Bakı, 2 dekabr (AZƏRTAC). 3 dekabr - Beynəlxalq Əlillər Günü münasibətlə dekabrın 2-də Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Şağan 3 nömrəli internat evində və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların və əlillərin dövlət himayəsində yaşadığı digər sosial xidmət müəssisələrində tədbirlər keçirilmişdir.

Nazirliyin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən AZƏRTAC-a bildirmişlər ki, tədbirlərdə əlillər və sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün konsert proqramı olmuş, onlara hədiyyələr verilmişdir.

2011-ci il iyulun 1-nə olan məlumata əsasən, Azərbaycanda 419 min 598 nəfər əlilliyi olan şəxs vardır. Onlardan sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqların sayı 59 min 207 nəfər təşkil edir. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına əsasən, hazırda dünya üzrə əlilliyi olan şəxslərin əhali tərkibində faiz göstəricisi 10 faizdir. Azərbaycanda isə bu rəqəm 4,4 faiz təşkil edir ki, bu da MDB məkanında ən aşağı göstəricilərdən sayılır.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin əlilliyi olan insanlara diqqət və qayğısı Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir və ölkəmizdə əlillərlə bağlı dövlət siyasəti ilbəil güclənir, onların hərtərəfli təminatı və rifah halının yaxşılaşdırılması istiqamətində mühüm işlər görülür.

Son illərdə bu sahədə 10-dək qanunvericilik aktı qəbul edilmişdir. Əlillər, sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar Azərbaycan qanunvericiliyində, BMT Baş Məclisinin qəbul etdiyi əlillərin hüquq bəyannaməsində təsbit olunmuş bütün sosial-iqtisadi, siyasi, şəxsi hüquq və azadlıqlara malikdirlər.

Əlilliyi olan şəxslərin maddi təminatının gücləndirilməsi dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir. Təkcə son on ildə dövlətimizin başçısı tərəfindən imzalanan müvafiq fərman və sərəncamlara əsasən, əmək pensiyalarının orta aylıq məbləği 7,6 dəfə, sosial müavinətlərin orta aylıq məbləği isə 4 dəfədən çox artmışdır.

Ölkəmizin səhiyyə sisteminin getdikcə təkmilləşməsi, yeni müalicə-diaqnostika və bərpa müəssisələrinin yaradılması, əlillik təyinatlarının aparılmasına nəzarətin gücləndirilməsi nəticəsində son illərdə ölkədə əlilliyin artım tempinin qarşısı, demək olar ki, tamamilə alınmış, reabilitasiya göstəricisi isə 6 faizədək yüksəlmişdir. Hazırda ölkədəki 14 bərpa mərkəzində hər il reabilitasiya potensialına malik 8 min nəfərdən çox fiziki məhdudiyyətli insan bərpa-müalicə xidməti ilə təmin olunur.

Protez-ortopedik bərpa mərkəzi Almaniyanın “Otto-Bok” şirkəti ilə əməkdaşlıq şəraitində ixtisaslaşmış xidmət göstərir və əlilliyi olan şəxslərin protez-ortopedik məmulatlarla, əlil arabaları, eşitmə aparatları və digər reabilitasiya vasitələri ilə təminatında heç bir çətinlik yoxdur.

Qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri sosial reabilitasiya yönümlü tədbirlərin gücləndirilməsi yolu ilə həmin insanların dolğun həyat tərzinin təmin olunması, özlərini cəmiyyətin digər üzvləri kimi hiss etməsi üçün onlara daha geniş şəraitin yaradılmasıdır. Bu məqsədlə nazirliyin tabeliyindəki tibbi bərpa profilli müəssisələrdə çoxşaxəli sosial reabilitasiya tədbirlərinin tətbiqinə, nəticə etibarilə həmin müəssisələrin tibbi-sosial reabilitasiya yönümlü müəssisələr kimi fəaliyyətinin təşkilinə hazırlıq işləri aparılır.

Eyni zamanda, əlillərin cəmiyyətə fəal inteqrasiyasının təmin olunması məqsədilə 2012-ci ildə ölkədə yeni tipli müəssisənin - Gözdən Əlillər üçün Tədris-Bərpa Mərkəzinin inşası başa çatacaqdır. Bununla yanaşı, digər yeni sosial obyektlərin - Mingəçevirdə Çernobıl əlilləri üçün İxtisaslaşmış Reabilitasiya Mərkəzinin, müharibə və əmək əlilləri üçün yeni korpusun, İnsan Alveri Qurbanlarına Yardım Mərkəzinin, Penitensiar müəssisələrdə azad edilənlər üçün Sosial Adaptasiya Mərkəzinin, yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün Sosial Reabilitasiya Mərkəzləri və Sosial Sığınacaqların tikintisi üçün layihə-smeta sənədləri hazırlanır.

Nazirlik tərəfindən 94 əlilin onları müşayiət edən 61 nəfərlə respublikadan kənar müalicəyə göndərilməsinə, 16 əlilin respublika daxilində müalicəsinə, 90 nəfərin sosial-məişət problemlərinin həll edilməsinə maddi kömək göstərilmişdir.

Bununla yanaşı, cari ilin iyul-avqust aylarında dayaq hərəkət sistemi məhdud olan 85 əlilin Ukraynanın Saki şəhərindəki N.Burdenko adına sanatoriyada 28 günlük bərpa-müalicə kursu keçməsi, 575 imkansız əlilin yay mövsümündə istirahətə göndərilməsi təmin edilmişdir.

20 Yanvar faciəsinin ildönümü ilə əlaqədar 455 əlil və şəhid ailəsinə, Çernobıl qəzasının ildönümü ilə əlaqədar həmin qəzada xəsarət almış 500 əlilə, 15 sentyabr - Bilik günü münasibətilə tərkibində iki və daha çox sağlamlıq imkanları məhdud məktəbli uşaq olan imkansız ailələrə birdəfəlik maddi yardımların verilməsi təmin edilmişdir.

Cari ildə müxtəlif bölgələrdə yeni çoxmənzilli binalar və fərdi evlər istifadəyə verilmişdir. İndiyədək 5 minə yaxın əlil və şəhid ailəsi dövlət hesabına mənzillə təmin olunmuşdur. Bu ilin sonunadək daha bir sıra bölgələrdə yeni binalar bu təbəqələrdən olan insanlara təqdim ediləcəkdir.

Heydər Əliyev Fondunun davamlı dəstəyi ilə 3 və 7 nömrəli internat evlərində aparılan əsaslı təmir və yenidənqurma işləri nəticəsində həmin müəssisələrdə uşaqlar üçün nümunəvi şərait yaradılmış, əlilliyi olan uşaqların bacarıqlarının inkişafı və hüquqlarının müdafiəsi üçün mühüm işlər görülmüş, əlavə dərnək otaqları yaradılaraq xüsusi avadanlıqla təmin edilmişdir. Bölgələrdə görmə qabiliyyətini itirmiş və zəif görən uşaqların internet resurslarından istifadəsi üçün informasiya mərkəzləri yaradılmışdır. Bütün bunlar ölkəmizdə sağlamlıq imkanları məhdud 18 yaşınadək uşaqlara yüksək diqqət və qayğının real ifadəsidir.

Müasir dünyada sınanmış mütərəqqi sosial reabilitasiya mexanizmlərinin ölkəmizə gətirilməsi və ixtisaslaşmış vətəndaş cəmiyyətləri ilə birgə tətbiq edilməsi işlərinə artıq başlanılmışdır.

2009-cu ilin yanvar ayından etibarən ölkəmizdə pilot rayonlar olan İsmayıllı və Qubada əqli və ya yüngül psixi problemləri olan uşaqların reabilitasiyasının təmin edilməsi üçün səyyar reabilitasiya xidmətləri modeli yaradılmışdır. Həmin layihəyə cəlb edilmiş 21 uşaq müəyyən əqli və fiziki bacarıqlar qazanmış və nəticədə onların heç biri internat evinə verilməmişdir.

Ölkəmizdə əlillərin hər il respublika səviyyəli sərgi-müsabiqələri təşkil olunur və 2007-2010-cu illərdə 2 min 61 yaradıcı əlil bu tədbirlərə cəlb olunmuş, fərqlənən əlillərə mükafatlar, iştirakçılara isə həvəsləndirici mükafatlar verilmişdir. Bu sahədə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən təşkil olunan və xeyirxahlıq missiyası çərçivəsində ümumən ictimaiyyət tərəfindən rəğbətlə qarşılanan tədbirləri xüsusi qeyd etmək olar. Fiziki cəhətdən sağlamlıq imkanları məhdud olan gənc müğənni Murad Sadıxın 2010-cu ilin oktyabrında Moskvada keçirilmiş “Belaya trost” festivalında iştirakı Fondun dəstəyi ilə təmin olunmuş və MDB-yə üzv ölkələrin nümayəndələrinin qatıldığı tədbirdə onun çıxışı maraqla qarşılanmışdır. 2009-cu ildə I qrup əlil Cəmşid Ağayevin ağac üzərində yandırma üsulu ilə böyük ustalıqla hazırladığı əl işləri Vaşinqton şəhərində keçirilən sərgidə nümayiş olunmuşdur.

Azərbaycanda əlillərlə bağlı dövlət siyasətinin mütərəqqi dünya təcrübəsinə də istinad edilməklə daim təkmilləşdirilməsi, əlilliyi olan şəxslərin dolğun həyat şəraitinə malik olmaları istiqamətində tədbirlər bundan sonra da uğurla davam etdiriləcəkdir.