Telefonu uşağın əlindən almaq kifayət deyil: göz sağlamlığı üçün nə etməli?
Bakı, 6 oktyabr, AZƏRTAC
Uşaqların telefon, planşet və televizor qarşısında keçirdiyi vaxtın artması valideynləri ən çox narahat edən məsələlərdən biridir. Lakin mütəxəssislər problemin yalnız ekran qarşısında keçirilən vaxtın azaldılmasından ibarət olmadığını bildirirlər. Uşağın gün ərzində müxtəlif fəaliyyətlərə vaxt ayırması, açıq havada olması və gözlərini mütəmadi olaraq dincəltməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu barədə AZƏRTAC-a açıqlamasında oftalmoloq Nigar İlyasova bildirib.
Onun sözlərinə görə, uşaqların göz sistemi hələ inkişaf mərhələsində olduğu üçün ekran istifadəsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Burada əsas məqsəd telefonu tamamilə qadağan etmək deyil. Fiziki aktivlik, kitab oxuma, oyun, sosial fəaliyyət və xüsusilə açıq havada vaxt keçirmək uşağın gündəlik rejimində mühüm yer tutmalıdır.
Oftalmoloq qeyd edib ki, uzun müddət fasiləsiz şəkildə yaxın məsafədə fəaliyyət göstərmək əvəzinə məşğuliyyətlərin dəyişdirilməsi və müntəzəm fasilələrin verilməsi daha sağlam yanaşmadır.
“Valideynlər uşağın televizora və ya telefona çox yaxın məsafədən baxdığını, gözlərini qıyaraq baxdığını, tez-tez gözlərini ovuşdurduğunu, baş ağrısından və ya görmə bulanıqlığından şikayət etdiyini müşahidə edərlərsə, oftalmoloji müayinə gecikdirilməməlidir”, – deyə N.İlyasova vurğulayıb.
Ekran qarşısında eynəkdən istifadəyə gəldikdə isə mütəxəssis bunun hər kəs üçün eyni olmadığını bildirib. Onun sözlərinə görə, refraksiya qüsuru olan şəxslərdə düzgün seçilməmiş və ya istifadə olunmayan eynək uzun müddət ekran qarşısında işləyərkən göz yorğunluğunu artıra bilər. Bəzi insanlarda isə yaxın məsafədə fəaliyyət zamanı xüsusi optik korreksiyaya ehtiyac yarana bilər. Buna görə eynək seçimi fərdi oftalmoloji müayinənin nəticələrinə əsaslanmalıdır.
“Mavi işıqdan qoruyan eynək”lərin isə sağlam gözlər üçün universal zərurət olmadığını deyən N.İlyasova qeyd edib ki, ekran istifadəsindən sonra yaranan yüngül göz yorğunluğu, adətən, istirahət və düzgün ekran vərdişləri ilə azalır.
Lakin bulanıq görmə, görmə itiliyinin azalması, güclü və davamlı göz ağrısı, nəzərəçarpan göz qızartısı, işığa həssaslıq, təkrarlanan baş ağrıları və ikiqat görmə kimi əlamətlər müşahidə olunarsa, oftalmoloqa müraciət etmək vacibdir. Uşaqlarda gözlərin içəri və ya çölə qaçması, obyektlərə həddindən artıq yaxın məsafədən baxma da diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Oftalmoloqun sözlərinə görə, kompüter, telefon və planşetlər müasir həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilib və onları tamamilə həyatımızdan çıxarmaq real deyil. Əsas məsələ ekranlardan düzgün istifadə vərdişlərinin formalaşdırılmasıdır.
“Mütəmadi fasilələr, düzgün ekran məsafəsi, adekvat işıqlandırma, daha tez-tez göz qırpmaq və xüsusilə uşaqlarda açıq havada keçirilən vaxtın artırılması göz sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynayır.
Unutmayaq ki, ekran qarşısında yaranan hər göz narahatlığını yalnız “telefondandır” deyə qiymətləndirmək düzgün deyil. Davamlı şikayətlər zamanı refraksiya qüsurları, quru göz xəstəliyi, akkomodasiya problemləri və digər oftalmoloji səbəblər də nəzərə alınmalı və müvafiq müayinə aparılmalıdır.
Göz sağlamlığının qorunması ekranı tamamilə həyatımızdan çıxarmaqla deyil, ondan düzgün istifadə etməklə başlayır”, – deyə Nigar İlyasova vurğulayıb.
İtaliyalı alimlərin araşdırmalarına əsasən, uşaqlar və yeniyetmələr telefon və planşet kimi elektron cihazlardan geniş istifadə edir. Ekran qarşısında həddindən artıq vaxt keçirməyin fiziki aktivliyin və yuxunun keyfiyyətinin azalması ilə əlaqəli olduğu artıq hər kəsə məlumdur.
Uşaq oftalmoloqu və oftalmoonkoloq, “Children’s Wisconsin” klinikasının həkimi, tibb elmləri doktoru Aparna Ramasubramanian bildirir ki, uşaqların görmə sistemi xüsusilə həyatın ilk 10 ilində inkişaf etdiyi üçün elektron cihazlardan istifadəyə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. Onun sözlərinə görə, yeniyetmələr orta hesabla gündə altı saat elektron cihazlardan istifadə edir və ekranlarla təmas getdikcə daha erkən yaşlarda başlayır. Mütəxəssis İtaliyada 3-10 yaşlı uşaqlar arasında aparılan araşdırmaya istinad edərək qeyd edir ki, gündə 30 dəqiqədən çox videooyun oynayan uşaqların 85 faizində göz yorğunluğu, başağrısı, bulanıq və ya ikiqat görmə kimi əlamətlər müşahidə olunub. Tədqiqatçılar bu əlamətləri videooyunlarla əlaqəli potensial görmə sindromu ilə əlaqələndiriblər.
A.Ramasubramanian, həmçinin gündə altı saatdan çox elektron cihazlardan istifadə edən bəzi uşaqlarda çəpgözlük hallarının müşahidə edildiyini bildirir. Onun sözlərinə görə, bəzi hallarda smartfon istifadəsinin dayandırılmasından sonra vəziyyət yaxşılaşıb, lakin müəyyən uşaqlarda cərrahi müdaxiləyə ehtiyac yaranıb. Mütəxəssis görmə problemi olan uşaqlarda ekran qarşısında keçirilən vaxtın və videooyunlardan istifadənin nəzərə alınmasını vacib hesab edir və valideynlərin elektron cihazlardan həddindən artıq istifadənin mümkün təsirləri barədə məlumatlandırılmasının zəruriliyini vurğulayıb.
Müxbir – Pərvanə Qafarova
Bölmənin digər xəbərləri
