Çox hörmətli qonaqlar, xanımlar və cənablar!

Sizi bu gün milli valyutamızın, yeni manatın təqdimat mərasimində səmimi qəlbdən salamlayıram. Möhtərəm Prezident, bu mərasim Sizin cari il fevralın 7-də “Azərbaycan Respublikasında pul nişanlarının nominal dəyərinin və qiymətlər miqyasının dəyişdirilməsi (denominasiyası) haqqında” verdiyiniz məlum Fərmanla nəzərdə tutulmuş tədbirlər çərçivəsində keçirilir. Fərmanda Azərbaycan hökuməti və Milli Bank qarşısında iki əsas vəzifə qoyulmuşdur.

Birincisi, ölkədə həm milli valyutanın məzənnə və qiymətlər miqyasını optimallaşdırmaq, onu dünyanın aparıcı valyutalarının mübadilə məzənnələrinə uyğun səviyyədə formalaşdırmaq, ikincisi isə, milli valyutamızın yeni nəslini həm estetik baxımdan, həm də mühafizə fəlsəfəsi çərçivəsində beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaq vəzifəsi qoyulmuşdur.

Denominasiya vaxtı üzümüzə gələn il, 2006-cı il yanvarın 1-i müəyyənləşdirilmişdir. Nəyə görə məhz indi? Bu sual indiyə qədər mətbuatda müzakirə olunur. Ona görə ki, bu denominasiyanın keçirilməsi vaxtı iki mühüm fundamental amilə əsaslanır. Birincisi, 1993-cü ildən 2003-cü ilə qədər olan dövrdə ümummilli liderimiz, ulu öndərimiz Heydər Əliyev tərəfindən ölkədə həyata keçirilən quruculuq işləri, radikal islahatlar, iqtisadi inkişaf, uğurlu neft strategiyası çərçivəsində Azərbaycanda davamlı və möhkəm makroiqtisadi sabitlik yaranmışdır. Bu dövrü səciyyələndirən bir neçə rəqəmi qeyd etmək istəyirəm. Azərbaycanda orta inflyasiya 1995-2005-ci illərdə cəmi 4 faizdən yuxarı olmamışdır. Manatın məzənnəsi 10 il ərzində cəmi 3 faiz dəyişibdir. Yəni manat özünü daxildə sabit valyuta kimi göstərə bilmişdir. Manatın məzənnəsinin möhkəmlənməsində mühüm amil olan ölkənin starateji valyuta ehtiyatları 9 dəfə artaraq, bu gün 2,5 milyard dollara gəlib çatmışdır. Halbuki, bizim dövriyyədə cəmi 700 milyon ABŞ dolları həcmində milli valyutamız var. Bunlar onu göstərir ki, bu dövrdə Azərbaycanda həm möhkəm makroiqtisadi sabitlik yaradılmış, həm də gələcək inkişaf üçün perspektivlər açılmışdır.

İkinci amil ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın dünyanı heyrətə salan çox əsrarəngiz iqtisadi inkişaf sürəti var. Cənab Prezident, Sizin rəhbərliyiniz altında 2003-cü ildən həyata keçirilən siyasət, ulu öndərimizin xəttinə sadiqlik ona gətirib çıxarıb ki, bu gün Azərbaycanda iqtisadi inkişafın dinamikası illik 20-30 faizlə ölçülür. Bu, gələcəyə tam nikbinliklə baxmağa imkan verir. Məndən hərdən soruşurlar ki, bu gün Azərbaycan manatı yeni məzənnə ilə 0,91 ABŞ dolları səviyyəsindədir. Bunu saxlamaq mümkün olacaqmı? Mən deyirəm, əksinə, bizim və hökumətimizin əsas məqsədi ondan ibarətdir ki, manatı həddən artıq möhkəmlənməyə qoymayaq. Çünki bu, iqtisadiyyatımıza ziyan gətirə bilər. Bütün bunlar deməyə imkan verir ki, 1990-cı illərin əvvəllərində dövriyyəyə buraxılmış milli valyutanın həddindən artıq dəyərsizləşməsi, onun devalvasiyası nəticəsində gündəlik tələbat mallarının 4-5 rəqəmlə ölçülən qiymətləri kimi ağır pisixoloji yükdən xilas olaq və yeni dövrə yeni manatla, yeni valyuta ilə daxil olaq. Bu, yeni dövrün valyutası olacaqdır. Sizin irəli sürdüyünüz yeni iqtisadi doktrinaya uyğun olaraq, bu gün rəqabətli, alternativ iqtisadiyyatın yaradılması və Azərbaycan xalqı üçün yeni həyat standartlarının yaradılması ideologiyasına uyğun yeni valyuta təqdim olunur.

Fərmanda Milli Bank qarşısında qoyulan əsas vəzifələrdən biri milli və tarixi ənənələrimizi daha qabarıq ifadə edən, o cümlədən bu sahədə dünyadakı texnoloji meyarlara uyğun pul nişanları hazırlanıb ölkəyə gətirilməsini təmin etmək idi. Bunun üçün biz bir sıra addımlar atdıq. İlk növbədə, böyük beynəlxalq müsabiqə elan etdik. Müsabiqədə avro pul nişanlarının müəllifi, məşhur Robert Kalina qalib gəldi və yeni manatın dizaynının yaradılması ona tapşırıldı. Pulların çap olunması müsabiqəsində isə Avstriya Mərkəzi Bankının çap şirkəti qalib gəldi.

Bizim üçün bir ideya lazım idi. Beynəlxalq təcrübə ilə tanışlığımız göstərdi ki, dünyada bir sıra aparıcı valyutalar ancaq vahid bir ideya, vahid bir prinsip əsasında yaradılmışdır. Biz bu ideyanı axtardıq və ulu öndərimizin sözü yadımıza düşdü ki, Azərbaycanın müstəqilliyi bizim ən ali dəyərimizdir. Dizayn mövzusu da Azərbaycanın müstəqilliyi seçildi. Bu müstəqillik 6 banknotun mövzusunda açılır. Hər bir banknot da dövriyyəyə buraxılacaq 6 metal sikkənin mövzusu ilə sıx əlaqədardır. Bu, hansı mövzulardır?

Birincisi, bizim qədim mədəniyyətimiz, incəsənətimiz 1 manatlıqda öz əksini tapdı. 5 manatlıqda bizim qədim, dünyaya böyük incilər, töhfələr vermiş böyük ədəbiyyatımız, Orxon-Yenisey yazılarından tutmuş, bu günə kimi davam edən ədəbiyyatımız, yazımız mövzusu götürüldü. Bizim qədim tarixçiliyimiz və dövlətçiliyimiz, müstəqilliyimiz 10 manatlıqda əks olunubdur. Burada qədim Bakı, Şirvanşahlar sarayı və digər təsvirlər vardır.

Cənab Prezident, Sizin tövsiyənizlə 20 manatlığın dizaynı ölkəmizin bir nömrəli milli problemi olan Qarabağ münaqişəsinə həsr olunubdur. Qarabağa aid təsvirlər əbədiyaşar Prezidentimiz Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş sülh və ya döyüş mövzusuna həsr edilmişdir. 50 və 100 manatlıqlardakı təsvirlər isə modern ideyalardır, yəni təhsilə və gələcəyə aiddir. Sizin Gənclər Forumunda dediyiniz kimi, bizim gələcəyimiz neft deyil, yüksək təhsildir, texnologiyadır və bu ideya 50 manatlıq banknotda vardır. 100 manatlıq isə bugünkü əsrarəngiz inkişafın perspektivini, iqtisadiyyatımızın yüksəlişini, xalqımızın yeni həyat standartlarını əks etdirir. Bunların hamısı bir yerdə birləşərək vahid bir ideyanı təşkil etmişdir.

Bir neçə kəlmə də pul nişanlarının mühafizəsi haqqında demək istəyirəm. Manatın indiki mühafizə səviyyəsi avronun mühafizə səviyyəsindən aşağı deyildir. 4 qrupa bölünmüş 30-a yaxın mühafizə elementi vardır. Bizim manatın hazırlanmasında hələ dünyada indiyə qədər istifadə olunmamış yeni texnologiyalar var. Çünki bu sahədə texnologiya daim inkişaf edir. Bu valyutanı çap edən şirkət bizə müraciətlə xahiş edibdir ki, Azərbaycan manatı aprel ayında keçiriləcək növbəti beynəlxalq sərgiyə göndərilsin.

Manatın kağızı İsveçrə frankı üçün kağız istehsal edən şirkət tərəfindən istehsal olunmuşdur və ən yüksək keyfiyyətə malikdir. Biz bu işlərin görülməsində İsveçrə Mərkəzi Bankını özümüzə rəsmi məsləhətçi seçmişdik. Bu gün İsveçrə və Avstriya mərkəzi banklarının nümayəndələri də buradadırlar. Onlar Azərbaycan Milli Bankına böyük texniki yardım göstərmişlər.

Cənab Prezident, fürsətdən istifadə edərək, bu layihə haqqında qəbul olunmuş bu qərara, sözün əsil mənasında milli xüsusiyyətli bu layihənin gerçəkləşməsində bizə göstərdiyiniz qayğıya, verdiyiniz dəstəyə görə Sizə dərin minnətdarlığımı bildirirəm.

X X X

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev mərasimdə nitq söylədi.

X X X

Sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev yeni pul nişanlarının istifadəyə verilməsi əlaməti olaraq, “rəmzi manat”ın üzərindən örtüyü götürdü, ilk dəfə nümayiş etdirilən banknotlar və sikkələrlə yaxından tanış oldu, onların dizaynı ilə maraqlandı.

Prezident İlham Əliyev İsveçrə və Avstriyanın mərkəzi banklarının nümayəndələri ilə də görüşüb söhbət etdi.