“Qafqazın Yerusəlimi” adlandırılan Qırmızı qəsəbə dini və etnik tolerantlıq simvoludur
Quba, 29 fevral, Elxan Yusifli, AZƏRTAC
Qubada dağ yəhudilərinin yığcam yaşadıqları Qırmızı qəsəbə Qudyalçayın sol sahilində yerləşir. Uzun illərdir buradakı yəhudilər azərbaycanlılarla birlikdə, sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşayırlar. Dağ yəhudilərinin Quba ərazisində yığcam şəkildə məskunlaşmasının tarixi XVIII əsrin ortalarına təsadüf edir. Quba xanlığına Fətəli xanın rəhbərlik etdiyi dövrlərdə bütün ətraf ərazilərdə yaşayan yəhudilər bura köçməyə başlayıblar. Həmin vaxt salınan yəhudi məhəllələrində 10-dan artıq sinaqoq inşa olunub.
“Qırmızı Qəsəbə Dağ Yəhudiləri İcması”nın fəxri sədri Boris Simanduyev AZƏRTAC-a müsahibəsində azərbaycanlılarla yəhudilər arasında bu günə kimi nə dini, nə də milli zəmində heç bir soyuqluğun yaşanmadığını söyləyərək deyib: “Mənim 83 yaşım var. Ömrüm boyu azərbaycanlılar ilə yəhudilər arasındakı münasibətlərdə ancaq mehribançılıq görmüşəm. Ona görə də əcdadlarımıza rəhmət oxuyuruq ki, bizi bu məmləkətdə yerləşdiriblər. Biz azərbaycanlılarla ünsiyyətdə olmağa o qədər öyrəşmişik ki, bir gün Azərbaycan dilində danışmayanda darıxırıq. Yəhudilər həmişə çalışırlar ki, hansı ölkədə əmin-amanlıq var, orada yaşasınlar. Əgər biz yüz illərlə bu ölkədə yaşayırıqsa, deməli bu əmin-amanlığı hiss etmişik. Ona görə də burada yaşayırıq, yaradırıq, tikirik. Sabaha ümidimiz böyükdür.”
Boris Simanduyev bildirib ki, azərbaycanlılarla yəhudilər dinləri ayrı, amma çox yaxın, qardaş xalqlardır. “Azərbaycanda, o cümlədən Qubada yaşayan azsaylı xalqlar soyuq bir qış günündə tonqal ətrafına yığılıb isinən ailəyə bənzəyir. Bu, bizim fəxrimizdir. Bu münasibət elə-belə əmələ gəlməyib. Bu, dövlətimizin, Prezidentimizin apardığı siyasətin nəticəsidir”, - deyə qəsəbənin ağsaqqalı fikirlərinə yekun vurur.
Qırmızı qəsəbə dünyada İsraildən sonra yəhudilərin yığcam yaşadığı nadir məkandır. “Qafqazın Yerusəlimi” adlandırılan qəsəbədə məskunlaşan yəhudilər uzun illərdir öz adət-ənənələrini yaşadırlar. Burada yəhudilərin dini icması və milli mədəniyyət mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Quba Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının Qırmızı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəsi Pisax İsakov da AZƏRTAC-a müsahibəsində iki xalq arasındakı dost münasibətdən söz açıb. P.İsakov bildirib ki, sovetlər dövründə məscidlər, kilsələr kimi sinaqoqlar da bağlanmışdı. Həmin vaxt dindarlar, ravvinlər, mollalar repressiya qurbanı olublar. Amma Azərbaycan müstəqilliyini bərpa edəndən sonra bütün respublikada olduğu kimi, Qırmızı qəsəbədə də dirçəliş vaxtı, renessans dövrü başlanıb: “Mən xüsusilə onu qeyd etmək istərdim ki, ulu öndər Heydər Əliyev hakimiyyətə gəldikdən sonra bütün dini icmaların əmlakını özlərinə qaytardı. Biz də sinaqoqlarımızı təmir edib, yenidən müqəddəs ocaqlarımızda dini ayinlərimizi sərbəst şəkildə yerinə yetirməyə başladıq”.
P.İsakov müsahibəsində qeyd edib ki, Qırmızı qəsəbədəki sinaqoqların birində yəhudi mədəniyyət mərkəzi fəaliyyət göstərir. Burada uşaqlar dərsdən kənar vaxtlarda yəhudilərin adət-ənənələrini öyrənirlər. “Bilirsiniz ki, dağ yəhudilərinin danışdığı dil fars dilinin bir dialektidir. Amma bu mədəniyyət mərkəzində bizim uşaqlar ivrit dilini öyrənirlər. Əlbəttə ki, sovetlər dövründə bu, mümkün deyildi. Belə bir şeyi ancaq yuxuda görmək olardı. Amma müasir Azərbaycanda bu, adi bir haldır”, - deyə P.İsakov vurğulayır.
Qırmızı qəsəbədəki İsak Xanukov adına 1 saylı məktəbdə azərbaycanlı, yəhudi uşaqlar və Qubada yaşayan digər azsaylı xalqların nümayəndələri ilə birlikdə elmin sirlərini öyrənirlər. 260-dan çox şagirdin təhsil aldığı elm ocağında məktəblilərlə yanaşı, pedaqoqlar arasında da xeyli sayda dağ yəhudiləri var.
Məktəbin direktoru Yavuşva Simanduyev bildirib ki, təhsil ocağında yəhudilər, azərbaycanlılar, ləzgilər, xınalıqlılar, ruslar və başqa xalqların nümayəndələri birlikdə elm öyrənirlər: “Buradakı ibtidai siniflərdə həftədə iki saat ivrit dili dərsləri tədris olunur. Təhsil müəssisəsində ivrit dili kabineti də fəaliyyət göstərir. Şagirdlər dərnəklərdə yəhudi xalqının adət-ənənələri, milli mətbəxi və başqa dəyərləri barədə məlumatlandırılırlar.”
Dağ yəhudiləri Quba rayonunun, eləcə də respublikamızın sosial-ictimai həyatında fəal iştirak edirlər. Qırmızı qəsəbədə böyüyüb-başa çatan Yevda Abramov Azərbaycan Milli Məclisinin deputatıdır. Dağ yəhudisi olan Albert Aqarunov isə torpaqlarımızın azadlığı uğrunda canından keçib və Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülüb.
Etnik və dini tolerantlıq Azərbaycanda dövlət səviyyəsində təbliğ edilir və hökumət bütün dini və etnik azlıqlar üçün bərabər imkanları və bərabər hüquqları, o cümlədən dinc və rahat yaşamaq şəraitini təmin edir.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə 2016-cı il ölkəmizdə “Multikulturalizm ili” elan olunub.
Bölmənin digər xəbərləri
