Otuz ilin sükutunu pozan addımlar: Qarabağ Universitetinə tarixi qayıdış – REPORTAJ
Bakı, 11 aprel, Təhminə Verdiyeva, AZƏRTAC
Otuz ildən sonra doğma yurda atılan hər addımda bir səs var idi – yaddaşın pıçıltısı, keçmişin nəfəsi, torpağın ürəyində döyünən bir duyğu. Bu, təkcə bir səfər deyildi – zamanla danışmaq, unudulmuş gülüşləri oyatmaq, həsrəti qürura çevirmək idi. Qarabağ Universitetinə atdığı addımlar bir məzunun gözündə həm ötən günlərin izi, həm də azad sabahların ümidi kimi əks olunurdu. Universitetin keçmiş məzunu, hazırda isə həyatının təmkinli dönəmlərini yaşayan Zenfira Quliyeva ilə birlikdəyik. Onunla birgə illər sonra yenidən o müqəddəs divarlar arasına daxil oluruq. AZƏRTAC 1981-1985-ci illərdə bu universitetdə təhsil almış məzunun gözü ilə həmin xatirələrin sükutuna qayıdışı əks etdirən həsrət və qürur dolu duyğuları, illərin səssizliyini pozan addımların hekayəsini təqdim edir.
Səhər günəşi Xankəndinin üzərinə boylanarkən şəhər sanki dərin bir yuxudan oyanır. Sükut içində minlərlə xatirənin pıçıltısı dolaşır küçələrdə. Hər daş, hər bina, hər baxış bir zamanlar burada yaşanan həyatın, duyğuların, həsrətin və ümidlərin izini daşıyır. Bu gün biz azad Xankəndidəyik. Zenfira xanım universitetin qarşısında dayanır. Gözlərini binanın pəncərələrinə zilləyib illər öncə oradan boylanan gənc Zenfiranı axtarır. Sanki bu divarlar ona tanış gülümsəməsi ilə cavab verir. “Elə bil zaman burada dayanıb. Hər şey olduğu kimi qalıb. Sanki bu torpaq bizi gözləyirmiş”, – deyir Zenfira xanım sakit bir səslə. Ağır-ağır binaya doğru addımlayır. Qəfil dayanır, dərindən nəfəsini alır. Bura onun gəncliyinin, xəyallarının, mübarizələrinin şahidi olmuş divarlardır. Əlini sinəsinə qoyub pıçıltı ilə dua edir: “Tanrı torpağımı daim yadlardan qorusun!”
Universitetin ikinci mərtəbəsindəyik. Baxışları bir nöqtəyə kilidlənir - pəncərə tərəfə, sağ küncə, ikinci sıradakı partaya. O, məhz bu parta arxasında əyləşərmiş. “Sinfimizdə 25 tələbə var idi, sonradan bir tələbə də gəlmişdi. 3 oğlan, 22 qız idik... Bu pəncərələrdən baxanda şəhər başqa cür görünürdü, xəyallarımız daha əlçatan idi sanki. O günlər... əsl Vətənə sevgi və inam günləri idi”, - deyir.
Divarlarda vaxtın izi var, otaqlarda isə hopmuş illərin qoxusu. Hər daş, hər pillə insanın yaddaşını silkələyir. Partalar dəyişib, amma onun hafizəsində hər şey olduğu kimidir. Sanki hər şey zamana meydan oxuyaraq onu gözləyib. Yavaşca hər zaman əyləşdiyi partaya yaxınlaşır, əyləşir. “Mənim partam bu idi. Həmişə burada otururdum. Biz dəfələrlə dərsdən sonra qrup yoldaşlarımla şeir deyişmələri də edirdik bu auditoriyada. Onda heç ağlımıza gəlməzdi ki, bir gün doğma Qarabağdan bu qədər uzaq düşəcəyik”, - deyir. Sonra uşaqcasına digər partaya keçir, əyləşir. Məndən şəklini çəkməyimi xahiş edir. Bizi səssiz bir təbəssüm müşayiət edir. Bəzən susmaq, danışmaqdan daha çox şey deyir.
Binanın digər mərtəbələrinə doğru irəliləyirik. Pillələri asta-asta qalxarkən deyir: “Mənim yadımda o qədər xatirələr var ki, hansı birindən danışım, bilmirəm. Bu universitet sevgi, dostluq, həsrət və ümidlərlə yoğrulub”.
Universitetin həyətinə qayıdırıq. Bir zamanlar tələbələrin dolub-daşdığı, dərsdən sonra gülüş sədaları ilə əks-səda verən həyət hazırda səssizdir. Amma bu səssizlikdə bir əminlik, bir sülh var. “1985-ci il. Göz yaşlarımızla sağollaşmışdıq bir-birimizlə. O vaxt heç bilmirdik ki, Qarabağla da vidalaşırıq əslində”, deyə əlini torpağa toxundurur, gözləri yaşarır, amma gülümsəyir: “Bu torpaq bizimdir. Bizi yenidən, öz doğması olaraq qəbul edir”.
Bu tarixi qayıdış burada tamamlanmır. O, bu torpağın sakinidir, bu yurdun sakinidir. Zenfira xanım bir daha universitet binasına baxır. İçindəki səslə bir daha həmin duanı pıçıldayır: “Tanrı torpağımı daim yadlardan qorusun. Bu torpaq bizə çox şey öyrətdi, ən əsası da heç zaman unutmamağı, həmişə xatırlamağı. Xankəndi artıq təkcə yaddaşda qalan bir yer deyil. O, yenidən dirçələn, nəfəs alan bir şəhərdir. Azad və qürurlu addımlar bu torpağı yenidən canlandırır”.
Zenfira Quliyeva kimi insanlar üçün bu, təkcə bir qayıdış yox, bir tamamlanmadır - həyatlarının uzun bir cümləsinin sonundakı nöqtə kimi.
Bölmənin digər xəbərləri
