İran və Ukraynadakı müharibələr son illərdə neft hasilatına ən ciddi zərbə vurub
Bakı, 14 may, AZƏRTAC
İran və Ukraynadakı müharibələrlə əlaqədar neft emalı zavodlarına edilən hücumlar son aylarda dünya üzrə neft emalının təxminən 9 faizinin dayanmasına səbəb olub. Bu isə yanacaq çatışmazlığını daha da dərinləşdirib və ehtimal olunur ki, döyüş əməliyyatları başa çatdıqdan sonra belə bərpa prosesi bir neçə ay gecikəcək.
AZƏRTAC xəbər verir ki, İrandakı müharibə təkcə enerji daşıyıcılarının tədarükünü kəskin azaltmayıb və Körfəzdən tanker daşımalarını pozmayıb, həm də obyektlərə dəyən ziyan və neft çatışmazlığı səbəbindən emal həcmlərinin azalmasına gətirib çıxararaq 2020-ci ildə COVID-19 pandemiyasından bəri neft emalı sahəsinə ən ciddi zərbə olub.
Neftin qiyməti də kəskin artıb. Belə ki, aprel ayında “Brent” markalı neftin qiyməti bir barel üçün 126 dollara çataraq son dörd ilin maksimumunu yeniləyib. Mart ayında isə aviasiya yanacağının qiyməti rekord həddə yüksəlib. Məhdud təklif neft emalı zavodlarını, treyderləri və pərakəndə satıcıları tələbatı ödəmək üçün xam neft və yanacaq ehtiyatlarından istifadə etməyə məcbur edib. Ehtiyatlardan təxminən 500 milyon barel neft çıxarılıb.
“TotalEnergies” şirkətinin baş direktoru Patrik Puyanne bildirib ki, müəssisələrin yenidən işə salınması və Asiyaya tədarüklər üçün tələb olunan vaxt nəzərə alınmaqla bu rəqəm 1 milyard barelə çata bilər: “Əgər müharibə tez başa çatsa belə qiymətlərin yüksək səviyyədə qalacağı gözlənilir”.
Benzin, dizel yanacağı, aviasiya yanacağı və xam neftdən əldə olunan mazut da daxil olmaqla maye yanacağa gündəlik tələbat təxminən 104 milyon barel təşkil edir.
IIR (Industrial Info Resources) analitik mərkəzinin məlumatına görə, İrandakı müharibə gündəlik 3,52 milyon barel həcmində neft emalının dayanmasına səbəb olub. Zərər çəkmiş müəssisələr sırasında Səudiyyə Ərəbistanının gündəlik 550 min barel gücə malik “Ras-Tanura” neft emalı zavodu da var. “Saudi Aramco” şirkətinin baş direktoru Amin Nasser bildirib ki, bəzi qurğular təmir mərhələsində olsa da, zavod fəaliyyətini bərpa edib.
Küveytdəki üç neft emalı zavodundan ikisi pilotsuz uçuş aparatlarının hücumuna məruz qalıb. Hər iki müəssisə, eləcə də Küveytin gündəlik 615 min barel gücə malik ən böyük “Əl-Zur” neft emalı zavodu emal tempini azaldıb.
Rusiya ilə Ukrayna arasında müharibə də neft emalının gündəlik daha 1,42 milyon barel azalmasına gətirib çıxarıb.
“JPMorgan” analitiklərinin məlumatına görə, Asiya və Avropada xam neft çatışmazlığı neft emalı zavodlarında emal həcmlərinin gündə təxminən 3,8 milyon barel azalmasına səbəb olub.
IIR mərkəzinin məlumatına əsasən, iki müharibə ilə bağlı fasilələr dünyada gündəlik 100,5 milyon barel təşkil edən neft emalının təxminən 9 faizini əhatə edir.
“Kpler” şirkətinin məlumatları göstərir ki, neft çatışmazlığı nəticəsində Nigeriyada yerləşən və gündəlik 650 min barel gücə malik nəhəng “Dangote” neft emalı zavodu aprel ayında Avropaya aviasiya yanacağı ixracını demək olar iki dəfə artırıb.
Avropa Komissiyasının məlumatına görə, apreldə Avropa İttifaqında yanacaqdoldurma məntəqələrində dizel yanacağının qiyməti hər litr üçün rekord həddə – 2,11 avroya yüksəlib. Bu, Körfəz ölkələrindən tədarükün azalması və Ukraynadakı müharibə səbəbindən vaxtilə Avropanın əsas təchizatçısı olmuş Rusiyadan tədarükün dayanması ilə əlaqələndirilir.
Beynəlxalq Enerji Agentliyi proqnozlaşdırır ki, bu il Körfəz ölkələrinin neft emalı zavodlarında emal həcmi gündəlik 8,7 milyon barelə enəcək. Bu göstərici 2025-ci illə müqayisədə gündəlik 900 min barel azdır.
Bölmənin digər xəbərləri
