GUAM DÖVLƏTLƏRİ ƏRAZİSİNDƏKİ MÜNAQİŞƏLƏRİN HƏLLİNƏ DAİR MƏSƏLƏ BAKIDA MÜZAKİRƏ OLUNUR
AZƏRTAC xəbər verir ki, aprelin 15-də Bakıda “GUAM dövlətlərinin ərazilərində münaqişələrin həllinin prinsipial əsasları” mövzusunda beynəlxalq konfrans işə başlamışdır.
Beynəlxalq konfrans GUAM dövlət başçılarının qərarlarının yerinə yetirilməsi və üzv dövlətlərin mövqeyinə geniş beynəlxalq ictimai dəstəyin səfərbər edilməsi, habelə münaqişələrin sülh yolu ilə həlli istiqamətində göstərilən səylərə impuls vermək məqsədi ilə Azərbaycanın GUAM-da sədrliyi çərçivəsində təşkil edilmişdir.
Konfransın işində GUAM dövlətləri ilə bərabər ABŞ, Türkiyə, Böyük Britaniya, Almaniya, İsrail, Polşa, Rumıniya, Avstriyadan və Baltik regionundan, ümumiyyətlə, 15 ölkədən rəsmi nümayəndələr və ekspertlər iştirak edirlər.
Azərbaycanın xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov konfransı açaraq bildirmişdir ki, GUAM dövlət başçılarının 2006-cı il mayın 22-23-də Kiyevdə keçirilmiş zirvə görüşündə münaqişələrin nizamlanmasına dair Birgə Bəyannamə qəbul edilmişdir. Bu sənəddə GUAM dövlətlərinin ərazilərindəki silahlı münaqişələrə siyasi və hüquqi qiymət verilmiş, beynəlxalq təhlükəsizliyə olan təhdidlərə və ölkələrin davamlı inkişaf yolunda münaqişələrin törətdiyi əngəllərə diqqət cəlb edilmiş və onların nizamlanması üçün prinsipial əsaslar müəyyənləşdirilmişdir.
Nazir vurğulamışdır ki, GUAM dövlətləri geosiyasi, iqtisadi inkişafa üstünlük verir. Mövcud münaqişələr isə bu ölkələrin iqtisadi inkişafına maneçilik törədir. GUAM ölkələrinin ərazisindəki mövcud münaqişələr təcavüzkar separatizmin nəticəsində yaranmışdır. Həmin ərazilər legitim qurumların nəzarətindən çıxmışdır. Münaqişələr regionda müxtəlif növ cinayətlər, təhlükə və risklər üçün münbit şərait yaratmışdır.
E.Məmmədyarov söyləmişdir ki, bir sıra beynəlxalq təşkilatlar, o cümlədən GUAM çərçivəsində münaqişələrin həlli istiqamətində dəfələrlə müzakirələr aparılmışdır. Müzakirələrin yekun rəyi bundan ibarət olmuşdur ki, Azərbaycan, Gürcüstan və Moldovanın ərazi bütövlüyü təmin edilməlidir. Nazir bildirmişdir ki, rəsmi Bakı bu yanaşmanın münaqişələrin kifayət qədər tez həllinə səbəb olacağına inanır.
Münaqişələrin həllinin sülh yolundan başqa alternativi olmadığını deyən nazir qeyd etmişdir ki, münaqişələrin həllində beynəlxalq prinsiplərin tətbiq olunması təmin edilməlidir. Münaqişələrin həllində ikili standartlardan yanaşma etimadsızlıq doğurur.
Ukraynanın Azərbaycandakı səfiri Stepan Volkovetski ölkəsinin dondurulmuş münaqişələrin həllinə böyük diqqət yetirdiyini bildirmişdir. Diplomat demişdir ki, Ukrayna münaqişələrin ölkələrin suverenliyi və ərazi bütövlüyü çərçivəsində həlli prinsipini dəstəkləyir.
Keçən il Kiyevdə dondurulmuş münaqişələrə həsr olunmuş forumun keçirildiyini xatırladan səfir, cari ildə də bu cür tədbirin planlaşdırıldığını diqqətə çatdırmışdır. O, Kosovonun müstəqilliyini birtərəfli elan etməsi ilə yeni problemin ortaya çıxdığını, separatçıların bu prosesdən istifadə etməyə başladığını demişdir. S.Volkovetski vurğulamışdır ki, Ukrayna Kosovo modelini Dağlıq Qarabağ da daxil olmaqla, digər dondurulmuş münaqişələr üçün presedent saymır. Hər bir münaqişənin ayrıca həlli yolunu axtarmaq lazımdır.
Gürcüstanın reinteqrasiya üzrə dövlət nazirinin müavini Dmitri Mandcavidze ölkəsindəki mövcud vəziyyətdən danışmışdır. O bildirmişdir ki, GUAM dövlətləri münaqişələrin həlli üzrə prioritetləri və mövcud vəziyyətə təsir mexanizmlərini müəyyənləşdirməlidirlər. Gürcüstandakı münaqişələr onun ərazi bütövlüyü və bütün etnik qrupların maraqlarına uyğun həllini tapacaqdır. Bu münaqişələrin həllində xarici amilin müdaxiləsi qəbuledilməzdir.
D.Mandcavidze vurğulamışdır ki, Gürcüstanda münaqişələrlə bağlı heç bir danışıq getmir, prosesə sıfırdan başlanılmalı, Avratlantik qurumlar münaqişələrin həllinə daha çox diqqət yetirməlidir.
Moldovanın reinteqrasiya üzrə dövlət nazirinin müavini İon Stevila da GUAM ölkələri ərazisindəki münaqişələrin həllinə beynəlxalq ictimaiyyətin kifayət qədər diqqət yetirmədiyini bildirmişdir. Ciddi təhlükə və riskin ortaya çıxdığını deyən nazir müavini, münaqişələrin yaranmasında və həllində oxşarlıqların olduğunu diqqətə çatdırmışdır. Bildirmişdir ki, digər münaqişələr ilə müqayisədə Dnestryanı münaqişənin həlli daha asandır.
Baş katib Valeri Çeçelaşvili GUAM-ın fəaliyyətindən danışmış, regional qurumun artıq beynəlxalq təşkilata çevrildiyini bildirmişdir.
V.Çeçelaşvili vurğulamışdır ki, GUAM mövcud münaqişələrin həllinə öz potensialı ilə beynəlxalq hüquq prinsipləri çərçivəsində nail ola bilər. Quruma üzv ölkələrdə separatçı rejimlərin gələcəyi yoxdur.
Konfransda çıxış edən digər natiqlər də bildirmişlər ki, Dağlıq Qarabağ, Cənubi Osetiya, Abxaziya və Dnestryanı münaqişələr ölkələrin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həll olunmalıdır. Vurğulanmışdır ki, Azərbaycan, Gürcüstan və Moldova ərazilərində mövcud olan qeyri-qanuni hərbi qüvvələrin bu dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və siyasi müstəqilliklərinə, habelə tammiqyaslı demokratik islahatlara, Avratlantik strukturlara inteqrasiya proseslərinə mənfi təsir göstərir və beynəlxalq ictimaiyyətə təhlükə yaradır.
Bildirilmişdir ki, GUAM dövlətlərinin ərazilərindəki münaqişələrin nizamlanması yalnız suverenliyə, ərazi bütövlüyü və bu dövlətlərin beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına hörmət əsasında həyata keçirilməlidir. Bu, GUAM çərçivəsində əməkdaşlığın prioritet məqsədlərindəndir.
Qeyd olunmuşdur ki, hər hansı bir dövlətin ərazisi beynəlxalq hüququn müvafiq normalarına zidd olaraq, güc tətbiq etməklə mənimsəməyə və ya hərbi işğala məruz qala bilməz. İstənilən ərazinin mənimsənilməsi faktı və bunun nəticəsində ortaya çıxmış qondarma qurumlar heç bir vəchlə tanınmamalıdır.
İki gün davam edəcək konfransın ilk sessiyasında Avropa Şurası Parlament Assambleyasının fəxri prezidenti Piter Şider, Polşa, Latviya, Litva, İsveçrə, Sloveniya, Rumıniya, Türkiyə təmsilçiləri də çıxış etmişlər.
Konfransda səslənmiş əsas fikir və tövsiyələrdən ibarət hesabat hazırlanacaqdır.
######
Bölmənin digər xəbərləri
