Azərbaycanın enerji modeli böhranlar dövründə dayanıqlılıq nümunəsidir ŞƏRH
Bakı, 5 iyun, AZƏRTAC
Ölkəmizdə keçirilmiş "Bakı Enerji Həftəsi" ənənəvi neft-qaz və enerji bazarları mövzusunu aşaraq, regionun və bütövlükdə Avrasiyanın yeni enerji arxitekturasının formalaşdırılmasına yönəlmiş strateji xarakter daşıyıb. Tədbirin builki açılışında Prezident İlham Əliyevin nitqinin siyasi leytmotivi kifayət qədər aydın idi: təbii resurslar özü-özlüyündə nə lənət, nə də imtiyazdır. Burada həlledici məqam dövlətin bu resursları suverenlik, təhlükəsizlik və strateji dayanıqlıq alətinə çevirmək bacarığıdır. Dövlət başçısı faktiki olaraq müasir dövlətçiliyin özünəməxsus formulunu təqdim edib. Onun şərhində neft və qaz sadəcə ixrac əmtəəsi və ya gəlir mənbəyi deyil; bu resurslar siyasi müstəqilliyin, hərbi dözümlülüyün, diplomatik nüfuzun və beynəlxalq subyektliyin təməlidir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Kamran Bayramov deyib.
O xatırladıb ki, 1990-cı illərin əvvəllərində – ölkənin iqtisadi tənəzzül və siyasi qeyri-sabitlik içində olduğu, torpaqlarının bir hissəsinin işğala məruz qaldığı həmin dövrdə təbii resurslar müstəqilliyi qoruyub saxlamaq üçün yeganə şansa çevrilmişdi. Bu, enerji siyasətini milli mövcudluq müstəvisinə yüksəltmişdi. Dövlətimizin başçısı da ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində qazanılan uğurları məhz resursların düzgün idarə olunması ilə əlaqələndirib. Onun fikrincə, ordunun maliyyələşməsi təmin edilməsəydi, torpaqlar hələ də işğal altında qala bilərdi. Beləliklə, resursların düzgün istifadəsi Azərbaycanın sosial, iqtisadi, hərbi və xarici siyasət sahələrində mühüm üstünlüklər qazanmasını şərtləndirib.
“Çıxışda diqqətçəkən digər mühüm məqam neft-qaz ölkələrinə kənardan sırınan mənfi mənəvi qiymətləndirmələrin rədd edilməsidir. Dövlətimizin başçısı karbohidrogen hasilatının siyasi baxımdan "toksik" qəbul olunmasına yönəlmiş qlobal tendensiyalara qarşı kəskin mövqe nümayiş etdirib. Bu xüsusda ABŞ Prezidenti Donald Trampın fəaliyyətinə istinad edərək, onun enerji siyasətini daha praqmatik məcraya qaytarmasını və bəzi iri neft şirkətlərinin süni trendlərə uyğunlaşmaq üçün adlarını dəyişdiyi bir vaxtda dünyanın qalıq yanacaqsız mövcud ola bilməyəcəyi həqiqətini ortaya qoyduğunu təqdir edib.
Burada söhbət dünya siyasətində praqmatik yanaşmanın dəstəklənməsindən gedir. İdeolojiləşdirilmiş iqlim ritorikasına qarşı enerji realizmi konsepsiyası irəli sürülür: dünyanın hələ də neft və qaza ehtiyacı var, deməli, bu resurslara sahib olan dövlətlər siyasi təzyiqlərə məruz qalmamalıdır. Bununla belə, Azərbaycan özünü yaşıl enerjinin rəqibi kimi təqdim etmir. Əksinə, Prezident bərpaolunan enerji mənbələrinə qoyulan investisiyaları, Günəş və külək layihələrini, transregional enerji kabellərinin çəkilişini və yaşıl elektrik enerjisinin ixracını mütəmadi olaraq diqqət mərkəzində saxlayır. Lakin burada da xarakterik praqmatizm özünü göstərir: planetin xilası və ekoloji mühitin yaxşılaşdırılması naminə populist ideyalara qapılıb ənənəvi enerji mənbələrinin üstündən xətt çəkmək yolverilməzdir. Dövlət başçısı gələcəyi planlaşdırarkən enerji təhlükəsizliyini əsas götürməyi və bərpaolunan enerjiyə investisiya qoyarkən realizmə söykənməyi yeganə doğru yol hesab edir”, - deyə K.Bayramov əlavə edib.
Regionları, bazarları, siyasi məkanları əlaqələndirən əsas güc mərkəzi
Deputatın fikrincə, çıxışın geosiyasi aspekti xüsusi diqqətə layiqdir. Belə ki, ölkə başçısı Azərbaycanı ardıcıl olaraq nəhəng Avrasiya məkanının mərkəzi qovşağı kimi təqdim edir: Cənub Qaz Dəhlizi (TANAP və TAP qolları daxil olmaqla), Avropaya karbohidrogen tədarükü, Qara Dəniz Enerji Kabeli layihəsi, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutları və Zəngəzur dəhlizi vahid bir arxitekturada birləşərək Azərbaycanı regionları, bazarları, həmçinin siyasi məkanları əlaqələndirən əsas güc mərkəzi kimi nümayiş etdirir.
“Söhbət təsir imkanlarının yeni formasından gedir. Əgər regional rol keçmişdə yalnız hərbi güc və ya iqtisadiyyatın həcmi ilə ölçülürdüsə, indi Bakı infrastruktur baxımından əvəzolunmaz amilə çevrilir. Azərbaycan faktiki olaraq öz statusunu elə bir səviyyəyə yüksəldib ki, onsuz nə Avropanın enerji təhlükəsizliyini, nə də Asiya ilə Qərb arasındakı tranziti tam təmin etmək mümkündür. Bütövlükdə, ölkə rəhbərinin çıxışı böhranlar dövründə Azərbaycanın inkişaf modelinin dünyaya təqdimatı kimi qiymətləndirilə bilər. Bu modelin əsas elementləri kifayət qədər aydındır: milli maraqlar xarici təzyiqlərdən üstün tutulmalı, resurslar dövlətin güclənməsinə xidmət etməli, energetika birbaşa təhlükəsizliklə əlaqələndirilməli, beynəlxalq əməkdaşlıq isə qarşılıqlı mənfəət və infrastruktur asılılığı üzərində qurulmalıdır. Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, bu çıxış təkcə neft və qaz haqqında deyil, daha çox Azərbaycanın qlobal enerji arxitekturasındakı yeri, eləcə də yeni dünya nizamındakı strateji mövqeyi və dayanıqlığı haqqında idi”, - deyə o fikrini yekunlaşdırıb.
Bölmənin digər xəbərləri
