və bu baxımdan iqtisadi təhlükəsizliyimizin mühüm amilidir.
2005-ci ildə neft sazişlərinin həyata keçirilməsindən əldə edilmiş 660 milyon yeni manat həcmində gəlir, ötən illərdə olduğu kimi, ölkəmizin iqtisadi qüdrətinin artmasına, sosial baxımdan çox ehtiyacı olan vətəndaşlarımızın həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına yönəldilmişdir. Belə ki, Ağdam, Füzuli, Biləsuvar, Bərdə və Ağcabədi rayonları ərazisində məskunlaşmış qaçqın və məcburi köçkünlərin sosial, mənzil-məişət vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına, məşğulluğunun təmin edilməsinə təxminən 40,4 milyon yeni manat, Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəmərinin inşasına 41 milyon yeni manat xərclənmiş, dövlət büdcəsinə 150 milyon yeni manat məbləğində vəsait köçürülmüşdür.
Neft-qaz sektorundakı uğurlar digər istehsal sahələrinin yüksək sürətlə inkişafını təmin etmiş və nəticədə ötən il sənaye məhsulunun artımı 33,5 faiz təşkil etmişdir.
Aqrar sektorda müsbət meyillər daha da möhkəmlənmiş, xüsusilə cənab Prezidentin tapşırığı ilə dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına texnika və gübrənin alınaraq, fermerlərə güzəştli şərtlərlə verilməsi kənd təsərrüfatı istehsalının 7,5 faizlik artımını təmin etmişdir. Bu sahədə əhəmiyyətli məqam ondan ibarətdir ki, artıq bizim gündəlik istehlakımızda yerli məhsullar mühüm yer tutur ki, bu da onların yüksək keyfiyyəti və daha ucuz qiyməti ilə bağlıdır. Digər tərəfdən, aqrar sektorun məhsullarının ixracı da tədricən artır. Kənd təsərrüfatı istehsalının artımını gələcəkdə də stimullaşdırmaq məqsədi ilə qarşıdakı illərdə ünvanlı subsidiyalaşdırma və digər mexanizmlərin tətbiqi nəzərdə tutulur.
Azərbaycanın ümumi daxili məhsulunda böyük xüsusi çəkiyə malik olan xidmətlər sahəsində son illərdə ciddi yüksəliş müşahidə edilir. Bu, bir tərəfdən, istehsalın inkişafı ilə bağlıdırsa, digər tərəfdən, əhalinin maliyyə imkanlarının yaxşılaşmasından xəbər verir. Ötən il yük daşımaları 9,2 faiz, rabitə xidmətləri 36 faiz, əhaliyə göstərilən pullu xidmətlərin həcmi 26,1 faiz artmışdır.
Ölkəmizin davamlı inkişafının ən mühüm və həlledici şərti sərmayə qoyuluşlarının artırılmasından, onun strukturunun təkmilləşdirilməsindən ibarətdir. Müstəqillik illərində Azərbaycan iqtisadiyyatına 20 milyard dollardan çox xarici sərmayə qoyulmuşdur. Fərəhləndirici haldır ki, bu gün sərmayələrin adambaşına düşən həcminə görə Azərbaycan MDB və Şərqi Avropa ölkələri arasında ilk yerlərdən birini tutur.
2005-ci ildə iqtisadiyyata sərmayə qoyuluşu 12,7 faiz artmışdır. BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransının (UNCTAD) 2005-ci ildə dərc etdirdiyi hesabata görə, sərmayə cəlbediciliyi baxımından Azərbaycan dünyada birinci yeri tutur. Bu göstərici ÜDM-in adambaşına düşən həcminin birbaşa xarici sərmayələrin adambaşına düşən həcminə nisbəti əsasında hesablanır və ölkənin xarici sərmayələrə açıqlığını xarakterizə edir. Ölkəmiz bu göstəriciyə görə 2002-ci ildə 13-cü, 2003-cü ildə 3-cü yeri, bu il isə, dediyim kimi, 1-ci yeri tutmuşdur. Cənab Prezident, hesab edirəm ki, bu hesabat Azərbaycanı dünyanın ən yoxsul və zəif inkişaf etmiş ölkələrlə bir sırada yerləşdirən bəzi beynəlxalq təşkilatların qeyri-obyektivliyindən, məsələlərə ikili standartla yanaşmasından xəbər verir.
Ölkə başçısının iqtisadi doktrinasının ən mühüm tərkib hissəsi tarazlı inkişafın təmin edilməsindən ibarətdir. Belə ki, məhz, bu yanaşma inkişafın davamlılığını təmin edə bilər. Təsadüfi deyil ki, cənab Prezident regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramının icrasına xüsusi diqqət yetirir. Bunun nəticəsidir ki, 2005-ci ildə 400 yeni emal müəssisəsi fəaliyyətə başlamış, proqramın qəbul edildiyi vaxtdan etibarən 340 min iş yeri yaradılmışdır ki, bunun da 170 mini daimidir.
2005-ci il bazar iqtisadiyyatının əsas atributu olan xüsusi mülkiyyətin, azad sahibkarlığın genişləndirilməsində mühüm mərhələ olmuşdur. Sahibkarlara, xüsusilə regionlardakı sahibkarlara ötən il 200 milyard manat məbləğində güzəştli kredit verilmiş, bunun nəticəsində 17 mindən çox yeni iş yeri yaradılmışdır.
Azərbaycan Prezidentinin apardığı sosial-iqtisadi siyasətinin ən mühüm istiqamətlərindən biri ölkəmizin dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiyasının sürətləndirilməsindən, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsindən ibarətdir.
Ötən il, digər sahələrdə olduğu kimi, xarici ticarətdə də müsbət keyfiyyət dəyişiklikləri baş vermiş, qeyri-neft məhsullarının ixracı 2004-cü illə müqayisədə 61 faiz artmışdır.
Möhtərəm Prezident!
Hörmətli iclas iştirakçıları!
Sadalanan uğurların daha da möhkəmləndirilməsi, cənab Prezidentin müəyyən etdiyi siyasətin reallaşdırılması üçün 2006-cı ildə qarşımızda çox mühüm vəzifələr durur. İlk növbədə, Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə bazar iqtisadiyyatlı ölkə kimi tanınması istiqamətində işlərin sürətləndirilməsi nəzərdə tutulur. Azərbaycandan dünya bazarına rəqabətqabiliyyətli malların çıxarılmasını təmin etmək üçün müqayisəli üstün sahələrin inkişafına xüsusi diqqət yetiriləcək, maliyyə imkanlarının artması ilə əlaqədar dövlət bu proseslərdə daha fəal iştirak etməlidir.
2006-cı ildə Dünya Ticarət Təşkilatı ilə danışıqlar həlledici mərhələyə qədəm qoyacaqdır. Cənab Prezident, verdiyiniz tapşırığa əsasən, - bunu şüar kimi qəbul etmişik, - biz Azərbaycanın Dünya Ticarət Təşkilatına üzv qəbul olunmasını çox təmkinlə həyata keçirəcəyik. Burada əsas məqsədimiz Siz dediyiniz kimi, bu təşkilata maksimum əlverişli şərtlərlə daxil olmaqdan ibarətdir.
Təbii ki, bütün bu tədbirlərin kökündə vətəndaşlarımızın həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi durur. Cənab Prezidentin tapşırığına uyğun olaraq hazırlanan Yoxsulluğun Azaldılması və Davamlı İnkişaf Proqramının əsas fəlsəfəsini məhz BMT-nin Minilliyin İnkişaf Məqsədlərinin Azərbaycanda reallaşması təşkil edəcəkdir.
Bu il minimum əmək haqqı və pensiyaların səviyyəsinin minimum istehlak səbətinin dəyərinə yaxınlaşdırılması, sosial sığorta sisteminin təkmilləşdirilməsi, əmanətlərin qaytarılması, ipoteka kreditlərinin verilməsi, istehlakçıların hüquqlarının daha etibarlı qorunması və digər əhəmiyyətli işlər görüləcəkdir ki, bunlar da, şübhəsiz, əhalinin həyat səviyyəsinə müsbət təsir göstərəcəkdir.
Cənab Prezident!
Sizi əmin etmək istərdim ki, müəyyən etdiyiniz siyasətin, verdiyiniz tapşırıqların layiqincə həyata keçirilməsi üçün bütün imkanlarımızı səfərbər edəcəyik.
Diqqətinizə görə çox sağ olun.