Bakı, 22 iyun, Fidan Əlizadə, AZƏRTAC

Bu dəfə yolumuzu Firudin bəy Köçərli adına Respublika Uşaq Kitabxanasından saldıq. Gələn il yaranmasının 60 illiyini qeyd edəcək bu kitabxana ötən müddət ərzində minlərlə balaca oxucunun qəlbində elmə, oxumağa böyük həvəs yaradıb, onlara Vətən sevgisi, torpaq məhəbbəti, milli təəssübkeşlik hissi aşılayıb. Biz ora çatanda iş vaxtının bitməsinə az qalmışdı. Buna baxmayaraq kitabxanada çox sayda kiçik yaşlı oxucular vardı. Azyaşlılar heç tələsmədən, böyük həvəslə mütaliə edir, bir-birinə oxuduqları kitablar barədə danışırdılar. Orada olanda uşaqların kitaba və kitabxanaya marağının əsl səbəbini bir daha anladıq. Paytaxtda, böyük zövqlə hazırlanmış, əsl nağıllar aləmini xatırladan bu məkandan doğurdan da adamın ayrılmağı gəlmirdi...

AZƏRTAC-ın müxbiri oxucuları kitabxananın fəaliyyəti ilə yaxından tanış edir.

Kitabxana ilə tanışlığımız xidmət şöbəsindən başlayır. Şöbə oxucuların kitabxanaya qeydiyyatını və oxucu qrupları üzrə xidməti həyata keçirir. Uşaqlar, yeniyetmələr və digər oxuculara fondda olan bütün çap sənədlərindən, elektron resurslardan və lokal şəbəkədən istifadəni reallaşdırır. Məktəb və məktəbəqədər müəssisələrlə bağlanmış müqavilə əsasında səyyar kitabxana xidməti göstərir. Ardıcıl olaraq yeni ədəbiyyat, eləcə də əlamətdar və tarixi günlərə dair kitab və dövri mətbuat sərgilərini hazırlayır, virtual sərgilər üçün lazımi ədəbiyyatların seçilməsində birbaşa iştirak edir. Şöbənin öhdəliklərindən biri də məhdudiyyətli uşaqlar və evdə məktəb təhsili alanlara səyyar xidmət göstərməsdir.

Dəhlizdən keçərkən ayrı-ayrı şöbələrin yer aldığı otaqları görürük. Bunlardan biri də yarandığı gündən etibarən kitabların komplektləşdirilməsi, ədəbiyyatın işlənməsi və kataloqların tərtibi prosesləri ilə kompleks şəkildə məşğul olan komplektləşdirilmə şöbəsidir. Bura kitabxana fondunun düzgün formalaşdırılmasına və istifadəsinə kömək edir, daxil olan və çıxarılan ədəbiyyatın dəqiq uçot və qeydiyyatını, onun məzmununa və nəşr növlərinə görə bölgüsünü aparır. Elektron kataloqa daxil edilən hər bir kitab barkod vasitəsilə kodlaşdırılır. Kitab fondunun cari və retrospektiv komplektləşdirilməsi işini həyata keçirir.

Kitabxana proseslərinin Avtomatlaşdırma və Kompüterləşdirməsi şöbəsində bura daxil olan çap məhsullarının elektron kataloqa daxil edilməsi, kitabxana fondunun elektron bazasının redaktəsi, yoxlanılıb tam şəkildə istifadəyə verilməsi, həmçinin oxucu sorğularına əsasən tələb olunan kitabların tam mətnini hazırlayaraq kitabxana fondunun elektron informasiya daşıyıcılarına köçürülməsi, kitabxananın proqram təminatı, veb-saytı və sosial şəbəkələrlə iş prosesini yerinə yetirir. Şöbə istifadəçilərə kitabxananın internet informasiya ehtiyatlarından sərbəst, maneəsiz, bərabər şərtlərlə istifadə olunması üçün tez və operativ əldə edilən, optimal şərait yaradılmasını təmin edir.

Kitabxana məlumatlarının əsas mənbəyi

Növbəti olduğumuz məkan məlumat-biblioqrafiya şöbəsidir. Şöbə kitabxananın elmi-praktik sahəsi olub, çap əsərlərindən istifadə olunmasına təsir göstərmək məqsədilə, biblioqrafik məlumatların hazırlanması və istifadəçilərə çatdırılması prosesini həyata keçirir. Həmçinin, şöbə kitabxanaya daxil olan çap əsərlərinin qeydə alınması və bunun əsasında universal biblioqrafik məlumat mənbələrini hazırlayır. Dövri mətbuatda dərc olunan materiallar işlənərək kataloq və kartoteka sistemində əks olunur.

Ölkəşünaslıq üzrə kataloq və kartoteka yaradılıb, biblioqrafik tövsiyələr və nəşrlərin hazırlandığı şöbə isə əlamətlərindən də məlum olduğu kimi Ölkəşünaslıq və Milli ədəbiyyatın təbliği şöbəsidir. Azərbaycan uşaq yazarlarının elektron məlumat bazasının yaradılması üçün məlumatın toplanması, biblioqrafik şəxsi göstəricilərin və tövsiyə ədəbiyyat siyahılarının hazırlanması, ölkəşünaslıq üzrə informasiya xidməti göstərməklə yanaşı, milli uşaq ədəbiyyatının təbliğini həyata keçirir.

Daxil olduğumuz kütləvi işlər şöbəsində tədbirlərin təşkilinə önəm verilir. Burada yazıçı və şairlərin, elm və mədəniyyət xadimlərinin yubileylərinə həsr olunmuş kitab sərgilərinin, ədəbi-bədii gecə və festivalların, teatr-tamaşa-müzakirələrin, yeni çapdan çıxmış uşaq ədəbiyyatı nümunələrinin təqdimetmə mərasimlərini, oxucuların uşaq yazarları və rəssamları ilə görüşlərini təşkil edir.

Nağıllar dünyasına səyahət

Kitabxanada balacaların diqqətini cəlb etmək üçün “Nağıl otağı” da yaradılıb. Burada uşaqların özlərini nağıl dünyasında hiss etmələri üçün demək olar ki, hər bir şərait var. “Nağıl otağı”nda nağıl və psixologiya saatları, kiçik yaşlı oxucularla əyləncəli interaktiv oyunlar təşkil olunur.

Kitabxananın gələcək layihələri, oxucuları daim diqqətdə saxlamaq üçün gördükləri işlər barəsində daha ətraflı məlumat almaq üçün elmi metodik şöbəsinin müdiri Ruhiyyə Məmmədli ilə həmsöhbət olduq. O bildirdi ki, kitabxanada məhdudiyyətli uşaqlar üçün də şərait yaradılıb. “Belə ki, həm görmə, həm də eşitmə və nitq məhdudiyyətli şəxslər də kitabxananın rəsmi saytından onlar üçün yaradılmış imkanlardan istifadə edə bilərlər. Burada jest dilinə tərcümə edilən nağıl və “Uşaq Hüquqları Konvensiyası” əsasında hazırlanmış elektron kitab mövcuddur. Həmçinin kitabların səsli versiyaları və “Brayl” əlifbası da yer alır. Yeniliklər ilk dəfə bizim kitabxanada olduğu üçün ilk zamanlar çətin situasiyalarımız oldu. Lakin sonda onların xoşbəxt olacağı qənaəti biz əməkdaşları daha da ruhlandırdı”,- deyə o əlavə edib.

Kitab karvanı uşaqları sevindirməyə davam edir

Kitabxana 2012-ci ildən bəri ölkəmizin bütün bölgələrində yerləşən uşaq kitabxanalarını ədəbiyyatla təmin edir. “Biz bunu kitab karvanı adlandırırıq. Bu karvan uzun yollar qət edərək ən ucqar məkanlarda yaşayan həmvətənlərimizə yeni kitabları çatdırır. Müasir dövrümüzdə hələ də uşaq ədəbiyyatının az olduğu kitabxanalarımız var. Onlara bu yolla yardım göstərmək bizi sevindirir. Məqsədimiz kitabxananın fəaliyyət istiqamətini daha da inkişaf etdirməkdir”,- deyə Ruhiyyə Məmmədli bildirib.

Xidmətin yüksəldilməsi, fondun zənginləşdirilməsi, elektron kitabxanaların yaradılması, onların mühafizəsi və təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin vacibliyini diqqətə çatdıran şöbə müdiri deyib: “Kitabxanamız respublikada fəaliyyət göstərən uşaq kitabxanalarına elmi metodik mərkəz kimi tövsiyələr verir. Rayon və şəhər mərkəzi kitabxanalarının uşaq şöbələrinin fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması, kitabxana proseslərinin avtomatlaşdırılması, elektron kitabxanaların, elektron kataloqun yaradılması, eyni zamanda istifadəsinin təşkili, xidmət prosesində internetin axtarış sistemlərindən istifadəyə metodik köməklik göstərərək qabaqcıl təcrübənin region kitabxanaları arasında yayılmasını təmin edir. Oxuculara göstərilən yeni xidmət növlərinin yerlərdə təbliği və onlardan iş prosesində istifadənin təşkilini həyata keçirəcək kadrların hazırlanması məqsədilə seminar-məşğələlər, ustad dərsləri və treninqlər təşkil edir”.

Vaxtın darlığına, işin çoxluğuna baxmayaraq bizə vaxt ayıran kitabxana əməkdaşlarına minnətdarlıq edərək onlarla sağollaşırıq.