AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycan xalqı ümummilli lider, görkəmli dövlət xadimi Heydər Əliyevin anadan olmasının 85 illik yubileyini böyük hörmət və ehtiramla qeyd edir. Yubiley ərəfəsində mərhum millət vəkili, ictimai-siyasi xadim, tarix elmləri namizədi Zakir Sərdarovun «Heydər Əliyev və milli mübarizə tariximiz» adlı kitabı nəfis poliqrafik tərtibatla işıq üzü görmüşdür.

Ki­tab­da er­mə­ni­lə­rin XIX əsrdən bə­ri azər­bay­can­lı­la­ra qar­şı tö­rət­dik­lə­ri soyqı­rı­mı və onun mər­hə­lə­lə­ri, Azər­bay­can tor­paq­la­rı­nın iş­ğa­lı pro­se­si müx­tə­lif mən­bə­lər, ar­xiv sə­nəd­lə­ri, Azər­bay­can­da, Ru­si­ya­da və Er­mə­nis­tan­da dərc edilən əsər­lər və döv­ri mət­bu­at ma­te­ri­al­la­rı əsa­sın­da ge­niş işıq­lan­dı­rı­lır.

Mü­əl­lif xal­qı­mı­za qar­şı yö­nəl­miş hü­cum­la­rın və tor­paq­la­rı­mı­zın işğa­lı­nın qar­şı­sı­nın alın­ma­sın­da ümum­mil­li li­der Hey­dər Əli­ye­vin ta­ri­xi xid­mət­lə­ri­ni böyük mə­həb­bət­lə qə­lə­mə al­mış, müs­tə­qil Azər­bay­can döv­lə­ti­nin ya­ra­dıl­ma­sı və möh­kəm­lən­di­ril­mə­si pro­se­sin­də onun mi­sil­siz ro­lu­nu, xi­las­kar­lıq mis­si­ya­sı­nı əsl qəh­rə­man­lıq nü­mu­nə­si ki­mi yük­sək də­yər­lən­dir­miş­dir.

Müəllif kitabın əvvəlində oxuculara müraciətlə yazır: «Ta­ri­xi­mi­zin bu fa­ci­əli sə­hi­fə­lə­ri­ni dö­nə-dö­nə və­rəq­lə­dim. Bu mil­lə­tin ba­şı­na açı­lan oyun­la­rın, müsibət­lə­rin, fa­ci­ələ­rin sə­bəb­lə­ri­ni öy­rən­mək is­tə­dim. Sə­bəb­lər çox­dur, am­ma ən bö­yük sə­bəb mü­əy­yən dö­nəm­lər­də mil­lə­tin baş­sız, mil­li li­der­siz ol­ma­sı­dır. Ru­si­ya Azər­bay­ca­nı özü­nə ta­be edən­dən son­ra er­mə­ni mil­lət­çi­lə­ri mü­səl­man qa­nı­na su­sa­yan­lar­la bir­lə­şib xal­qı­mı­zı baş­sız qoy­maq si­ya­sə­ti ye­rit­miş, torpaq­la­rı­mı­zı ələ ke­çir­mə­yə baş­la­mış­lar. Yax­şı ki, bu mil­lə­tin mil­li sər­və­ti — Heydər Əli­ye­vi olub. Əgər 1969-cu i­l­dən sonra Azər­bay­can­da Hey­dər Əli­yev ki­mi qüd­rət­li bir şəx­siy­yət ha­ki­miy­yət­də ol­ma­say­dı, it­ki­lə­ri­miz da­ha çox olar­dı. Keçmiş ba­kı­lı, uzun il­lər SSRİ Döv­lət Plan Ko­mi­tə­si­nin səd­ri ol­muş Ni­ko­lay Bayba­ko­vun de­di­yi ki­mi, «mən Azər­bay­ca­nı, Azər­bay­can xal­qı­nı Hey­dər Əli­yev qə­dər se­vən ikin­ci adam ta­nı­mı­ram». Yax­şı ki, Hey­dər Əli­yev var­mış, yox­sa bu mil­lət iyir­min­ci əsrdə da­ha bö­yük fa­ci­ələ­rə mə­ruz qa­lar­dı”.

Kitabdakı «Tarixi faktlar ittiham edir» və «Tariximizin qaranlıq səhifələri» fəsillərində 1826-1828-ci illər Rusiya-İran və 1828-1829-cu illər Rusiya- Türkiyə müharibələrindən sonra ermənilərin kütləvi surətdə Rusiya imperiyasının himayəsi ilə Qafqaza, Azərbaycan torpaqlarına köçürülməsi prosesi sənədlər və təkzibolunmaz dəlillər əsasında qələmə alınmışdır.

Azərbaycan torpaqlarının ermənilər tərəfindən zəbt olunması, erməni tarixinin total surətdə saxtalaşdırılması, soyqırımı məsələlərinə, ermənilərin Qafqazda aborigen etnos olması barədə uydurma tezisə öz münasibətini bildirən tarixçi alim Zakir Sərdarov yazır: «1828-ci ilə­dək İrə­van qə­za­sın­da azər­bay­can­lı­lar 285 min hek­tar tor­paq sa­hə­si­nə sa­hib ol­duq­la­rı hal­da, ermənilə­rin is­ti­fa­də­sin­də cə­mi 7548 hek­tar tor­paq sa­hə­si var idi…

1828-1872-ci il­lər­də azər­bay­can­lı­lar ya­şa­yan 161 kənd er­mə­ni­lər tərəfindən zəbt olun­muş­dur. İş­ğal edil­miş Qırxbu­laq, Zən­gi­ba­sar, Gər­ni­ba­sar, Ve­di­ba­sar, Də­rə­kənd, Sa­at­lı, Ta­lin, Sər­da­ra­bad, Aba­ran, Də­rə­çi­çək, Də­rə­lə­yəz və Göy­çə ma­hal­la­rın­da 420 kənd da­ğı­dıl­mış, cə­mi 317 kənd qal­mış­dır. 1828-ci ildən 1873-cü ilə­dək bu əra­zi­lər­də 148 ye­ni er­mə­ni kən­di sa­lın­mış­dır».

Xalqımızın ötən yüzilliklərdə üzləşdiyi faciələri ürək ağrısı ilə şərh edən müəllif bildirir ki, Pre­zi­dent Hey­dər Əli­ye­vin «1948-1953-cü il­lər­də azərbaycanlı­la­rın Er­mə­nis­tan SSR əra­zi­sin­də­ki ta­ri­xi-et­nik tor­paq­la­rın­dan kütləvi su­rət­də de­por­ta­si­ya­sı haq­qın­da» 1997-ci il 18 dekabr ta­rix­li və «Azərbay­can­lı­la­rın soy­qı­rı­mı haq­qın­da» 1998-ci il 26 mart ta­rix­li fər­man­la­rın­da xal­qı­mı­za qar­şı tö­rə­dil­miş soy­qı­rı­mı faktla­rı ilk də­fə ola­raq döv­lət sə­viy­yə­sin­də bə­yan edil­di. Mi­sil­siz əhə­miy­yət kəsb edən bu fər­man­la­rı im­za­la­maq­la ümummil­li li­der Hey­dər Əli­yev Azər­bay­can xal­qı qar­şı­sın­da da­ha bir ta­ri­xi xidmət gös­tər­miş­dir. Bö­yük ön­dər yax­şı bi­lir­di ki, bu sə­nəd­lər özü­nün ru­hu, məz­mu­nu, ide­ya yö­nü­mü ilə yüz il­lər ər­zin­də xal­qı­mı­za qar­şı tö­rə­dil­miş amansız ci­na­yət­lə­rin, soy­qı­rı­mı­nın, XX əs­rin son­la­rın­da «Dağ­lıq Qa­ra­bağ proble­mi» ki­mi or­ta­ya atıl­mış er­mə­ni tə­ca­vü­zü­nün hə­qi­qi mən­zə­rə­si­nin, kökləri­nin öy­rə­nil­mə­si və dərk edil­mə­si üçün əvəz­siz ta­ri­xi-si­ya­si mən­bə əhəmiy­yə­ti­nə ma­lik­dir.

Kitabda Azərbaycan torpaqlarının ermənilər tərəfindən zəbt olunmasının qarşısının alınmasında xalqımızın böyük oğlu Heydər Əliyevin xidmətləri yüksək dəyərləndirilir. Bir epizoda xüsusi diqqət yetirək: 1968-1969-cu illərdə Gədəbəy rayonunun Tağılar kəndinin və Qazax rayonunun torpaqlarının bir hissəsinin Ermənistana verilməsinə dair protokol imzalanmışdı. 1969-cu il iyulun 14-də hakimiyyətə gələn Heydər Əliyev avqust ayında Qazax və İcevan rayonlarının sərhədində Ermənistan KP MK-nın birinci katibi Koçinyanla görüşərək kəskin mövqe tutdu və bu bədnam, antimilli qərarın yerinə yetirilməsinə imkan vermədi.

Zakir Sərdarov həmin dövr tarixinin canlı şahidi olmuş Həbib Həsənovun xatirələrinə istinad edərək yazır: «Ko­çin­yan gö­rüş­dən İrə­va­na qa­yı­dan ki­mi, Ermə­nis­tan KP MK-nın bü­ro­su top­lan­dı. Ko­çin­yan qay­ğı­lı və dal­ğın gö­rü­nür­dü. Mən hə­min bü­ro­da iş­ti­rak edən ye­ga­nə azər­bay­can­lı idim. O, Hey­dər Əli­yev­lə gö­rü­şü ba­rə­də çox qı­sa mə­lu­mat ver­di. Yer­dən bir ne­çə nə­fər Azər­bay­can SSR Ali So­ve­ti Rə­ya­sət He­yə­ti­nin 1969-cu il 7 may ta­rix­li qə­ra­rı­nın ic­ra­sı­na nə vaxt baş­la­na­ca­ğı haq­qın­da su­al­lar ve­rər­kən Ko­çin­yan bil­dir­di ki, Er­mə­nis­ta­nı və ermə­ni­lə­ri se­vən hər bi­ri­niz­dən xa­hiş edi­rəm ki, nə qə­dər Hey­dər Əli­yev ad­lı adam var, heç bir sər­həd mə­sə­lə­si və mü­ba­hi­sə­li tor­paq, əra­zi id­di­ası qaldırmayın. Bu­nu bir­də­fə­lik yad­dan çı­xa­rın.

Elə bil er­mə­ni­lə­rin üs­tü­nə qay­nar su tö­kül­dü. Ha­mı su­al do­lu ba­xış­la bir-bi­ri­nə bax­dı. Ko­çin­yan dil­xor, bir qə­dər də əsə­bi hal­da ic­la­sı ye­kun­laş­dır­dı. Mən için-için se­vi­nir, qü­rur his­si ke­çi­rir­dim. İlk də­fə idi ki, er­mə­ni­lə­rin be­lə mə­yus ol­duq­la­rı­nı görürdüm».

Ötən əsrin 90-cı illərində erməni mətbuatını diqqətlə izləmiş Zakir Sərdarovun gəldiyi nəticə də maraqlıdır. Ob­yek­tiv­li­yi qo­ru­yub sax­la­ma­ğa ça­lı­şan az­say­lı er­mə­ni mü­əl­lif­lə­ri təz­yiq­lə­rə mə­həl qoy­ma­dan Azər­bay­can Pre­zi­den­ti Hey­dər Əli­ye­vin də­qiq, dü­şü­nül­müş, ağıl­lı, müd­rik, sər­rast si­ya­sə­ti­ni yük­sək qiymət­lən­di­rir və Azər­bay­can dip­lo­ma­ti­ya­sı­nın er­mə­ni dip­lo­ma­ti­ya­sın­dan çox-çox yük­sək­də da­yan­dı­ğı­nı eti­raf edir­lər. Gö­rü­nür, on­lar bu yol­la öz soy­daş­la­rı­nı ağı­la, ka­ma­la də­vət edir, xəs­tə tə­fək­kü­rün ağır fə­sad­la­rın­dan za­val­lı er­mə­ni xal­qı­nı xi­las et­mə­yə ça­lı­şır­lar.

«Heydər Əliyev və milli mübarizə tariximiz» kitabında ümummilli liderimizin 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbləri ilə yenidən Azərbaycanda hakimiyyətə gəlməsi, millətin və dövlətçiliyin taleyinin xilası yolunda sarsılmaz siyasi iradə nümayiş etdirməsi çağdaş tariximizin şərəfli mərhələsi kimi ətraflı tədqiq olunur.

Kitab tədqiqatçılar, ziyalılar və geniş oxucu kütləsi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir.