HƏRBİ MÜXBİR
Şairlər Arseni Tarkovski (məşhur kinorejissor Andrey Tarkovskinin atası), Mixail Svetlov, Pavel Antokolski, İlya Selvinski tez-tez R.Rzanın qonağı olardılar. Sovet şairləri nəslinin diqqətəlayiq nümayəndələri olan bu şəxsiyyətlərə ağır bir zəmanədə - ötən əsrin 30-cu illərində tüğyan edən Stalin repressiyaları, Böyük Vətən müharibəsi dövründə yaşayıb-yaratmaq qismət olmuşdu. Lakin buna baxmayaraq, onlar özlərini xoşbəxt insanlar, “xoşbəxt nəsil” sayırdılar.
...Böyük Qələbənin növbəti ildönümündə bu gözəl insanları, onların məşəqqətli illərdəki ədəbi fəaliyyətini xatırlamaq yerinə düşərdi.
...Rəsul Rza şair İlya Selvinski ilə 1942-ci ildə Krım cəbhəsində - Kerçdə tanış olmuşdu. O vaxt onların hər ikisi hərbi müxbir idi. Müharibə gənc şairlər üçün təkcə qəhrəmanlıq, mənəvi keyfiyyətlərin böyük sınağı olmadı, onlara insan qəlbinin əmin-amanlıq dövründə çətinliklə sezilən, əslində, heç duyulmayan xüsusiyyətlərini görməyə də imkan verdi.
İlya Selvinski Rəsul Rzanın lirik şeirlər kitabına ön sözün müəllifidir. O, Sovet İttifaqı xalqlarının bir çox dillərində çıxan “Vperyod, k pobede” cəbhə qəzeti redaksiyasındakı birgə fəaliyyətlərini böyük səmimiyyətlə xatırlayır. Rəsul Rza qəzetin Azərbaycan bölməsinin ədəbi hissəsinə başçılıq edirdi. O, Krımda ağır döyüşlərdə iştirak edən Azərbaycan diviziyasında hərbi müxbir kimi tez-tez olurdu. “Bəxtiyar” şeiri şairin Krımda cəsur azərbaycanlı döyüşçü haqqında yazdığı ilk şeir idi. Bu şeir İ.Selvinskinin tərcüməsində “Boyevoy natisk” cəbhə qəzetində dərc olunmuşdu. O illərdə həm cəbhə, həm də respublika mətbuatında Rəsul Rzanın oçerk və şeirlərinə tez-tez yer verilirdi.
İ.Selvinski üçün R.Rza Azərbaycan xalqının təcəssümü idi. Onun hafizəsində belə bir təsirli məqam iz buraxmışdı: redaksiya kənd evində yerləşirdi və düşmənin aramsız atəşi altında işləyirdi. Hərbi geyimli Rəsul sağollaşmaq üçün dostuna yaxınlaşır, o, ön cəbhəyə yola düşürdü. Çox qaşqabaqlı idi və bir-iki kəlmə deyib artırmadan enərək, qaranlıqda yox oldu. İ.Selvinski də qapıya çıxaraq, dostunun arxasınca su atdı. Birdən Rəsulun mahnı oxuduğunu eşitdi. Bu, çox qəmgin Azərbaycan xalq mahnısı idi, lakin Rəsul onu şövqlə oxuyurdu. Qəribədir... axı, o, indicə çox qaşqabaqlı idi...
...Şair geri döndü və hər şey aydın oldu. Axı, Azərbaycanda qədim adət var: uzaq səfərə çıxan adamın arxasınca su atırlar ki, yolu uğurlu olsun. Bax, Rəsulun kefinin birdən-birə durulmağı da bununla bağlı imiş...
Bu kiçik epizod çox şey deyir. Rəsul Rza xalqımızın adət-ənənələrinə qəlbən bağlı idi. O, əsil xalq şairi kimi bu adətlərdə həqiqi poeziya görürdü. Bütün bunlar onun sonrakı çoxcəhətli və zəngin yaradıcılığında öz əksini tapmışdı.
Bölmənin digər xəbərləri
