Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatının adı açıqlanıb
Stokholm, 6 oktyabr, AZƏRTAC
Fizika üzrə 2026-cı il Nobel mükafatı Antarktidadakı “IceCube Neytrino” rəsədxanasına verdiyi mühüm töhfəyə və astrofizika mənşəli yüksək enerjili neytrinoların kəşfinə görə belçikalı alim Frensis Halzenə verilib. Bu barədə İsveç Kral Elmlər Akademiyası bildirib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, Frensis Halzen Cənub qütbündəki buzun son dərəcə çətin hissəcikləri - neytrinoları aşkar etmək üçün istifadə edilə biləcəyini kəşf edən ilk alimlərdən biri olub. Onun elmi baxışı və uzun illər davam edən tədqiqat işi Antarktida buzunun dərinliyində yerləşən və təxminən bir kub kilometr həcmində olan nəhəng detektor - “IceCube Neytrino” rəsədxanasının yaradılmasının əsasını təşkil edib.
“IceCube” alimlərə kainatın uzaq bölgələrində son dərəcə yüksək enerjili proseslər nəticəsində yaranan neytrinoları aşkar etməyə imkan verir. Rəsədxananın tikintisi 2011-ci ildə başa çatıb. Tədqiqatçılar son dərəcə yüksək enerjili ilk neytrinoları tezliklə aşkar ediblər. Bir neçə il sonra Günəş sisteminin xaricindən gələn astrofizik mənşəli neytrinoların mövcudluğunu göstərən nəticələr təqdim olunub.
Nobel mükafatı laureatı Mark Pirs qeyd edib: “Frensis Halzen bizim üçün fantastik bir alət yaradan beynəlxalq alim və mühəndislər komandasına rəhbərlik edib. O, əzmkarlığı və elmi baxışı sayəsində yeni astronomiya istiqamətinə yol açıb”.
Neytrinolar maddə ilə son dərəcə zəif qarşılıqlı təsir göstərir və bu, onların demək olar ki, maneəsiz olaraq böyük məsafələrə səyahət etməsinə imkan verir. Buna görə də onlar bəzən “kosmosdan gələn xəyal elçiləri” adlandırılır.
“IceCube” rəsədxanasının toplamağa davam etdiyi məlumatlar alimlərə yüksək enerjili neytrinoların yarandığı ekstremal kosmik mühitləri araşdırmaq imkanı verir. Müşahidələr kainatdakı ən güclü prosesləri daha yaxşı başa düşməyə və əvvəllər məlum olmayan astrofiziki hadisələri kəşf etməyə kömək edə bilər.
Bölmənin digər xəbərləri
