ABŞ KONQRES KOMİSSİYASINDA ERMƏNİSTANDAKI VƏZİYYƏTLƏ BAĞLI DİNLƏMƏLƏR KEÇİRİLMİŞDİR
AZƏRTAC-ın xüsusi müxbiri xəbər verir ki, aprelin 17-də ABŞ Konqresinin Avropada təhlükəsizlik və əməkdaşlıq komissiyasında (ABŞ-ın Helsinki Komissiyası) Ermənistanda prezident seçkilərindən sonra ölkədə yaranmış vəziyyətlə bağlı dinləmələr keçirilmişdir.
Müzakirələri açan komissiyanın həmsədri Elsi Heystinq Ermənistandakı prezident seçkilərinin rəsmi nəticələrini xatırladaraq demişdir ki, ATƏT-in müşahidəçi missiyası seçkilərin “beynəlxalq standartlara uyğun” keçdiyi barədə rəyi versə də, Levon Ter-Petrosyan və onun tərəfdarları saxtakarlıqların olduğunu bildirirlər. Yerevanın mərkəzi meydanında keçirilən etiraz mitinqləri zamanı baş vermiş qarşıdurmada səkkiz nəfər həlak olmuş, çoxlu adam yaralanmışdır. Həmin vaxt həbs edilənlər hələ də buraxılmamışdır. Bu hadisələrin Ermənistanın imicinə ciddi zərər vurduğunu söyləyən konqresmen belə bir sual qoymuşdur ki, ABŞ Konqresi və hakimiyyəti demokratiya yolunda qarşılaşdığı problemələri aradan qaldırmaq Ermənistan üçün necə kömək edə bilər?
Komissiyanın üzvü, qondarma “erməni soyqırımı”nın tanınması üçün çalışanlardan biri olan Kristofer Smit çıxışında Ermənistandakı hadisələri üzüntü ilə izlədiyini bildirərək, Prezident Sarkisyanı ölkədə demokratik hüquqların bərpa edilməsinə çağırmalıdır. Konqresmen vurğulamışdır ki, Azərbaycan hərbi qüdrətini gücləndirdiyi bir vaxtda ABŞ Ermənistandakı demokratiyanı dəstəkləməlidir.
Komissiyanın digər həmsədri senator Bencamin Kardin isə giriş sözündə onu narahat edən bir fakta - Ermənistanda hakimiyyətə meyilli telekanalın həyat yoldaşı yəhudi mənşəli olan Levon Ter-Petrosyanı İsrail casusu adlandırmasına diqqəti çəkmişdir: “Görünür, nüfuzlu şəxslərdən biri elə bilib ki, Ermənistandakı siyasi ziddiyətlərə görə yəhudiləri gunahlandırmaq kömək edər, halbuki bütün ölkədə cəmi bir neçə yüz yəhudi var”.
Dinləmələrdə çıxış edən dövlət katibinin müavini Mətyu Brayzə Ermənistandakı prezident seçkilərindən sonra baş verənləri Cənubi Qafqaz bölgəsində ən ciddi və mənfi postseçki hadisələri adlandırmışdır. O bildirmişdir ki, bu günlərdə Ermənistana səfəri zamanı cəmiyyətin hadisələrdən şok vəziyyətinə düşməsinin şahidi olmuşdur: “İnsanlar mənə yaxınlaşaraq, bəyanatlarımızda aydın və qəti olmağı xahiş edirdilər”. Dövlət Departamentinin nümayəndəsi demişdir ki, ilkin olaraq ATƏT-in standartlarına uyğun hesab edilən seçkilərdə sonradan müxtəlif pozuntular, o cümlədən məntəqə rəsmilərinə hədələr və zorakılıq, hesablama prosesində səhvlər, səslərin pulla alınması və sair kimi hallar müşahidə olunmuşdur. Hətta ATƏT müşahidəçiləri də seçkilərdən sonra təzyiqlərə məruz qalmışdılar. ABŞ martın 1-də baş vermiş hadisələr zamanı hakimiyyətin güc işlətməsini pisləyir və seçkilərlə əlaqədar həbs olunanların dərhal azad edilməsinə çağırır. Mətyu Brayzə xatırlatmışdır ki, Minilliyin Çağırışı Korporasiyasının (MÇK) başçısı səfir Danilovoiç sabiq prezident Koçaryana rəsmi xəbərdarlıq məktubu göndərərək, demokratik hüquqların qorunması öhdəliklərinə sadiq qalmayan hökumətin MÇK-dan yardım almasının şübhə altında olduğunu bildirmişdir. Dövlət katibinin müavini təəssüflə demişdir ki, son günlər Ermənistandakı gərgin vəziyyət səngisə də, mətbuata və bir sıra digər azadlıqlara qoyulan qadağalar fövqəladə vəziyyət aradan qaldırıldıqdan əvvəl qanuna çevrilmişdir. Hətta küçələrdə dinc etiraz edənlər də polis tərəfindən həbsə alınmışdır. Küçələrdə əsgərlərin sayı azalsa da, polisin sayı çoxalıbdır. Müxalifət fəallarının həbsləri təkcə Yerevan deyil, bölgələrdə də davam edir. Mətyu Brayzə ABŞ hökumətinin qəti münasibətini ifadə edərək, hər iki siyasi düşərgədən zorakılıq tətbiq edənlərə qarşı qərəzsiz araşdırmaların aparılmasına, bütün əsas vətəndaş azadlıqlarının bərpa edilməsinə, hakimiyyət, müxalifət və vətəndaş cəmiyyətinin liderləri arasında dialoq qurulmasına çağırmışdır.
Dövlət katibinin müavini sonra suallara cavab vermişdir. Komissiya üzvləri dinləmlərin mövzusunu az qala unudaraq, Minsk qrupunun amerikalı həmsədrini Dağlıq Qrabağ münaqişəsi ilə bağlı sorğu-suala tutmuşdular. Ermənipərəst konqresmen Kristofer Smit Azərbaycanın hərbi büdcəsinin artmasından narahatlığını vurğulamışdır. O, təkidlə “hərbi əməliyyatlara başlasa, Azərbaycanı hansı cəza gözləyir?” sualını versə də Mətyu Brayzə bildirmişdir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllinin alternativi yoxdur. Hərbi əməliyyatların başlanması hər iki tərəf üçün faciəli ola bilər. Ötən ay BMT Baş Məclisində Azərbaycanın müəllifi olduğu qətnaməyə ABŞ-ın münasibətinə izahat verən cənab Brayzə demişdir ki, Minsk qrupunun həmsədri kimi ABŞ yalnız Azərbaycanın istədiklərini əks etdirən sənədi dəstəkləyə bilməzdi. Lakin o, ABŞ-ın rəsmi siyasətinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməsindən ibarət olduğunu diqqətə yetirmişdir.
Dinləmələrdə çıxış edən Ermənistan hökumətinin nümayəndəsi və Levon Ter-Petrosyanın təmsilçisi qarşılıqlı ittihamlar səsləndirmişlər.
Konqresmen Elsi Heystinqin Ermənistanın həm hökumət, həm də müxalifət nümayəndələrinə “uşaqlıq etməməyi” məsləhət görərək demişdir ki, bu ölkədə yaranan vəziyyətə beynəlxalq müdaxiləyə ehtiyac yoxdur. Tərəflər siyasi böhranı özləri həll etməlidir. ABŞ heç bir tərəfi dəstəkləmək niyyətində deyil.
Xatırladaq ki, ABŞ Helsinki Komissiyasının 19 üzvündən müzakirələrdə cəmi 4 nəfəri iştirak edirdi. Şahid qismində çıxış edənlərə sona qədər qulaq asan yalnız bir nəfər - komissiyanın həmsədri Elsi Heystinq olmuşdur.
######
Bölmənin digər xəbərləri
