Milli maraqların qorunması üçün əsas şərt: güclü dövlət modeli - TƏHLİL
Bakı, 6 oktyabr, AZƏRTAC
Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) VIII qurultayındakı nitqi Azərbaycan torpaqlarının işğal altında olduğu dövrdə ölkəmizə qarşı həyata keçirilən ikili standartların, qərəzli yanaşmaların, eləcə də Ermənistanın işğalçı dövlət kimi tanınmasına baxmayaraq, ona göstərilən dəstəyin bir daha xatırladılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. 1992-ci ildə yaradılan ATƏT-in Minsk qrupunun əsas məqsədi Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin həllinə və tərəflər arasında sülhün təmin olunmasına yardım göstərmək olsa da, bu format uzun illər ərzində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasına yönəlmiş real və nəticəyönümlü addımların atılmasına nail ola bilmədi. Əksinə illərlə davam edən nəticəsiz danışıqlar mövcud status-kvonun qorunmasına şərait yaratdı.
Mövzu barədə AZƏRTAC-a danışan beynəlxalq münasibətlər üzrə amerikalı ekspert Peter Tase bildirib ki, 1992-2020-ci illər ərzində Azərbaycana qarşı informasiya müharibəsi və qarayaxma kampaniyası olduqca intensiv xarakter daşıyıb. Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra beynəlxalq hüququ müdafiə edib və humanitar hüquqa hörmətlə yanaşıb.
Peter Tase diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyət üçün mühüm aktordur və BMT prinsiplərini, eləcə də iqtisadi rifah və ekoloji məsələlərə yönəlmiş qlobal təşəbbüsləri müdafiə edib. Buna baxmayaraq, erməni radikal qüvvələri uzun müddət ərzində Azərbaycana qarşı qarayaxma kampaniyaları həyata keçirərək ölkənin beynəlxalq imicinə zərər vurmağa çalışıblar.
Bütün bunlar təbii ki, beynəlxalq hüququn və beynəlxalq təşkilatların fəaliyyət mexanizmlərinin effektivliyi ilə bağlı ciddi suallar yaradırdı. Minsk qrupunun həmsədr dövlətlərinin beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mühüm mövqeyi fonunda Ermənistana göstərdiyi dəstək münaqişənin həllini daha mürəkkəb geosiyasi prosesə çevirirdi. Bundan əlavə, Ermənistanın arxasında dayanan müxtəlif siyasi qüvvələr Azərbaycanın qarşılaşdığı çətinlikləri daha da artırırdı. Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində əldə etdiyi qələbənin tarixi əhəmiyyəti də məhz bu kontekstdə daha aydın görünür.
Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, media eksperti Müşfiq Ələsgərlinin fikrincə, 44 günlük Vətən müharibəsi xalqın vahid ideya və milli maraqlar ətrafında birləşməsinin əhəmiyyətini bir daha göstərdi. Onun sözlərinə görə, Ermənistanın arxasında müxtəlif dövlətlərin və siyasi qüvvələrin dayanmasına baxmayaraq, bu amil Azərbaycanın milli məqsədlərinə çatmasına mane ola bilmədi.
Ermənistan müxtəlif dövlətlərin siyasi və diplomatik dəstəyindən yararlansa da, Azərbaycan öz hərbi və siyasi imkanları hesabına ərazi bütövlüyünün bərpasına nail oldu. Bu qələbə xalqın iradəsini, ordunun gücünü və dövlətin siyasi iradəsini nümayiş idi.
Müharibədən sonrakı dövrdə də Azərbaycana qarşı müxtəlif beynəlxalq platformalarda təzyiq və siyasi təsir cəhdləri də davam etdirilib. Bu yanaşmalar, xüsusilə 2023-cü il sentyabrın 19-20-də həyata keçirilən antiterror tədbirləri zamanı da özünü göstərdi. Xarici təzyiqlər fonunda Azərbaycan öz ərazisində separatizmə son qoyaraq ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam təmin etdi. Bununla da regionda yeni reallıq formalaşdı.
Azərbaycanın əldə etdiyi nəticə yalnız hərbi qələbə kimi deyil, uzun illər davam edən münaqişənin həlli baxımından mühüm siyasi və geosiyasi hadisə idi. Çünki uzun müddət mövcud olan status-kvonun qorunması və işğal faktorunun uzadılması müxtəlif siyasi dairələrin yanaşmalarında özünü göstərirdi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan öz milli maraqlarından geri çəkilmədi.
Prezident yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası rektorunun müşaviri, politoloq Zaur Məmmədovun sözlərinə görə, Vətən müharibəsindən sonra da bəzi dairələrin Azərbaycana qarşı bəyanat və qətnamələrin qəbul edilməsi istiqamətində sistemli fəaliyyət göstərdiyi müşahidə olunurdu. Lakin bütün bu təzyiqlər Azərbaycanın milli maraqlarını qorumaq əzmini zəiflədə bilmədi. Azərbaycan dövləti suveren və müstəqil şəkildə siyasi təzyiqlərə qarşı dayanaraq strateji hədəflərinə nail oldu. Bütün bunlar göstərir ki, beynəlxalq hüququn müdafiəsi mühüm prinsip olsa da, onun təmin olunması üçün dövlətin öz milli maraqlarını qorumaq imkanına malik olması da vacibdir.
Nəticə olaraq qeyd edilməlidir ki, Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi Zəfər uzun illər davam edən işğal və nəticəsiz danışıqlar mərhələsindən sonra yeni geosiyasi reallığın formalaşmasına səbəb oldu. Bu proses bir daha göstərdi ki, dövlətin beynəlxalq mövqeyi yalnız diplomatik bəyanatlarla deyil, onun iqtisadi gücü, müdafiə qabiliyyəti, siyasi iradəsi və milli birliyi ilə müəyyənləşir.
Azərbaycanın təcrübəsi həm də göstərdi ki, mürəkkəb geosiyasi mühitdə milli maraqların qorunması üçün güclü dövlət modelinin formalaşdırılması əsas şərtlərdəndir. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin təmin olunmasından sonra qarşıda duran əsas vəzifə əldə edilmiş nəticələrin qorunması, ölkənin iqtisadi və hərbi potensialının daha da gücləndirilməsi, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi və regionda davamlı sülhün təmin edilməsidir.
Bölmənin digər xəbərləri
