Bakı, 28 aprel, AZƏRTAC

Beynəlxalq münasibətlər sistemində müşahidə olunan bütün təlatümlərə, habelə daxildən və xaricdən yaradılan süni maneələrə rəğmən, əminliklə deyə bilərik ki, ölkəmizdə yeni siyasi konfiqurasiyanın formalaşması prosesinə şahidlik edirik. Mərhələli şəkildə reallaşan islahatlar təkcə mövcud siyasi sisteminin immunitetini artırmır, eyni zamanda, dövlətimizin yeni beynəlxalq obrazını formalaşdırır. Burada prinsipial olaraq qeyd edilməlidir ki, siyasi konfiqurasiya ilə bağlı sistem xarakterli bütün islahatlar gələcəyə yönəlmiş islahatlardır. Bu cür islahatların müstəsna əhəmiyyəti siyasi sabitliyin qorunması, dayanıqlı inkişafın təmin olunması, habelə gələcəkdə yaşanıla biləcək müxtəlif “stresslərə” qarşı sağlam müqavimətin göstərilməsi kimi strateji vəzifələrin icrası prosesində daha aydın şəkildə görünür.

Obyektiv mövqeyin qorunması və aparılan təhlillərin adekvatlığı naminə digər önəmli həqiqəti də mütləq nəzərə almaq lazımdır. Sistemli, xüsusilə də siyasi konfiqurasiya ilə bağlı olan islahatlar mövcud hakimiyyətlər üçün çoxsaylı çətinlik və risklər ilə müşahidə olunur. Məhz bu səbəbdən də yalnız güclü və iradəli hakimiyyət yeni siyasi konfiqurasiyanın formalaşmasına dair qərar qəbul edə bilər. Bir siyasi aksiom kimi qəbul edilməlidir ki, dəyişikliklərə, o cümlədən yeniliklərə, açıq olan hakimiyyət etibarlı, peşəkar və demokratik hakimiyyətdir. Razılaşaq ki, ölkəni “oturuşmuş” sistem şəraitində idarə etmək daha rahatdır. Aparılan islahatların məzmun etibarilə mahiyyəti hakimiyyətin güclənməsi yox, məhz cəmiyyətin dayanıqlı inkişafının təmin olunmasından ibarətdir. Odur ki, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə reallaşan sistemli islahatlar cəmiyyət tərəfindən alqışlanmalı və fəal şəkildə dəstəklənməlidir.

Bu fikirləri politoloq A.Adil AZƏRTAC-a açıqlamasında bildirib.

Politoloq vurğulayıb ki, ölkəmizdə aparılan islahatlar məhz mərhələli şəkildə və təkamül yolu ilə reallaşır. Çeviklik idarəetmədə önəmli amildir. Sistemli islahatlarda isə sürət heç də keyfiyyət göstəricisi deyil. Burada strateji yanaşma və dövlətçilik təfəkkürü üstünlük təşkil etməlidir. Atılan addımlar lüzumsuz risklərdən sığortalanmalı, habelə bütün ehtimallar nəzərə alınmalıdır. Odur ki, sürətli dəyişikliklərlə bağlı gözləntilər əsassızdır. Unutmamalıyıq ki, dövlət idarəçiliyində aparılan sistemli islahatlarda, eyni zamanda, müəyyən məxfilik də qorunmalıdır. Sistemli islahatlar planının bütün təfərrüatlarının ictimailəşdirilməsi onların aqibətini böyük risklər altına sala bilər. Qeyd olunanları, habelə qonşularımızın heç də birmənalı olmayan davranışını nəzərə alaraq, islahatlarla bağlı olan planların mərhələli şəkildə ictimailəşdirilməsini normal və başadüşülən təcrübə kimi qəbul etməliyik.

Ölkəmizdə aparılan sistemli dəyişiklər sadəcə struktur və normativ dəyişikliklər ilə bitmir. Burada institusional dəyişikliklər qədər önəmli olan amil yanaşmaların dəyişilməsi və yeni münasibətlər sisteminin qurulmasıdır. Məhz gələcəyə yönəlmiş islahatlar ölkənin dayanıqlı inkişafını təmin edə bilər və məhz bu cür islahatlar suverenliyimizin toxunulmazlığının zəmanətidir.

Heç şübhəsiz ki, aparılan islahatlar zamanla bütün sahələri əhatə edəcək. İslahatların sahələr üzrə ardıcıllığını strateji prioritetlər müəyyən edir. İstisna olunmur ki, vəzifələrin icraatı prosesində prioritet hədəflər dəyişilə bilər. Xatırladaq ki, adətən bu cür hallar baş verəndə biz radikalların daha “əlvan” demaqogiyasına şahidlik edirik. Sistemli islahatlarda sadəcə dekorasiyaların dəyişilməsi baş vermir. Ölkədə, sözün əsl mənasında, siyasi münasibətlərin yeni paradiqması formalaşır. Bəli, çətindir və olduqca mürəkkəb prosesdir. Ancaq bütün addımlar xalqın suveren gələcəyini təmin etmək və gələcək nəsilləri müxtəlif stresslərdən sığortalamaq üçün atılır.

“Yeni siyasi konfiqurasiya ilə bağlı olan islahatlar çərçivəsində ən əlamətdar hadisələrdən biri və bəlkə də birincisi “Siyasi partiyalar haqqında” yeni Qanunun qəbul edilməsi olduğunu desək, yəqin ki, yanılmarıq. Sosial şəbəkələrdə dolaşan bütün qeyri-peşəkar şərhlərə və qərəzli tənqidlərə rəğmən əminliklə deyə bilərik ki, qəbul olunmuş yeni Qanunun sayəsində illər sonra ölkəmizdə güclü və bilavasitə dövlətin idarə olunmasında iştirak edən partiyalarının mövcudluğuna şahidlik edəcəyik. Burada aydınlıq naminə və bəzi şərhlərin qərəzliliyini aşkar etmək üçün daha bir siyasi həqiqət qeyd olunmalıdır: partiyaların sayı heç də demokratiyanın göstərici deyil. Siyasi partiyalar müstəvisində əsl demokratik göstərici və effektivliyin meyarı onların siyasi proseslərə təsir etmə potensialıdır. Yeni Qanunun da vəzifə etibarilə əsas təyinatlardan biri məhz siyasi partiyalar arasında qüvvələr balansına nail olmaqdan ibarətdir.

Yeni Qanun sayəsində siyasətdə cəngavərlik münasibətləri dövründən peşəkar və rasional münasibətlər dövrünə keçid rəsmiləşdirib. Təsadüfi deyil ki, Qanuna qarşı çıxış edənlər də məhz dəyişilmək istəməyən, dəyişilmək üçün özündə güc tapmayan və siyasətdə rasional münasibətlərdən çəkinən radikallardır. Bu həmin radikallardır ki, milli həmrəyliyə xidmət edən dialoqa qarşı çıxış edir və milli həmrəyliyə xidmət edən bütün təşəbbüsləri inkar edirlər. Oxumayan və dələduz şagirdin arzusu müəllimin dərsə gəlməməsi və sinifdə qarışıqlığın çıxması olduğu kimi, radikalların da arzusu cəmiyyətdə xaosun yaşanmasıdır. Bəla-siyasətçilərinin bu cür irrasional hədəfləri irrasional metodlardan istifadəni nəzərdə tutur.

Təbii olaraq vətəndaşda sual yarana bilər: “Axı niyə yeni Qanun məhz radikalların “qara kabusuna” çevrilib?” Cavab üzdədir: dəyişiklik qorxusu və natamamlıq kompleksi onları istənilən rasional təşəbbüslərə qarşı çıxış etməyə vadar edir. Doğurdanmı bəzi partiyaların öz fəaliyyətini dayandırması radikalları bu qədər narahat edir? Əlbəttə ki, yox, bunu ehtimal etmək belə özü absurddur. Qərəzli demaqogiyanın arxasında vakuum dayanıb və xain hədəflər gizlədilib. Dialoqu inkar edən radikalların tək məqsədi küçə etirazlarıdır. Bu cür yanaşma rasional, xüsusilə də peşəkar və demokratik sayıla bilməz”, - deyə politoloq bildirib.

A.Adil diqqətə çatdırıb ki, uzun illər ərzində məhz bu bəla-siyasətçilər ölkədə çoxlu sayda partiyaların olmasını tənqid edib və həmin partiyaların ünvanına atmadıqları böhtan qalmayıb. Xatırladaq ki, məhz radikallar həmin partiyalar ilə bir arada dialoqda iştirak etməkdən israrla imtina edirdilər. Odur ki, siyasi partiyaların güclənməsinə və ölkənin siyasi sistemində rolunun artırılmasına xidmət edən yeni Qanuna qarşı sərt və qərəzli şəkildə çıxış edən qüvvələr özlərini ifşa etdilər. Bu cür partiyalar açıq rəqabətə hazır deyillər və onlar müxalifətçiliyə dair inhisarçılıqlarını itirmək qorxusu ilə yaşayırlar.

Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən siyasi partiyalar ilə əlaqədar daha dolğun təsəvvürlərin formalaşması və radikalların məsələ ilə bağlı qərəzli mövqeyinin həqiqi təbiətini dərk etmək üçün ötən iki, iki yarım il ərzində iqtidarın mövcud istiqamətdəki təşəbbüslərinin mahiyyətinə diqqət yetirək. Tərəddüdsüz deyə bilərik ki, ötən iki il “siyasi dialoq” məfhumunun aktuallaşdırılması mərhələsi idi. Radikalların təsiri və sifarişli təbliğatı nəticəsində ölkəmizdə siyasi münasibətlər müstəvisində uzun illər ərzində qarşılıqlı etibarsızlıq mühiti yaşanırdı. Əlbəttə ki, bu cür mühit ilk növbədə ölkəmizin inkişafını və milli həmrəyliyi istəməyən qüvvələrin marağına xidmət edir.

Ötən müddət ərzində siyasi münasibətlərin iştirakçıları arasında dialoq ilə bağlı lazımi vərdiş və səriştələrin inkişaf etdirilməsi üçün böyük addımlar atılıb. Deyə bilərik ki, məhz görülmüş işlər nəticəsində ötən dövr siyasi münasibətlərdə köhnə stereotiplərin dəyişdirilməsi mərhələsi idi. Açıq dialoq mühiti fərqli ideologiya və yanaşma sahibi olan siyasətçilər üçün bir-birinin üzünə baxaraq eşidib və eşidilmək imkanını qazandırıb.

Siyasi dialoq mühitinin aktiv şəkildə təşviq olunan dövrünün daha bir önəmli xüsusiyyəti mövcuddur. Siyasi simpatiyalardan asılı olmayaraq etiraf etməliyik ki, təşviq olunan siyasi dialoq mühiti siyasi partiyaları cəmiyyətə tanıtdırdı. Əlavə olaraq ehtimal edə bilərik ki, dialoq mühiti siyasi partiyalara öz gücünü obyektiv şəkildə dəyərləndirmək üçün şərait yaratmışdır. Məhz elə bu səbəbdən də yeni Qanun qüvvəyə minəndən sonra bəzi siyasi partiyalar rəqabət mühitinə tab gətirə bilmədikləri üçün fəaliyyətlərinə son qoyulması ilə bağlı bəyanatlar verib.

“Formalaşan yeni reallıq fonunda, habelə siyasi fəaliyyətin yeni peşəkarlıq meyarları müəyyən olan bir dövrdə inkişafında durğunluq mərhələsini yaşayan siyasi partiyaların ölkənin siyasi sisteminin funksionallığına fayda verməsi artıq mümkünsüzdür. Regionda formalaşan yeni reallıq və dünyada cərəyan edən mürəkkəb siyasi proseslər siyasi münasibətlərin iştirakçılarından yeni və müasir fəaliyyət meyarlarına adekvat olmalarını tələb edir. Bu mənada “Siyasi partiyalar haqqında” yeni Qanun siyasi proseslərdə iştirak edən tərəflər arasında güclərin balansına xidmət edir. Razılaşın ki, qeyd olunan fakt yeni Qanunun müsbət təzahür formalarından biridir. Belə ki, Qanunun tələblərinə cavab verən partiyalar rəqabətə dözümlü olduğunu sübut edirlər.

Qeyd olunanları nəzərə alaraq, heç də təəccüblü deyil ki, radikallar bütün qərəzli və demaqogiya xarakterli ritorikanı yeni Qanuna qarşı səfərbər ediblər. Əlbəttə ki, Qanunun əhəmiyyətini şübhə altına almaq üçün bütün üsul və metodlara əl atılacağı da gözlənilən haldır. Təəssüf ki, siyasi şantaj və siyasi reketçilik də həmin metodlar sırasındadır. Misal üçün, dələduzluq ittihamı ilə həbs olunmuş və heç də aparıcı, habelə tanınmış hesab olunmayan “Yüksəliş” partiyasının sədri öz həbsini dolayısı ilə yeni Qanunla əlaqələndirir. Heç bir əlavə şərhə və ya özəl təhlillərə ehtiyac yoxdur. Əlbəttə ki, bu cür hallar yalnız siyasi şantaj və ya siyasi reketçiliyin təzahürüdür. Oxşar hadisələrin yaxın gələcəkdə təkrarlanması da istisna olunmur. Bizim bəzi bəla-siyasətçilərimiz obyekt kimi istifadə etdikləri partiyaların hətta bağlanılmasından belə dividend qazanmaq arzusundadırlar.

Əlbəttə ki, hakimiyyəti islahatlardan çəkindirmək ilə bağlı bütün cəhdlər boşa çıxacaq. Ölkəmizin yeni beynəlxalq obrazını formalaşdıran və yeni münasibətlər sistemini müəyyən edən islahatlara start verilib və bu islahatlar müstəqil siyasətin tərkib hissəsidir. Başlanılmış prosesi dayandırmaq mümkünsüzdür. Zamanla Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın qələbəsinə inanmayanlar artıq bu həqiqəti də qəbul etməlidirlər”, - deyə politoloq A.Adil qeyd edib.